Πληροφορίες

Μεγάλη Μητέρα

Η Μεγάλη Μητέρα (Great Mother), η αλλιώς Μητέρα Γη (Earth Mother) είναι ένα μητριαρχικό αρχετυπικό μοντέλο που επαναλαμβάνεται σε διάφορες μυθολογίες ανα τον κόσμο. Σύμφωνα με τη θεωρία του Γιουνγκ το αρχέτυπο της Μεγάλης Μητέρας - Θεάς είναι βαθιά ριζωμένο στον ανθρώπινο νου ακόμα και πριν την κύηση. Συνήθως τη συναντάμε σε τρεις βασικές μορφές - ως Παρθένο, ως Μητέρα και ως Γριά - και ανάλογα με τη μορφή που έχει συμβολίζει την αγνότητα, τη γονιμότητα, τη σοφία.

 

 Η Μεγάλη Μητέρα στην προϊστορία

Σύμφωνα με τον Μίρτσεα Ελιάντε ως τις μέρες μας έχει φθάσει ένας σημαντικός αριθμός δοξασιών, μύθων, τελετουργικών και τέχνεργων σχετικών με τη γη, τις θεότητές της και το αρχέτυπο της μεγάλης μητέρας. Η Μεγάλη Μητέρα στις παραδόσεις του κοσμογονικούζεύγους είναι η σύντροφος, η θηλυκή όψη που γονιμοποιείται με τρόπο θαυματουργό ή μη και γεννά, αποκαλύπτει τα σιτηρά, τους καρπούς και όλα τα γεννήματα της γης. Ο Τζέιμς Φρέιζερ ο συγγραφέας του Χρυσού Κλώνου και εκείνοι που επηρέασε, όπως ο Ρόμπερτ Γκρέιβς και η Μαρίγια Γκιμπούτας ανέπτυξαν τη θεωρία ότι όλες οι θεότητες της Ευρώπης και της αιγαιακής λεκάνης προήλθαν από μία προ-ινδοευρωπαϊκή ή πρωτο-ινδοευρωπαϊκή θεότητα της νεολιθικής μητριαρχίας. Ως θεμέλιο της θεωρίας της έθεσε την ανακάλυψη ειδωλίων με ασυνήθιστες υπερβολές σε διάφορους πολιτισμούς της προϊστορικής Ευρώπης, τα οποία εκείνη ονόμασε ειδώλια γονιμότητας και τους απέδωσε τις λειτουργίες της αναπαραγωγής, της γαλούχησης και της αύξησης της ζωής. Τα παραδείγματά της άντλησε τόσο από τον Πολιτισμό του Σέσκλου (Αχίλλειον: Φάση 3, Θεσσαλία), όσο και από τονπολιτισμό Βίντσα και τον πολιτισμό Στάρτσεβο.
Οι θεωρίες των Φρέιζερ, Γκρέιβς και κύριως της Γκιμπύτας προκάλεσαν διχογνωμίες και αμφισβητήθηκαν εντόνως, ιδιαίτερα από τον Πήτερ Ούκο (Peter Ucko), καθηγητή της συγκριτικής αρχαιολογίας, ο οποίος χαρακτήρισε τα προϊστορικά ειδώλια θηλυκών θεοτήτων -όπως η Αφροδίτη του Βίλεντορφ- είτε παιδικά παιχνίδια ή φυλακτά συμπαθητικής μαγείας.

Το αρχέτυπο στους ιστορικούς χρόνους

  

Πολλοί ιστορικοί της θρησκείας υποστηρίζουν ότι τους αιώνες κατά τους οποίους διαμορφωνόταν ο Χριστιανισμός υιοθέτησε και μεταμόρφωσε χαρακτηριστικά θρησκευτικών παραδόσεων που προηγήθηκαν ή/και χρειάστηκε να ανταγωνιστεί. Η απόδοση τιμών στο πρόσωπο της Μαρίας (Παναγία) της Καινής Διαθήκης, της μητέρας του Ιησού Χριστού, αποτελεί μεταγενέστερη δογματική εξέλιξη που περιέλαβε στοιχεία προηγούμενων θηλυκών θεοτήτων. Ως «μητέρα του Θεού» και «Θεοτόκος» ενσωμάτωσε στοιχεία θηλυκών θεοτήτων που επί χιλιετίες πιστευόταν ότι συντηρούσαν τους επαναλαμβανόμενους εποχικούς κύκλουςθανάτου και αναγέννησης. Ήδη πριν από τον 6ο αιώνα, αποδόθηκαν στη Μαρία χαρακτηριστικά όπως η αειπαρθενία, η οποία ήδη ίσχυε για την Αθηνά και την Άρτεμη, και η θέση της «βασίλισσας του ουρανού» και της «μεσολαβήτριας» υπέρ της ανθρωπότητας, όπως συνέβαινε με την ευρέως διαδεδομένη λατρεία της Ίσιδος.Από τήν Βικιπαιδεία

  Η ΜΕΓΑΛΗ ΘΕΑ[Γράφει ο Βασίλης Χλέτσος]

Tα Κρητικά μυστήρια είναι ίσως τα αρχαιότερα στον Ελλαδικό χώρο, καθότι η Μινωική Κρήτη αποτελεί τον αρχαιότερο πολιτισμικά και θρησκευτικά Ελληνικό πολιτισμό.
Βάση της μινωικής θρησκείας, όπως και όλων των πρωτόγονων θρησκειών είναι «ο κύκλος της βλάστησης». Η Φύση πήρε στην φαντασία του ανθρώπου την μορφή της μεγάλης θεάς , ενώ η βλάστηση την μορφή του θείου βρέφους. Η μεγάλη μητέρα, είναι η σύζυγος του θεού, που γεννιέται και πεθαίνει συμβολίζοντας έτσι την αναγέννηση της φύσης. Η σχέση των δύο αυτών προσώπων δεν είναι σαφής. Άλλοτε είναι ερωτική που όμως δεν ολοκληρώνεται μίας και ο νεαρός θεός πεθαίνει, και άλλοτε είναι σχέση μητρική ή αδελφική. Ανάμεσα στις δύο θεότητες τελείται ο ιερός γάμος, που γίνονταν για να συντείνουν στη γονιμοποίηση και την καρποφορία.
Αργότερα τα πρόσωπα του ιερού αυτού γάμου τα υποδύονται ο βασιλιάς και η βασίλισσα της Κνωσού, της οποίας το όνομα είναι Πασιφανή, που σημαίνει «ολόφωτη» και υποδεικνύει την σχέση της βασίλισσας με την σελήνη. Ο γιος της ο Μινώταυρος άνθρωπος με κεφάλι ταύρου λέγεται και Αστερίων, γιατί αυτός, όπως ο πατέρας του ταυτίζεται με τον έναστρο Ουρανό. Στην Κρήτη ο ταύρος ταυτίζεται με τον ουρανό και τον ήλιο, που γονιμοποιούν τη γη με τη ζέστη και τις βροχές, ενώ το θηλυκό στοιχείο, η θεϊκή αγελάδα, συσχετίζεται με τη Σελήνη, που το σχήμα της θυμίζει τα κέρατα.
Έτσι ο γάμος του ταύρου με την αγελάδα είναι μαζί γάμος του ήλιου και του φεγγαριού, των δύο ουράνιων σωμάτων που ρυθμίζουν την ζωή πάνω στον πλανήτη.
Έτσι στην μινωική Κρήτη μεγάλη θεότητα είναι η ίδια η φύση, η Μεγάλη Μητέρα Κουροτρόφος , ως «Ορεία Μήτηρ» και «Πότνια θηρών», άλλοτε ως «Θεά των Όφεων» ή του ιερού δέντρου, των πουλιών ή των λουλουδιών.
Άλλοτε πάλι παρουσιάζεται ως πολεμική θεότητα με ασπίδα και ξίφος και άλλοτε ως θαλάσσια θεότητα που ταξιδεύει μέσα σε ιερό πλοίο.
Η Μινωική θεότητα απεικονίζεται σε κορυφές ορέων μεταξύ δύο λεόντων, ως Ορεία Μήτηρ ή Πότνια Θηρών, ως θεά του ιερού δέντρου, θεά των όφεων, των περιστεριών ή των μηκώνων, αλλά και με πολεμικές εξάρτηση με ξίφος και ασπίδα. Το Ιερό Δέντρο και το Ιερό Σπήλαιο ήταν σύμβολα της μητρότητας και της ζωής, δύο σημαντικά σύμβολα που επίσης συναντούνται σε όλες σχεδόν τις αρχαίες θρησκείες. Μπροστά από το Ιερό δέντρο γινόταν οι προσφορές και οι χοροί. Το δέντρο ως σύμβολο συμβόλιζε τη μητέρα που προσφέρει τον καρπό της ζωής. Το κατεξοχήν ιερό δένδρο είναι η Ελιά. Η μακροβιότητα του δένδρου και η σημασία του για την ζωή, εξηγούν γιατί η Ελιά θεωρήθηκε ιερή σε μία εποχή που το λάδι και το στάρι αποτελούσαν πρωταρχικές αξίες της ζωής του ανθρώπου. Οι όφεις φίδια συμβόλιζαν τον χθόνιο χαρακτήρα της, τα περιστέρια ήταν το σύμβολο του ουράνιου πεδίου και οι υπνοφόρες παπαρούνες τα σύμβολα της μητρικής θεάς, που κατευνάζει τα νήπια.Η μεγάλη μητέρα όπως φαίνεται επηρέασε και την διαμόρφωση των Θεών του Δωδεκαθέου.
Για παράδειγμα η Αθηνά, ως θεά του πολέμου, απεικονίζεται με όπλα, η Άρτεμις είναι η θεά των θηρίων, η Αφροδίτη συμβολίζεται με τα περιστέρια, ενώ τα λιοντάρια συναντώνται στη λατρεία της Kυβέλης. Ο Δίας επίσης λέγεται ότι γεννήθηκε στην Κρήτη. Σύμφωνα με τις μινωικές παραδόσεις, οι Ιδαίοι Δάκτυλοι, οι Κορύβαντες και οι Κουρήτες, ήταν οι συνοδοί της Ρέας στο νησί της Κρήτης και οι προστάτες του νεαρού κούρου της Δία, γιατί αυτοί τον ανέθρεψαν και τον προστάτεψαν από νεογέννητο ακόμη. Ο Πλάτων μας πληροφορεί ότι οι Κορύβαντες έκαναν την τελετή ενθρόνισης σε όποιον μυούσαν στα Μυστήρια, ενώ ο Πορφύριος αναφέρει για τον Πυθαγόρας ότι όταν πήγε στην Κρήτη για να μυηθεί έκανε καθαρμούς στην παραλία της Κρήτης , νηστεύοντας 9 ημέρες κι έπειτα πήγε στο Ιδαίο Άντρο όπου γίνονταν η μύηση. Λέγεται επίσης ότι ο Πυθαγόρας διδάχθηκε από τους Ιδαίους Δακτύλους ότι ο Ζευς δεν είχε ακόμη θεοποιηθεί κι ότι ήταν θνητός εφόσον μέσα στο Ιδαίο Άντρο υπήρχε ο τάφος του.
Τα Μυστήρια ήταν διαχωρισμένα σε Μεγάλα και Μικρά.
Στα Μικρά έπρεπε οι υποψήφιοι προς μύηση να προπαρασκευαστούν κατάλληλα ώστε να καταστούν καθαροί και αγνοί σωματικά και ψυχικά, έτσι ώστε να προχωρήσουν στα Μεγάλα Μυστήρια. Στα Μικρά Μυστήρια διδάσκονταν οι παραδόσεις γύρω από τους Θεούς και τους ήρωες και η ερμηνεία των συμβολισμών της Μεγάλης Μητέρας στη γη, στη θάλασσα, στον αέρα και στη φωτιά, που ήταν συμβολικά ο όφις, ο ιχθύς, η περιστερά και ο λέων.
Στα Μεγάλα Μυστήρια λειτουργούσαν βαθμοί μυστικών τελετουργιών προς τη θεά των όφεων, η οποία συμβόλιζε τη Μεγάλη Μητέρα Θεά. Βασικό μέρος των τελετουργιών αποσκοπούσε στη Θεοφάνια, την εμφάνιση δηλαδή της θεάς στη θρησκευτική κοινότητα. Αυτό επιτυγχανόταν μέσω επικλήσεων, ύμνων και του εκστατικού χορού ο οποίος προκαλούσε την έκσταση και συνέβαλλε έτσι στον οραματισμό της θεοφάνειας.
Οι τελετουργικοί χοροί λάμβαναν χώρα συχνά σε ιερά άλση. Οι ιερείς πέφτοντας σε έκσταση έβλεπαν την θεά να κατεβαίνει από τους Ουρανούς και να κάθεται στον βωμό της. Ο μινωικός πολιτισμός αισθανόταν τη θεότητα σαν κάτι μυστηριακό, φευγαλέο και άπιαστο, που μόνο στιγμιαία παρουσιαζόταν με ανθρώπινη μορφή ή με διάφορες μορφές ιερών ζώων.
Προκαταρτικοί της τελικής μυστηριακής ιερουργίας ήταν οι ιεροί χοροί, τα Ταυροκαθάψια, και η πυρρίχη, ο ένοπλος ενθουσιαστικός χορός, που έφερνε τους χορευτές σε ενθουσιαστική έκσταση, τους έκανε δηλαδή σαν «μαινόμενους».
Αλλά εκτός από τους χορούς λάμβαναν μέρος και συμβολικές λιτανείες ιερειών και ιερέων, μυστικές συνεστιάσεις, λατρευτικές προσφορές και θυσίες μέσα σε σπονδικές φιάλες και ρυτά, που προσφέρονταν στο Ιερό Δέντρο και στη Στήλη του Διπλού Πέλεκυ. Ο Διπλός Πέλεκυς βρισκόταν στο κέντρο του ιερού, για να φανερώνει την ιερότητα και το «άβατο» του μέρους αυτού. Ο διπλός πέλεκυς συμβόλιζε την δημιουργική ένωση των δυο δυνάμεων της Φύσεως, της παραγωγικής και της γονιμοποιού. Η λατρεία προσφέρεται με διάφορους τρόπους. Οι ιερείς φοράνε δέρματα ζώων υποδυόμενοι δαίμονες , κρατούν στα χέρια τελετουργικούς πέλεκυς και λίθινες σφύρες. Κύπελλα με ακατάληπτες για εμάς φράσεις γραμμές στο εσωτερικό τους χρησίμευαν μάλλον για να προσφέρουν θεραπευτική δύναμη στο ποτό. Ο πιστός εισέρχεται στο ιερό όχι γονατιστός αλλά όρθιος με το άκρο σφιγμένο και υψωμένος το μέτωπο. Στην συνεχεία προσφέρει αναίμακτη προσφορά καρπών ή κρασιού. Υπάρχουν όμως και αιματηρές θυσίες ταύρων αλλά και άλλων ζώων που το αίμα τους προσφέρεται στους θεούς , υπό την συνοδεία μουσικής από την επτάχορδη λύρα.
Η θυσία του Ταύρου, συμβόλιζε την αναγέννηση από το αίμα του, ενώ αντίστοιχα στο επίπεδο του υποψήφιου μύστη ο πλασματικός θάνατος συμβόλιζε την πλασματική αναβίωση του μύστη, που πέθαινε στην παλιά του κατάσταση και ανασταινόταν σε μια υψηλότερη σφαίρα. Την ανακήρυξη των μυημένων ως ιερέων ακολουθούσε η τελετή του Θρονισμού.πηγή
xletsos-basilhs.blogspot.com

 ====

Ας δούμε τό θέμα κι απο τήν εσωτερική του πλευρά...τό παρακάτω από
H Ψυχή και η Μεγάλη Μητέρα

"Ολοι οι Θεοί είναι Ένας Θεός, όλες οι Θεές είναι Μία Θεά και υπάρχει ένας Μυητής".

Η Θεά Μητέρα, η Μεγάλη Θεά δεν είναι άλλη από την Ψυχή του Κόσμου, στις διάφορες εκφράσεις της και από αυτήν εκπορεύονται οι ατομικές Ψυχές.

Οι διάφορες Κοσμογονίες δείχνουν πως κάθε έθνος θεωρούσε την Συμπαντική Ψυχή , την Μεγάλη Θάλασσα, την Βασίλισσα των Ουρανών σαν τον Νού του Δημιουργού Πλάστη και πως ονομαζόταν Μητέρα. Είνα η Anima Mundi, η Παγκόσμια Ψυχή του Πλάτωνα,ο φορέας του Φωτός, το δοχείο των μορφών, το Θείο Πνεύμα των Αιγυπτίων, το Αγιο Πνεύμα των Χριστιανών, το Ακάσα των Ινδουιστών,η Μήτρα του Σύμπαντος.
Το Πνεύμα της κυβερνά τα αστραφτερά ύψη του Ουρανού, την θάλασσα, την θρηνητική σιωπή του κάτω κόσμου. Λατρεύεται με πολλές όψεις και είναι γνωστή με αμέτρητα ονόματα. Είναι το θηλυκό Αρχέτυπο, η πηγή κάθε ζωής. Είναι η Βασίλισσα του Ουρανού, αυτή που κρατάει τα κλειδιά της γονιμότητας. των πυλών της γέννησης και του θανάτου 
Μία δύναμη διασκορπισμένη σε όλη την δημιουργία.

Κυβερνήτης των τριών Κόσμων είναι η ίδια αρχή σε τρία επίπεδα.Στο Πνευματικό, Ουράνιο επίπεδο είναι η Ουράνια Αφροδίτη, τον Αστρικό Κόσμο είναι η Σελήνη ή η Περσεφόνη και στο Φυσικό κόσμο είναι η Δημήτηρ (Γή-Μήτηρ).

Χωρίς αυτήν την αρχή που ονομάζουμε ΜΑΝΑΣ (Νοητικό) στο ανθρώπινο επίπεδο και είναι εκπομπή και ουσία της καθαρής αρχής ΜΑΧΑΤ, (Συμπαντική Ψυχή) δεν θα αξίζαμε περισσότερο από τα ζώα.
Στην Κατώτερη όψη της είναι το Αστρικό Φώς.

Η Χρυσή Αφροδίτη είναι η Αφυπνίστρια, η Επιθυμητή. Ως εξώτερο διάστημα στέλνει το κάλεσμά της και ο Πατέρας των πάντων ανταποκρίνεται και αρχίζει να ερωτοτροπεί. Εκείνη ξύπνησε την επιθυμία του και δημιουργήθηκαν οι κόσμοι. Αυτή είναι που Αφυπνίζει.

Ο Πλανήτης Αφροδίτη είναι ο πιό απόκρυφος, ο πιό δυνατός, ο πιό Μυστηριώδης από όλους τους πλανήτες. Η Ε.Π.Μπλαβάτσκυ αναφέρει ότι η Αφροδίτη είναι εκείνη της οποίας είναι πιό έκδηλη η επίδρασή της επί της Γής και η σχέση της με την Γή. Ο Πυθαγόρας την ονόμαζε SOL ALTER, άλλο Ηλιο.

Η Σελήνη ή η Περσεφόνη είναι η Βασίλισσα του Αδη, που κυβερνά τα βασίλεια του ύπνου και του θανάτου. Πολυάριθμες είναι οι παραδόσεις που την ορίζουν σαν την χώρα των νεκρών. Το μεταθανάτιο ταξείδι της Ψυχής στην Σελήνη διατηρήθηκε και σε εξελιγμένους πολιτισμούς (Ινδία, Ιράν,Ελλάδα). Για τους Ινδούς είναι ο "δρόμος των Ψυχών". οι ψυχές ξεκουράζονται στην Σελήνη, περιμένοντας μία καινούργια ενσάρκωση, κατ' αντιδιαστολή με την πορεία του Ηλιου ή του "δρόμου των Θεών" που παίρνουν οι μυημένοι, αυτοί δηλ. που έχουν λυτρωθεί από την πλάνη της άγνοιας.

Οι ψυχές των νεκρών αφού περνούσαν την γέφυρα Cinvat κατευθύνονταν πρός τα άστρα και αν ήταν ενάρετες φτάναν στην Σελήνη, έπειτα στον Ηλιο, ενώ οι πιό ενάρετες εισχωρούσαν στο άπειρο φώς του Αχούρα Μάζντα. Ο Πυθαγορισμός δίνει νέα ώθηση στην αστρική Θεολογία, κάνοντας γνωστή στον λαό την έννοια του Ουράνιου στερεώματος : στην Σελήνη βρίσκονταν τα Ηλύσια πεδία, όπου αναπαύονταν οι ήρωες και οι Καίσαρες. Σελήνη η χώρα των νεκρών, Σελήνη, αναγεννητικό καταφύγιο των Ψυχών. Τα νησιά των Μακάρων και ολόκληρη η μυθική γεωγραφία του θανάτου προβλήθηκαν στα Ουράνια επίπεδα ¨Σελήνη, Ηλιο, Γαλαξία.

Ηλιος και Σελήνη γονιμοποιούν την Γή την μικροκοσμική Μητέρα, και αυτή με την σειρά της συλλαμβάνει και γεννάει.

Η Μεγάλη Μητέρα , Η Ψυχή και το Κοσμικό Δένδρο-Αξονας

 Ο Κόσμος είναι ιδωμένος με την μορφή ενός γιγαντιαίου δένδρου. Αυτό το βλέπουμε σε όλες τις παραδόσεις των λαών.
Στις Ουπανισάδες βλέπουμε ότι το Σύμπαν είναι ένα αντεστραμμένο δένδρο που βυθίζει τις ρίζες στον Ουρανό και απλώνει τα κλαριά του πάνω στη γή ολόκληρη. Ετσι πάντα το Κοσμικό δένδρο συσχετίζεται με την Ψυχή του Κόσμου και την Μεγάλη Θεά. Ο Πλάτωνας είχε πεί ότι και ο άνθρωπος είναι ένα αναποδογυρισμένο φυτό, που οι ρίζες του απλώνονται στον Ουρανό και τα κλαριά πρός την γή.
Το δένδρο είναι σύμβολο του ανθρώπου και του Σύμπαντος. Είναι "ο δρόμος των Ψυχών με τα 7 ή τα 9 σκαλοπάτια". Στη Ρατοτούνγκ είναι ένα δένδρο που ονομάζεται "η Θρήνουσα Δάφνη". Εκεί οι ψυχές πρέπει να πιαστούν από το κλαδί του γερικου αυτού δένδρου. Αν το κλαδί δεν σπάσει ξαναγυρίζουν στην γή, αν σπάσει πέφτουν στο δίχτυ ενός δαίμονα που τις τρώει. Είναι το δένδρο της ζωής και του θανάτου. Στις Ουπανισάδες συναντάμε την ίδια αντίληψη. Υπάρχουν δύο δρόμοι. Ο δρόμος των θεών και ο δρόμος των πατέρων , ο δρόμοςτης φωτιάς και ο δρόμος του καπνού. Οι Ψυχές αφήνοντας τον κόσμο ακολουθούν τον ένα ή τον άλλο δρόμο, ανάλογα με το επίπεδο που έχουν φτάσει.
Εκείνοι που έχουν φτάσει στην τελειότητα, φεύγουν από τον δρόμο των θεών, για να μην ξαναγυρίσουν ποτέ ξανά στην γή σε μία πορεία πρός το Φώς, πρός τον Αιώνιο Ηλιο. Οι άλλοι ακολουθούν τον δρόμο των προγόνων, που τους οδηγεί στο Candraloka, τον κόσμο της Σελήνης. απ' όπου ξαναγυρίζουν πίσω στην γή για να ξαναγεννηθούν. (Μπαγκ. Γκιτά, Κεφ. 8ο. 23).

Παρόμοια αντίληψη συναντάμε στην Αρχαία Ελλάδα, μέσα από τον Πλούταρχο, που είναι πιό επεξηγηματικός. Ξέρει ότι ο άνθρωπος είναι τρισυπόστατος μιά και αποτελείται από το σώμα, την ψυχή και το πνεύμα. Ο άνθρωπος γνωρίζει δύο θανάτους, γράφει ο Πλούταρχος. Ο πρώτος λαμβάνει χώρα πάνω στην Γή, στη Δήμητρα (Δα-Ματερ, Γή-Μητέρα), όταν το σώμα χωρίζεται από το σύνολο Ψυχή-νούς και ξαναγίνεται χώμα. Γι αυτό οι Αθηναίοι τους νεκρούς τους ονόμαζαν "Δημήτριους". Ο δεύτερος πραγματοποιείται στην Σελήνη, στην Περσεφόνη, όταν η Ψυχή αποσπάται από τον νού και απορροφάται μέσα στην Σεληνιακή υπόσταση. Η Ψυχή παραμένει στην Σελήνη, διατηρώντας για λίγο καιρό τα όνειρα και τις αναμνήσεις της ζωής. Οι δίκαιοι "αποξηραίνονται" γρήγορα. Οι Ψυχές των φιλόδοξων, των πεισματικών και όσων αγαπούν το σώμα τους, έλκονται αδιάκοπα από την γή και η απορρόφησή τους απαιτεί πολύ χρόνο. Ο νούς έλκεται και γίνεται δεκτός στον Ήλιο, στην ουσία με την οποία αντιστοιχεί η λογική.

Το ανθρώπινο Ον λοιπόν, έχει μία Φυσική ,μία ψυχική και μία Νοητική ζωή, που διαδραματίζεται σε τρείς σφαίρες, 3 κόσμους.
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ : Αγγελικός Ηλιος Πνεύμα Αετός
ΨΥΧΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ : Αστρικός Σελήνη Ψυχή Πεταλούδα, μέλισσα-Νύμφη
ΦΥΣΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ : Γηινος Γή Σώμα Σκουλίκι

Η Ψυχή και ο διπλός Πέλεκυς
Ο διπλός πέλεκυς είναι έμβλημα των Ουρανίων θεών, σύμβολο δύναμης και κατανίκησης του λάθους. Αντιπροσωπεύει την ιερή ένωση του Ουράνιου θεού και της Γήινης θεάς, σύμβολο ιερογαμίας.
Για τους Βουδιστές είναι ο καταστροφέας του τροχού της γέννησης και του θανάτου και για τους Κέλτες υποδηλώνει μία θεία ύπαρξη, έναν αρχηγό, έναν πολεμιστή. Στην Ρωμαικήεποχή ο Πέλεκυς των ραβδούχων είναι σύμβολο δικαιοσύνης. Από τα Μινωικά θρησκευτικά σύμβολα είναι το κυριώτερο και είναι γνωστότατο, όπως ο σταυρός στον χριστιανισμό, αν και οι περισσότεροι από τους ερευνητές του Μινωικού Πολιτισμού θεωρούν τον πέλεκυ κάτι περισσότερο από σύμβολο, τον θεωρούν ενσάρκωση της ίδιας της Θεότητας.

Στις Ελληνικές αγγειογραφίες βλέπομε να τον κρατούν οι θεοί,και οι ιερείς, έτσι ώστε αποκτά μία θρησκευτική σημασία,διότι είναι ιερό σκεύος. Στην Κρήτη απεικονίζεται συνήθως πάνω από το κεφάλι της θεάς ή τον κρατά με τα δυό της χέρια.

Στην Αγία Τριάδα βρέθηκε Πέλεκυς που πάνω του είναι χαραγμένη η πεταλούδα σύμβολο της Ψυχής. Πολλές φορές παρουσιάζεται ο πέλεκυς με διπλές γωνιώσεις των ακμών και ο Evans ισχυρίζεται ότι παριστάνεται η ένωση του θείου ζεύγους μιας ηλιακής και μιας σεληνιακής θεότητας.

Πολλές φορές επίσης ο πέλεκυς βρίσκεται στο κέντρο των "ιερών κεράτων. Στο σπήλαιο της Πατσού βρέθηκαν πήλινα κέρατα όπου έφεραν στην μέση έναν διπλό πέλεκυ. Είναι τα κέρατα του Ταύρου, όπου ο Evanς τα ονόμασε "κέρατα καθιερώσεως", επειδή είναι τόποι καθιέρωσης όπου τοποθετούνται τα ιερά αντικείμενα, όπως η Αγία Τράπεζα στον Χριστιανισμό. Συσχετίζονται επίσης και με την τελετουργική χειρονομία των υψωμένων χεριών, που τη συναντάμε και στην Αίγυπτο ή το σύμβολο του ανατέλλοντος ηλιου μέσα από τα δύο βουνά. Αυτό υποστηρίζει ο Kristensen, που παρατηρεί ότι ο Ταύρος είναι σύμβολο της Γής που καρποφορεί και ότι οι Αιγύπτιοι αποκαλούσαν τα 4 ακρα της Γής "κέρατα της Γής". Η Γή παραβάλλεται πρός τον Ταύρο και ο διπλός Πέλεκυς με τον ήλιο, είναι ο ηλιακός δίσκος που βγαίνει από το μεγάλο όρος, το όρος της αφετηρίας των πηγών.

Σύμβολο της Πνευματικής Αθανασίας και της Σοφίας του Ιερού Ζεύγους Ουρανού και Γής (Ηλιος - Σελήνη), σύμβολο της ενωμένης τους Δύναμης πάνω στην Γή, στους Εσωτερικούς βαθμούς των Κρητικών Μυστηρίων είχε την σημασία της ένωσης των δύο δυνάμεων της Φύσης, της Παραγωγικής και της Γονιμοποιού. Το σημαντικώτερο μέρος των Μεγάλων Μυστηρίων, με τις ενωμένες δυνάμεις της Θεάς Μητέρας και του Θείου συντρόφου της, σε μία Ιερή Ενωση, ήταν η απόκτηση από τους Μύστες του Χρυσού Διπλού Πέλεκυ.
Στο σχήμα που έχουμε με τους τρείς κόσμους , τους τρείς κύκλους, ο κεντρικός κύκλος αντιπροσωπεύει την Ψυχή σε εξέλιξη που μεταμορφώνεται και ο πιό πάνω το Πνεύμα. Βλέπουμε ότι τα μέρη που αποσπώνται από την σύνδεση των κύκλων μοιάζουν με Πελέκεις που έχουν διπλή κόψη. Ο διπλός Πέλεκυς συμβολίζει την διπλή κίνηση πρός τα μέσα και πρός τα έξω, που πρέπει να πραγματοποιείται από τον υποψήφιο στην Μύηση. Συνοψίζει τον Νόμο της Δράσης και της αντίδρασης που υπάρχει στη Φύση. Ονομάζεται και Λάβρυς που σχετίζεται με το "οργώνω" και από εκεί βγαίνει η λέξη λαβύρινθος= οίκος του λάβρυος. Είναι όπλο και εργαλείο ταυτόχρονα για την Εσωτερική μάχη του ανθρώπου, επιτρέποντάς του να εισχωρήσει με ετοιμότητα στον "Λαβύρινθο" της ζωής. Είναι το μαγικό σύμβολο που επιτρέπει να χαραχθεί η Ατραπός της εξέλιξης, να βρεθεί και να σκαφτεί ο "Ιερός" χώρος μεταξύ του Ουρανού και της Γής. Βρίσκεται στο κέντρο του Λαβύρινθου, εκεί που γίνεται το πέρασμα του οριζόντιου κόσμου με τον κάθετο. Ο Λαβύρινθος είναι η σχηματική παράσταση του Σπήλαιου, του δρόμου-περάσματος από τον ένα κόσμο στο άλλο. Κάθε νίκη πάνω στον εαυτό μας είναι ένα χτύπημα για τον Μινώταυρο και ο μεγάλος θάνατός του είναι η τελική νίκη πάνω στον εαυτό μας.
Γιαυτό είναι απαραίτητο ο μαθητής να δαμάσει αυτό το όπλο, τον διπλό του Πέλεκυ, την Ψυχή του, ετοιμάζοντάς την με την διπλή εργασία την Εσωτερική και την Εξωτερική. Το να κάνουμε σωστές πράξεις και να έχουμε καθαρές σκέψεις, είναι το επίτευγμα μιας καλά δαμασμένης ψυχής, που έχει συμφιλιώσει τις αντιθέσεις κάνοντας εφικτή την "Ιερογαμία".

Προβολές: 1097

Απάντηση σε αυτό

Απαντήσεις σε αυτή τη συζήτηση

ΜΕΓΑΛΗ ΜΗΤΕΡΑ...[Μέρος Β΄]

Οι πρώτες θρησκευτικές εκδηλώσεις του ανθρώπου, ήδη από την αρχή της νεολιθικής περιόδου, συνδέονται άμεσα με τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζει στη σκληρή του προσπάθεια να επιζήσει. Ο άνθρωπος στα μακρινά εκείνα χρόνια είναι στενά δεμένος με τη γη. Οι καιρικές συνθήκες, οι εποχές του χρόνου, τα φυσικά φαινόμενα, ο κίνδυνος των άγριων ζώων, τον τρομάζουν και συγχρόνως του δημιουργούν ένα είδος μυστηριακής συγκίνησης και η μόνη διέξοδος που βρίσκει είναι η λατρεία της άγνωστης αυτής δύναμης που την ταυτίζει με τη Μητέρα - Γη. Οι παραστάσεις της, σε μικρά ειδώλια, τη δείχνουν «ευτραφή»» και αυτό είναι γενικό χαρακτηριστικό σε όλες τις περιοχές όπου άνθησε ο νεολιθικός πολιτισμός. 
Έτσι βάση της μινωικής θρησκείας, είναι «ο κύκλος της βλάστησης».  Η εναλλαγή των αισθημάτων του πρωτόγονου ανθρώπου μπροστά στο μυστήριο του διαρκώς μεταβαλλόμενου κόσμου της φύσης ήταν φυσικό να οδηγήσει στη θεοποίηση των φυσικών δυνάμεων και στη λατρεία τους. Η μεγάλη θεότητα στη μινωική Κρήτη είναι η ίδια η φύση, η Μεγάλη Μητέρα. Η απεικόνισή της είναι πολύμορφη : Άλλοτε εικονίζεται σε κορυφή βουνού ανάμεσα σε λιοντάρια, ως «Ορεία Μήτηρ» και «Πότνια θηρών», άλλοτε ως «Θεά των Όφεων» ή του ιερού δέντρου, των πουλιών ή των λουλουδιών. Άλλοτε πάλι παρουσιάζεται ως πολεμική θεότητα με ασπίδα και ξίφος και άλλοτε ως θαλάσσια θεότητα που ταξιδεύει μέσα σε ιερό πλοίο. Σε όλες αυτές τις απεικονίσεις έχουμε έναν προφανή συμφυρμό θρησκευτικών και μαγικών αντιλήψεων. Η προσωποποίηση της βλάστησης εκφράζεται με τη μορφή νεαρού βρέφους ή νεαρού θεού που γεννιέται και πεθαίνει κάθε χρόνο και τον θέλησαν να νυμφεύεται τη θεά. Ο «ιερός γάμος» των δυο αυτών θεϊκών μορφών συναντιέται και στις θρησκείες των ανατολικών λαών (Συρία, Βαβυλωνία, Σουμέριοι, Μικρά Ασία) και των Αιγυπτίων. Η σχέση των δυο αυτών προσώπων δεν είναι πολύ σαφής. Άλλοτε φαίνεται σαν σχέση ερωτική, που όμως δεν ολοκληρώνεται γιατί ο νεαρός θεός πεθαίνει λίγο πριν ή λίγο μετά το γάμο του με τη θεά, άλλοτε σαν σχέση μητρική ή αδερφική, άλλοτε σαν μια ακαθόριστη συντροφιά και συνοδεία. Η γέννηση και ο θάνατος του Δία ήταν αναμφίβολα σύμβολο της εξαφάνισης και αναγέννησης του φυτικού βίου στους κόλπους της φύσης. 
  
ΘΕΟΤΗΤΕΣ
Οι θεοί του πρωτομινωικού πάνθεου ήταν : 
Βελχανός ή Υάκινθος : θεός γιος και σύζυγος της Μεγάλης Μητέρας. Είναι θεός δισυπόστατος, πότε ισχυρός δαμαστής των θηρίων, των γρυπών και των φτερωτών αγριμιών και πότε αδύναμος σαν παιδί και σαν λουλούδι. 
Η Μεγάλη Μητέρα : Η δημιουργία της ξεπήδησε από την ανάγκη της γέννησης του πρώτου θεού. Τη Μεγάλη Μητέρα τη λένε «Ορεία Μήτηρ» και «Πότνια Θηρών», ονομασίες που δίνονται όταν την θεωρούν σαν ανάσα των βουνών και των δασών. Η Ορεία Μήτηρ εικονίζεται ανάμεσα σε λιοντάρια. Και ακόμη είναι και θεά του ιερού δέντρου και θεά των φιδιών. 
Η Δίκτυννα : όπως και από την ετυμολογία προκύπτει συνδέεται με το βουνό Δίκτη της Κρήτης. Πιθανολογείται πως θα είχε κάποιες αρμοδιότητες σχετικές με τις ιδιότητες του βουνού : τη θύελλα, τους ανέμους και τον κεραυνό. 
Η Βριτόμαρτις : είναι νεαρή θεά μάλλον. Και πιθανώς έχει αρμοδιότητες σχετικές με κοπέλες «παρθένους», εξαιτίας της ετυμολογίας του ονόματός της (Βριτόμαρτις = Γλυκιά παρθένος). 
Η Αριάδνη : Η πριγκίπισσα της Κνωσού, κόρη του Μίνωα, είναι μαζί θεά του φεγγαριού και των δέντρων και μια θεά που πεθαίνει κάθε χρόνο. 
- Λένε ακόμη πως οι κάτοικοι της Κνωσού λάτρευαν την Ανθεία, η οποία ταυτίζεται με την Αφροδίτη και την Καλλίχορη που σχετίζεται με την επίδοση που είχαν οι κάτοικοι στους χορούς. 
Χαρακτηριστικό της μινωικής θρησκείας αποτελεί η αριθμητική και δυναμική υπεροχή των Θεαινών. Πολύ αργότερα στη μινωική εποχή έρχονται και άλλες θεότητες του νεότερου ελληνισμού και υφίστανται κάποια τοπική προσαρμογή. 
Ο Ζευς γίνεται Ζευς - Βελχανός και Κούρος (αγόρι) και γεννιέται και πεθαίνει κάθε χρόνο. Τότε παρουσιάζεται και ηΉρα, η Αθηνά Ποτνία και ο Ποσειδώνας
Πολλές φορές στις λατρευτικές σκηνές παρουσιάζεται και πλήθος από φανταστικά πλάσματα που περιβάλλουν τους θεούς. Πολλά έχουν σώματα ζώων και ανθρώπινα κεφάλια, όπως οι Κένταυροι κ.λ.π. Επίσης πίθηκοι και πουλιά ήταν δαίμονες συνδεδεμένοι με την ανθηφορία, το χλόισμα, την καρποφορία και άλλες δημιουργικές διαδικασίες της φύσης. 
Ίσως οι μορφές αυτές προέρχονται από μαγικές τελετές στις οποίες μετείχαν οι ιερείς με ζωόμορφες μάσκες. Η μεταμφίεση είχε σκοπό να φοβίσει και να αποδιώξει τα κακά πνεύματα ή να εξαναγκάσει τους δαίμονες να βοηθήσουν στην καρποφορία. Όχι μόνο ο Δίας και η Αθηνά γεννήθηκαν στην Κρήτη, αλλά και άλλοι θεοί κατάγονταν από την Κρήτη. 
Η Άρτεμη ταυτίστηκε με τις κρητικές θεότητες Δίκτυννα και Βριτόμαρτη. Η Άρτεμη είναι θεά της άγριας φύσης, περιδιαβαίνει τα βουνά και τα δάση, τα άλση και τα λιβάδια. Στη λατρεία της ανήκουν οργιαστικοί χοροί και το ιερό κλωνάρι. Κανένας από τους μεγάλους θεούς δεν έχει τόση σχέση με τη δεντρολατρεία. Η ομοιότητα με τη μινωική δεντρολατρεία και την οργιαστική όρχηση είναι καταφανής. 
Η Ειλείθυια είναι γνωστή στην ελληνική μυθολογία σαν η θεά που παραστέκεται στις γυναίκες στις ωδίνες του τοκετού. Έχει σχέση με την Άρτεμη που παρουσιάζεται κι αυτή να κάνει το ίδιο λειτούργημα με τη Ειλείθυια. Έτσι η Ειλείθυια ήταν η μινωική θεά της φύσης που  προστάτευε στη γέννα ανθρώπους και ζώα. 
- Μα και ο Δίας - παιδί και οι γιοι του Δία δείχνουν να έχουν σχέση με τη μινωική θρησκεία, αλλά από διαφορετικές πλευρές. Ο Δίας - παιδί λατρευόταν σε σπηλιές. 
Ο Κρητικός για να εξευμενίσει αυτές τις θεότητες, χρησιμοποιεί άφθονες προσευχές και θυσίες, σύμβολα και τελετές που συνήθως εκτελούν ιέρειες και ενίοτε κρατικοί λειτουργοί. Για να απομακρύνει τους δαίμονες, σαλπίζει την κόγχη, παίζει αυλό ή λύρα και ψάλλει ομαδικά ύμνους λατρείας. Για να βλαστήσουν οι κήποι και οι αγροί, ποτίζει τα δέντρα και τα φυτά σε επίσημες τελετές ή οι ιέρειες του, γυμνές σείουν με μανία τα δέντρα με τους ώριμους καρπούς ή οι γυναίκες σε γιορταστική πομπή προσφέρουν καρπούς ή άνθη στη θεότητα  η οποία μεταφέρεται σε φορείο. 
Οι πιο δημοφιλείς λατρείες ήταν εκείνες που τις ασκούσαν στις κορυφές των ιερών βουνών, σε τριάντα πάνω - κάτω ιερά σπήλαια, γύρω από ορισμένα ιερά σε πεδιάδες, κοντά σε πηγές, στη ρίζα πολλών δέντρων, μπροστά σε μερικούς βράχους. Οι μυστηριώδεις δυνάμεις των οποίων επικαλούνται τη συνδρομή και την προστασία σ’ αυτά τα διάφορα μέρη, δεν ήταν ίδιες. Μνημόνευαν στους υψηλούς τόπους το θάνατο, την ανάσταση, το γάμο των μεγάλων ουράνιων αστεριών : του ήλιου, της σελήνης, των πιο ορατών πλανητών γιατί από αυτά εξαρτιόταν το ημερολόγιο, ο κύκλος της βλαστήσεως, ο ρυθμός της ζωής των κοπαδιών, η ναυσιπλοΐα, η βροχή και η ξηρασία, η υγεία των ζώων και των ανθρώπων. Στη θεότητα πρόσφεραν κυρίως τις απαρχές  των καρπών της γης, θαλάσσια κογχύλια, ομοιώματα ζώων και ανθρώπων, θυσίες οικόσιτων ζώων ή θηραμάτων. 
  
ΙΕΡΑ ΣΥΜΒΟΛΑ
 Η μινωική θρησκεία προτιμούσε τη συμβολική δήλωση του θείου από την παραστατική απεικόνιση. Τα σπουδαιότερα σύμβολα ήταν : 
α) Τα ιερά κέρατα : τα κέρατα καθώς και η ελιά, αποτελούν αντικείμενα και με αυτά στολίζουν τους βωμούς. Και η ιερότητα των κεράτων δε μπορεί παρά να έχει τοτεμική καταγωγή. Βέβαιο είναι ότι τα κέρατα είναι η θέση της καθοσιώσεως, γιατί τα ιερά αντικείμενα τα τοποθετούσαν ανάμεσά τους. 
β) Ο Κόμβος : είχε ποικίλες μαγικές, θεραπευτικές και προφυλακτικές ιδιότητες. Το δέσιμό του, εξασφαλίζει την κατοχή του αγαπημένου προσώπου και το λύσιμό του, κάνει πιο εύκολο τον τοκετό. Κυρίως όμως ο κόμβος δεσμεύει και υποτάσσει το δαιμονικό στοιχείο. 
γ) Η ασπίδα : μαγική και προφυλακτική σημασία πήραν από την ίδια τη φύση τους και ορισμένα αμυντικά όπλα, όπως η μεγάλη οκτώσχημη ασπίδα που κατασκευάζεται από δέρμα ταύρου, και το κράνος. Ίσως τα όπλα αυτά σχετίζονται και με την πολεμική υπόσταση της θεάς. 
δ) Ο σταυρός : ο σταυρός, θρησκευτικό σύμβολο της μινωικής θρησκείας, αποτελεί απομίμηση του αστρικού σταυρικού σχήματος και δεν έχει καμία σχέση με το χριστιανικό σταυρό. 
ε) Ο διπλός πέλεκυς : από βασικό εργαλείο καθημερινής χρήσης και όπλο, ο διπλός πέλεκυς έγινε σύμβολο υπερφυσικής δύναμης όχι μόνο στην Κρήτη, αλλά και στη Μικρά Ασία και σε άλλες περιοχές. Ίσως σχετίστηκε με τον κεραυνό που χτυπάει και ρίχνει τα ψηλά δέντρα στις θύελλες ή με τον ιερό ταύρο που τον θυσίαζαν με ένα τέτοιο όπλο. Ο διπλός πέλεκυς είναι σύμβολο τόσο χαρακτηριστικό και πανταχού παρών. Το χρησιμοποιούσαν για να βάζουν το οικοδόμημα ή το αντικείμενο κάτω από μια υψηλή προστασία ή να το προφυλάξουν από βεβήλωση, ακριβώς όπως συμβαίνει με το σταυρό. Είναι σύμβολο της καθαγίασης και της μύησης και συμβολίζει επομένως την ψυχή που οδεύει για τη θέωση και την ολοκλήρωση. 
στ) Δεντρολατρεία : πολλά ιερά αντικείμενα συμβολίζουν τη θεότητα στη μινωική εποχή. Εκτός από άλλα, σημαντική θέση είχαν τα ιερά δέντρα και ιδιαίτερα η ελιά. 
Η δεντρολατρεία φαίνεται θα αποτελούσε θρησκευτική τάση τοτεμικής εποχής - το τοτέμ θα μπορούσε να είναι ζώο ή φυτό. Από τα πολλά δέντρα η ελιά συγκέντρωσε ίσως τα πιο πολλά προσόντα για να θεωρείται τόσο στη μινωική Κρήτη, όσο και στην Ηπειρωτική Ελλάδα, δέντρο ιερό. 
Πρώτα - πρώτα ο πολύτιμος καρπός της ελιάς, ήταν συνηθισμένη τροφή των αρχαίων. Μετά το λάδι, οπτικά χαρούμενο και τροφικά απαραίτητο. Το μεταχειρίζονταν σε πολλές περιπτώσεις και το μεταχειρίζονται και σαν γιατρικό. Με αυτό γίνονταν επαλείψεις και εντριβές. 

ΜΥΣΤΗΡΙΑ
Πέντε και περισσότερο χιλιάδες χρόνια, λοιπόν, πριν την σημερινή εποχή υπήρχε στην Κρήτη μια μορφή θρησκείας, μια λατρεία θεοτήτων της Φύσεως, πνευματικού επιπέδου ανώτερη φυσιολατρία. Οι κάτοικοι της Κρήτης ήταν από τους πρώτους που  απέδωσαν στο θείο, σεβασμό και στα Μυστήρια. Μυστήρια, στα οποία γινόταν χρήση σημείων και συμβόλων και σε αυτά γίνονταν δεκτοί άνδρες και γυναίκες, που τελούσαν, στους μικρούς τότε σε μέγεθος ναούς τους, τις ιερουργίες και τις μυήσεις τους. 
Αλλά στο σημείο αυτό πρέπει να γίνει η διάκριση των κυρίως λεγόμενων Μυστηρίων, δηλαδή των τελετών που κανείς δεν μπορούσε να μετέχει αν δεν ήταν μεμυημένος κατά τους απαιτούμενους τύπους, από τις ξεχωριστές εκείνες τελετές, μερικών εορτών, που η επιτέλεσή τους αν και περιοριζόταν σε ιδιαίτερη τάξη ανθρώπων ή γένους - άνδρες δηλαδή ή γυναίκες - δεν ήταν όμως απαραίτητο, οι λαμβάνοντες σ’ αυτές μέρος να είναι μεμυημένοι. 
Παράδειγμα είναι οι τελετές μερικών εορτών, που ήταν μέρος της εξωτερικής λατρείας ορισμένων Μυστηρίων, όπως γινόταν στα της Μητέρας Ρέας, στα Κορυβαντικά της Κρήτης κ.λ.π. Αλλά οι γιορτές αυτές είχαν χαρακτήρα προπαρασκευαστικό ορισμένων ατόμων, ανδρών ή γυναικών, νέων ή νεανίδων για μελλοντικές μυήσεις τους στα επίσημα Μυστήρια, όπως γίνεται με τους λεγόμενους δοκίμους στις περισσότερες θρησκείες αρχαίες και σύγχρονες. Οι μειούμενοι στα Κρητικά Μυστήρια διδάσκονταν την Ιατρική, την καθαρτική,  την ορχηστρική και τη μουσική τέχνη. 
Στην Κρήτη το κύριο μέρος της λατρείας ήταν αρχικά συγκεντρωμένο στο θηλυκό πρόσωπο της θεότητας, στηΜεγάλη Μητέρα, τη Ρέα - Γη ή Μα, γιατί αυτή συμβόλιζε την παραγωγική ανανεωτική φροντίδα της Μητέρας Φύσης. Οι θρησκευτικές τελετές ήταν απόδοση σεβασμού σ’ αυτήν και εκδήλωση της παρακλήσεως για τη βοήθειά της. Και σ’ αυτές πρωτεύουσα θέση είχαν οι Ιέρειές της σαν ομόφυλες της Μεγάλης θεάς. 
Πολύ αργότερα πήραν μέρος πρωτεύοντες στις τελετές οι άνδρες, όταν ο βασιλιάς ήταν πλέον και Αρχιερέας και η λατρεία της «γονιμοποιητικής» δυνάμεως της Φύσεως στη μορφή του νεαρού γιου της Μεγάλης Μητέρας, του Κρηταγενή Δία και του Ποσειδώνα στη λατρεία του Ταύρου, κυριάρχησαν στην κρητική θρησκεία. 
Η Ρέα, η Μεγάλη πανάρχαια Θεά, η θυγατέρα του Ουρανού και της Γης, η σύζυγός του Κρόνου και η μητέρα του Κρηταγενή Δία, λατρευόταν κάτω από το ιερό Δέντρο της στις υψηλές κορυφές των βουνών και των λόφων, καθώς και στα Ιερά Σπήλαια. Το Ιερό Δέντρο και το Ιερό Σπήλαιο ήταν σύμβολα της μητρότητας και της ζωής. 
Γενικά οι Κρήτες για την τέλεση των θρησκευτικών τους καθηκόντων προτιμούσαν χώρους απλούς, μακριά από κάθε επίδειξη. Η Μινωική Θρησκεία, βασισμένη σε βασικά μυστηριακές τελετές, έχει ανάγκη χώρων που υποβάλλουν το λατρευτή. Έτσι συνεχίζεται η χρήση των σπηλαίων, δημιουργούνται ειδικοί χώροι μέσα στα ανάκτορα, χρησιμοποιούνται οι κορυφές «ιερών» λόφων («ιερά κορυφής»), και στα τελευταία χρόνια υπάρχουν οικιακά ιερά. 
Στο Ιερό δέντρο μπροστά και κατά τις τελετές μερικών εορτών της εξωτερικής λατρείας, γινόταν κυριότερα η προσφορά καρπών και κρασιού, καθώς και άλλες προσφορές, όπως επίσης και χοροί Ιερειών, Ιερέων και πιστών. 
Η λατρεία γενικά προσφερόταν με πολλούς τρόπους. Ο πιστός παρουσιαζόταν στο Ιερό ή στην αόρατη θεότητα, όρθιος με το άκρο χέρι σφιγμένο και υψωμένο στο μέτωπο. Ακολουθούσε έπειτα η συμβολική λατρευτική πράξη, που εκδηλωνόταν κυρίως με την αναίμακτη προσφορά από καρπούς, νερό και μέλι ή κρασί και λάδι. 
Κατά κανόνα οι τελετές άρχιζαν με την κάθαρση, που ήταν συνήθως πλύση των χεριών με αγιασμένο νερό, γιατί οι πιστοί έπρεπε να περάσουν καθαροί προς τον τόπο κατοικίας της θεότητας. Ακολουθούσαν οι προσφορές και οι αναίμακτες θυσίες, καθώς και χοροί με τους οποίους οι χορευτές και οι χορεύτριες έρχονταν σε έκσταση για διευκόλυνση της επικοινωνίας με τη θεότητα. 
Από τις γιορτές αυτές σημαντικότερη ήταν Τα Ταυροκαθάψια : παιγνίδια και αγώνες με ταύρους που γίνονταν την εποχή που ξαναγεννιέται η φύση και ο άνθρωπος, την άνοιξη. 
Η «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» 1970, τις ερμηνεύει ως εξής : «Το αγώνισμα βασίζεται στην ιερότητα του Ταύρου και στη σημασία του για τις λατρείες της γονιμότητας. Στην Κρήτη ο Ταύρος ταυτιζόταν με τον Ουρανό και τον Ήλιο, που γονιμοποιούν τη γη με τη ζέστη και τις βροχές, ενώ το θηλυκό στοιχείο η θεϊκή αγελάδα συσχετιζόταν με τη Σελήνη, που το σχήμα της θυμίζει κέρατα». 
Πιθανόν, λοιπόν γι’ αυτόν το λόγο στις Κρητομινωικές Ταυροπαιδίες συμμετείχαν γυναίκες, που πρόσθεταν με την παρουσία τους τη χροιά ερωτικών παιγνιδιών με τον ώριμο και σφριγηλό ταύρο και που μ’ αυτές δηλωνόταν η συμβολική έννοια των τελετουργιών της γονιμότητας. 
Ο ταύρος συλλαμβανόταν ζωντανός, χωρίς να πληγωθεί, με παγίδα από δίχτυ ή τον άρπαζε ξαφνικά ο ασκημένος θηρευτής από τα κέρατα και τον ακινητοποιούσε με το βάρος του, ως ότου τον δέσουν. Αργότερα αυτή η δραματική και επικίνδυνη σκηνή επαναλαμβανόταν μέσα στο θεατρικό χώρο της πολιτείας, για να χαρεί όλο το πλήθος το μοναδικό θέαμα. Το αγώνισμα πλουτιζόταν με νέα τολμηρά, ακροβατικά στοιχεία. Άντρες και γυναίκες πιάνονταν από τα κέρατα του ζώου και πηδούσαν με ποικίλες στάσεις επάνω στη ράχη του, ξαναπέφτοντας ύστερα στη γη. 
Ο ταύρος θυσιαζόταν αργότερα, αλλά δε σκοτωνόταν κατά την ταυρομαχία. Οι αθλητές ήταν άοπλοι και αγωνίζονταν  μόνο με το κορμί τους. Έτσι η κρητική ταυρομαχία μένει ένα ευγενικό και χαριτωμένο παιγνίδι, σύμφωνα με το χαρακτήρα ολόκληρου του μινωικού πολιτισμού. 
Όση ώρα ο Ταυροκαθάπτης βρισκόταν πάνω στον ταύρο σειόταν και ένιωθε σαν να γίνεται γύρω του σεισμός. Το όλο αγώνισμα δηλαδή ήταν μια μίμηση του σεισμού, τον οποίον ο ταυροκαθάπτης προσπαθούσε να δαμάσει. 
Οι τελετές αυτές ίσως αποσκοπούσαν στην αποτροπή του σεισμού με μαγικό τρόπο. Γι’ αυτό άλλωστε παρατηρούμε ότι τα ταυροκαθάψια τελούνταν σε περιοχές που μαστίζονταν από σεισμούς. 
 Στις μέρες των γιορτών γίνονταν σαν μέρος της εξωτερικής λατρείας κι άλλοι αγώνες, θεάματα και παιγνίδια κάτω από τα μεγάλα Ιερά Δέντρα. 
Αυτά όμως είχαν σημασία για την εξωτερική λατρεία. Υπήρχαν όμως και τα Μυστήρια, με μυήσεις προορισμένα για τους λίγους πνευματικά περισσότερο ικανούς από τους πολλούς. 
Τα Μυστήρια στην αρχαία Κρήτη ήταν διαχωρισμένα σε δυο μεγάλες λατρευτικές κατηγορίες : στα της Μεγάλης Μητέρας Ρέας - Γης και στα Μυστήρια του Κρηταγενή Ιδαίου Δία, αν και στις δυο αυτές κατηγορίες μυούνταν γυναίκες και άνδρες. 

ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ 
ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΘΕΑΣ ΡΕΑΣ - ΓΗΣ.

Στα μυστήρια αυτά έπαιρναν μέρος οι Κουρήτες, ιερείς που διακρίνονταν για τη σοφία τους. Τα μυστήρια αυτά είχαν κάποια ομοιότητα με τα Ελευσίνια μυστήρια. Τον μειούμενο τον οδηγούσαν μέσα σ’ ένα σπήλαιο όπου έμενε έγκλειστος για διάστημα 27 συνολικά μέρες.   
Αφιερωμένα στην παραγωγική δύναμη της φύσης, στην ανανεωτική δηλαδή φροντίδα της με την χαρακτηριστική ιδιότητά της τη ζωή, είχαν σ’ αυτά καθώς είναι επόμενο, οι γυναίκες αρχικά την προτεραιότητα στις μυήσεις και στις τελετές. Τα Μυστήρια της Μεγάλης Μητέρας ήταν διαχωρισμένα σε Μεγάλα και Μικρά. Στα Μικρά έπρεπε να προπαρασκευαστούν οι νέες γυναίκες για να καταστούν καθαρές και αγνές σωματικά και ψυχικά και να προχωρήσουν κατόπιν στα Μεγάλα Μυστήρια. 
Στα Μικρά Μυστήρια διδάσκονταν οι παραδόσεις γύρω από τους Θεούς και τους ήρωες και η ερμηνεία των συμβολισμών της κυριαρχίας της Μεγάλης Μητέρας, η σχετική πάντοτε με τις φυσικές δυνάμεις και ιδιότητές της, στη γη, στη θάλασσα, στον αέρα και στη φωτιά, που ήταν συμβολικά ο όφις, ο ιχθύς, η περιστερά και ο λέων. Και σ’ αυτά γινόταν και η μύηση της κατασκευής του συμβολικού μίτου της Αριάδνης, που σήμαινε το υφάδι της ζωής ή και την παρθενική ζώνη. 
Στα Μεγάλα Μυστήρια λειτουργούσαν βαθμοί μυστικών τελετουργιών προς τη θεά των όφεων, η οποία συμβόλιζε τη Μεγάλη Μητέρα Θεά. 
Προκαταρτικοί της τελικής μυστηριακής ιερουργίας ήταν οι ιεροί χοροί. Αλλά εκτός από αυτούς γινόταν ακόμη συμβολικές λιτανείες ιερειών και ιερέων, μυστικές συνεστιάσεις, λατρευτικές προσφορές και θυσίες μέσα σε σπονδικές φιάλες και ρυτά, που προσφέρονταν στο Ιερό Δέντρο και στη Στήλη του Διπλού Πέλεκυ. 
Ο Διπλός Πέλεκυς βρισκόταν πάντοτε στημένος στο κέντρο του ιερού, είτε Ιερό Σπήλαιο ήταν αυτό ή Ναός, είτε Λαβύρινθος ή Αίθουσα του Θρόνου, ναού της λατρείας στα Μινωικά ανάκτορα, για να φανερώνει την ιερότητα και το «άβατο» του μέρους αυτού. 
Η μυστική ιερουργία των Μεγάλων Μυστηρίων της Μητέρας Θεάς, ήταν μια τεχνική επικοινωνίας και επαφής με τη Μεγάλη Θεά, για να δέχονται οι μεμυημένες στα Μυστήριά της, γυναίκες, τη Θεία Δωρεά της απ’ ευθείας από τη Μητέρα Ρέα. 
Στα Κρητικά Μυστήρια γενικά, η λειτουργική αυτή τέχνη λεγόταν «ιεροπραξία» για να ξεχωρίζει από τις άλλες ιερουργίες τους. Και το Ιερό Δέντρο το συνδεδεμένο με τη λατρεία της Θεάς Μητέρας, κάτω από το οποίο βρισκόταν ο ναός της, ήταν δρυς στις κορυφές των ορέων και η ελιά στα χαμηλότερα μέρη. 
Το δέντρο ως σύμβολο συμβόλιζε τη μητέρα που προσφέρει τον καρπό της ζωής. 
Το σημαντικότερο μέρος της ιεροπραξίας των Μεγάλων Μυστηρίων, με τις ενωμένες δυνάμεις της Θεάς Μητέρας και του Θείου συντρόφου της σε μια ιερή ένωση, ήταν η απόκτηση από τους μύστες του χρυσού Διπλού Πέλεκυ. 
Σύμβολο της πνευματικής αθανασίας και της σοφίας του Ιερού αυτού ζεύγους και σύμβολο της ενωμένης δύναμής τους επάνω στη γη, βρισκόταν πάντοτε στημένος στο κέντρο των ιερών σπηλαίων, στο κέντρο επίσης των Λαβυρίνθων ή της Αίθουσας του θρόνου. Και στους εσωτερικούς βαθμούς όλων των τάξεων των κρητικών μυστηρίων, είχε την ίδια σημασία με τη Θεά των όφεων, δηλαδή τη σημασία της συμβολικής και ουσιαστικής συνισταμένης στην πνευματική δημιουργική ένωση των δυο δυνάμεων της Φύσεως, της παραγωγικής και της γονιμοποιού. 
Και αυτά γιατί οι μύστες της Κρητομινωικής θρησκείας, γνώριζαν τους πνευματικούς νόμους, γνώριζαν ότι τίποτα δε μπορεί να κατορθωθεί για την πνευματική αναγέννηση και την πνευματική απελευθέρωση των ανθρώπων, χωρίς τη διπλή ιερή ένωση, με τις ενωμένες δυνάμεις της στον καρπό τους, στον θεό δηλαδή του πνευματικού φωτός, που προσφέρεται σαν Θεία Δωρεά για έναν τέτοιο σκοπό. 

Το Ιερό Δέντρο και το Ιερό Σπήλαιο το διαδέχεται στις ιερουργίες, η λατρεία του Ιερού Λαβύρινθου με τον μέσα σ’ αυτόν Μινώταυρο. Του Λαβύρινθου, συμβολισμού καθολοκληρίαν όμοιου με τα δύο πρώτα ιερά αυτά σύμβολα της μητρικής λατρείας, αλλά που τονίζει όμως περισσότερο τον γονιμοποιό αρσενικό τύπο, με την παρουσία του Μινώταυρου μέσα σ’ αυτόν. Δίνει έτσι την προτεραιότητα στις ιεροτελεστίες στη γονιμοποιό δύναμη της Φύσεως με τον αρσενικό τούτον τύπο, χωρίς να παραμερίζει, την απαραίτητη άλλωστε αναπαραγωγό δύναμή της, που συμβολίζει την Ιερή Μητέρα. πηγή www esoterica.gr

ΜΕΓΑΛΗ ΜΗΤΕΡΑ....[Μέρος Γ΄]

Γράφει ο ΝΙΚΟΣ ΖΕΡΒΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ
«Μέγιστε Κούρε χαίρε μοι,
Κρόνιε, παγκρατές γάνους»


Δύσκολα μπορεί να αμφιβάλει κάποιος πως έχουμε να κάνουμε με ένα λατρευτικό κείμενο, που όπως το ίδιο αναφέρει ρητά, αναπέμπεται από τους λατρευτές σε μια κορυφαία στιγμή της λατρείας, όπως είναι η επιφάνεια-φανέρωση της ίδιας της θεότητας, προς την οποία και απευθύνεται αυτός ο Υμνος. 
Μένει ωστόσο το ερώτημα, ποιός μπορεί να είναι ο Μέγιστος Κούρος, που επικαλείται. 
Η κυρίαρχη θεότητα στην Ανακτορική περίοδο της Κρήτης, την περίοδο δηλαδή απ’ όπου κατάγεται χρονικά ο Υμνος, όπως επισημαίνουν οι αρχαιολόγοι, ανασκαφείς, που τον έφεραν στο φως, είναι γυναικεία, και είναι η «Μεγάλη Μητέρα Θεά». 
Ειδώλιο από τερρακόττα,
που απεικονίζει τη Μεγάλη Μητέρα Θεά

Γεγονός είναι όμως ότι στην Κνωσό λατρεύονται και άλλες θεότητες, μεταξύ των οποίων και μια (τουλάχιστον) ανδρική θεότητα, με το όνομα Βέλχανος, και πρόκειται για μια χθόνια, βλαστική θεότητα.
Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία, διαβάζοντας προσεκτικά το κείμενο του ύμνου ότι και ο Μέγιστος Κούρος μοιάζει να είναι μια βλαστική θεότητα, τη στιγμή που οι λατρευτές του, τον επικαλούνται για να κάνει να καρπίσουν τα σπαρτά και να είναι καλή η σοδειά τους.
Είναι ταυτόχρονα και μια χθόνια θεότητα, μια και ρητά από το κείμενο του ύμνου δηλώνεται η φανέρωσή της στη γη, εκεί στη Δίκτη, όπως κάθε χρόνο.
Συνεπώς, ο Βέλχανος της Κνωσού με τον Μέγιστο Κούρο του ύμνου, έχουν τουλάχιστον αυτά τα δυο κοινά σημεία. Είναι δηλαδή και χθόνιες και βλαστικές θεότητες.
Στο κείμενο του ύμνου γίνεται σαφές ότι ο Μέγιστος Κούρος δεν είναι η υπέρτατη θεότητα, αφού, παρόντος και του Κούρου («αμφι βωμόν ευερκή», «αείδομεν τεόν»), υμνωδείται η ύψιστη θεότητα. 
Με τη λέξη «τεόν», χωρίς άλλη επισήμανση, όπως θα δήλωνε ένα άρθρο για παράδειγμα μπροστά από το ουσιαστικό, δεν γνωρίζουμε αν η υπέρτατη αυτή θεότητα προς την οποία αναπέμπουν τον ύμνο τους οι λατρευτές, είναι αντρική ή γυναικεία. Η έκφραση «τον τεόν», σε άλλους ύμνους, που έχουν και αυτοί μια προϊστορική καταγωγή, είναι το ίδιο σχεδόν συνηθισμένη με την έκφραση «την τεόν». 
Το ίδιο το κείμενο, ωστόσο, μας δηλώνει ότι αυτός ο Μέγιστος Κούρος είναι γιος του Κρόνου (Κρόνιε). Μόνο που ο Κρόνος, κάθε άλλο παρά βλαστικός θεός είναι. 
Μια πιθανή εκδοχή είναι, ο Υμνος αυτός σε μια παλαιότερη εποχή από αυτή που χρονολογείται το συγκεκριμένο κείμενο, να απευθυνόταν στη Μεγάλη Μητέρα Θεά. Και όταν πια η Μεγάλη Μητέρα Θεά έπαψε να είναι η κυρίαρχη θεότητα, έπαψε και ο Υμνος να αναφέρεται σ’ αυτήν, και έκτοτε να αναφέρεται στην εκάστοτε νέα ύψιστη θεότητα, που ερχόταν στο προσκήνιο. 
Αλλωστε, το κείμενο αυτό κάνει σαφές και φανερό από την ανακάλυψή του, ότι έχει μεταγραφεί από κάποιο προγενέστερο. 
Το περιεχόμενο, η ουσία του Υμνου, και οι λόγοι για τους οποίους οι λατρευτές επικαλούνται αυτή την Θεότητα, θα ταίριαζαν πάντως, περισσότερο στη Μεγάλη Μητέρα Θεά, παρά στον Κρόνο, καθώς οι λατρευτές αυτοί από τα αιτήματά τους και μόνο φαίνεται ότι προσφεύγουν σε μια θεότητα της φύσης, από την οποία περιμένουν τα αγαθά, που απαριθμούν. 
Εν πάσει περιπτώσει, αυτό που ενδιαφέρει είναι ότι ο Μεγάλος Κούρος είναι διαφορετικός από την ύψιστη θεότητα της εποχής του. 
Ο Υμνος επικαλείται το Μεγάλο Γιο (Μέγιστε Κούρε) της θεότητας. Τον γιο του Κρόνου (Κρόνιε). Κυρίαρχη θεότητα, συνεπώς, σε αυτή τη χρονική περίοδο που χρησιμοποιείται αυτό το κείμενο, είναι ο Κρόνος. 
Αν κάνουμε όμως τη σκέψη ότι, το όνομα Κρόνος, δεν ειναι άλλο από αυτή καθαρά την έννοια του Χρόνου, τότε είμαστε μπροστά στην αποκάλυψη και της ίδιας της κυρίαρχης θεότητας, δηλαδή του φυσικού κύκλου που κάνει ο ήλιος, (τη διαδρομή ενός ηλιακού χρόνου), που στη διάρκειά του η φύση γεννά, καρπίζει, και φθίνει, για να ξαναρχίσει τον ίδιο ακριβώς κύκλο ξανά και ξανά. 
Θα ήταν άλλωστε πολύ φυσιολογικό, και φυσιοκρατικό, ένα πέρασμα από την Μητριαρχική, σεληνιακή, θεότητα, (Μεγάλη Μητέρα θεά-Φύση), σε ένα διάδοχο Πατριαρχικό, ηλιακό θεό (Κρόνο-Χρόνο). Σε μια τέτοια περίπτωση, το ουσιαστικό νόημα του Υμνου διατηρείται στο ακέραιο. 
Οπως και να έχουν τα πράγματα, ο «Μέγιστος Κούρος» είναι ο «απεσταλμένος» του Θεού. Κάτι αντίστοιχο περίπου με τον Χριστό. 
Ο απεσταλμένος της ύψιστης θεότητας είναι κατά κάποιο τρόπο και ο «μεσολαβητής» ανάμεσα στη θεότητα και τους ανθρώπους. Αυτό το «μοντέλο» άλλωστε, ισχύει και στις κατοπινές θρησκείες. Και δεν είναι δύσκολο να μπει κάποιος στον πειρασμό να μιλήσει ακόμη και για ...αντιγραφές.
Φαίνεται ότι και οι θεοί «κοπιάρονται», όπως και οι λατρείες. Αυτός ο Υμνος, από τις συγκυρίες που αποκαλύπτονται με την ανακάλυψή του, μας δίνει εν πολλοίς, να το καταλάβουμε.
Η χθόνια, βλαστική θεότητα του Βέλχανου, φαίνεται ότι μετασχηματίζεται σιγά-σιγά και δίνει τη θέση της σε μια άλλη θεότητα που ακούει στο όνομα Διόνυσος Ζαγρέας (Κρηταγενής Δίας-Διόνυσος). Είναι και αυτός ένας χθόνιος-βλαστικός θεός, που διατηρεί όλα τα χαρακτηριστικά του προκατόχου του.
Με αυτόν τον Διόνυσο Ζαγρέα, ο Μέγιστος Κουρος του Υμνου, μοιάζει να έχει ορισμένα κοινά στοιχεία, που μαρτυρούνται ή έστω, ανιχνεύονται και από κατοπινά ευρήματα.
Σαν μια πρώτη μαρτυρία θα επικαλεστώ τον γνωστό μύθο του Διόνυσου και της Αριάδνης στη Νάξο.




Ο θησέας σκοτώνει τον Μινώταυρο, με τη βοήθεια της Αριάδνης
(παράσταση σε αγγείο)


Ο μύθος αυτός λέει ότι ο Θησέας αφού σκοτώνει τον Μινώταυρο του Λαβυρίνθου, παίρνει μαζί του την Αριάδνη που τον βοήθησε, αλλά περνώντας από τη Νάξο την εγκαταλείπει.
Είναι ένας μύθος με πολλούς κώδικες, που εξηγεί, πιστεύω, την αλλαγή της λατρείας στην Κρήτη και το πέρασμα από τη Φεγγαρολατρεία της Μεγάλης Μητέρας Θεάς, σε ένα Ηλιολατρικό σύστημα. Η θεά γίνεται θεός, με όσα μπορεί να σημαίνει αυτή η αλλαγή.
Η παρουσία του Θησέα δηλώνει την κάθοδο (εισβολή;) των Μυκηναίων. Δεν πρέπει να ξεχνάμε την καταγωγή του Θησέα από την πλευρά της μητέρας του, της Αίθρας, που είναι μια Μυκηναία Ιέρεια Φεγγαροθεάς.
Οπως δεν πρέπει να παραγνωρίζουμε και το ό,τι ο Θησέας μυθογραφείται ως ο εξολοθρευτής των απανταχού φεγγαλολατρικών Ιερειών, από τον Κρητικό Λαβύρινθο, μέχρι και τις Αμαζόνες.
Η κάθοδος του Θησέα στην Κρήτη και όσα κωδικοποιεί ο μύθος του με τον Μινώταυρο, είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο, που έχει να κάνει με όσα «μυστηριώδη» έγιναν στην Κρήτη εκεί γύρω στον 15ο π.Χ. αιώνα, με τη μεγάλη καταστροφή και την εισβολή των Μυκηναίων.




«Διόνυσος και Αριάδνη», στη Νάξο.
Πίνακας του Τισιάνο (Λονδίνο National art Gallery).


Να δούμε όμως τι συμβαίνει στη Νάξο με την Αριάδνη που έχει εγκαταληφθεί από τον Θησέα, και τον Διόνυσο που τη συναντά και την παντρεύεται.
Ο μύθος περιγράφει στην προκειμένη περίπτωση, με σαφήνεια, έναν «Ιερό Γάμο». Ο χθόνιος-επιφάνειος θεός (Διόνυσος) κάνει γυναίκα του την «αγνή κόρη-παρθένα», όπως δηλώνει το ίδιο της το όνομα (Αριάδνη).
Φαίνεται ότι η Νάξος είναι ένα από τα τελευταία καταφύγια ενός μέρους έστω, της λατρείας, που καταλύει με βίαιο τρόπο ο Θησέας (και ό,τι συμβολίζει αυτός ο μυθικός ήρωας), στον Κρητικό Λαβύρινθο.
Το υποδηλώνει και η λατρεία του Διόνυσου στη Νάξο. Ο Ναός του στα Υρια πιθανολογεί την ύπαρξη της λειτουργίας Ιερού από τα προϊστορικά ακόμη χρόνια, ενώ ο ίδιος ο Ναός, και στις τρεις φάσεις της ανοικοδόμησής του, από τις αρχές κι όλας του 8ου π.Χ. αιώνα, είναι ένα τελεστήριο μυστηρίων.
Και αξίζει εδώ να αναρωτηθεί κανείς, πόσο συγγενεύουν τα Διονυσιακά (οργιαστικά) μυστήρια, με τα Μυστήρια του Κρητικού Λαβυρίνθου.
Η Νάξος κρύβει όμως και ένα ακόμη «μυστικό». Το όνομα του πιο ψηλού βουνού της είναι «Ζας», (δηλαδή Ζευς-Δίας-Ζαγρέας). 
Ενα τρίτο στοιχείο, πάλι από τη Νάξο, είναι ο τεράστιος Κούρος που έχει μείνει μισοτελειωμένος σε ένα αρχαίο λατομείο, στο χωριό Απόλλωνας, στη βόρεια ακτή του νησιού.




Ο τεράστιος αρχαϊκός Κούρος στο λατομείο της Νάξου.


Πρόκειται για ένα αρχαϊκό Κούρο, που το μέγεθός του ξεπερνά τα 10 μέτρα και το πρόσωπό του δηλώνει από μόνο του τον γενειοφόρο θεό Διόνυσο.
Το άγαλμα, παρ’ ότι είναι μισολαξεμένο μέσα στο αρχαίο νταμάρι, δείχνει την άκαμπτη στάση που έχει το σώμα, κοιτάζει μπροστά, και τα πόδια πατούν στέρεα.
Είναι ένα μοναδικό υπερμέγεθες άγαλμα, που παραπέμπει σε αντίστοιχα αγάλματα της Φαραωνικής Αιγύπτου.
Από την άλλη, βλέποντας κανείς αυτό τον Διόνυσο, δεν μπορεί παρά να παραδεχτεί ότι είναι πράγματι ένας Μέγιστος Κούρος, έστω και με μια διάθεση λογοπαίγνιου.




Το κεφάλι του Κούρου στη Νάξο φανερώνει Διόνυσο


Θα επικαλεστώ ακόμη ένα συγκριτικό στοιχείο, αυτή τη φορά από τη Δήλο, και το στοιχείο αυτό έχει μια καταπληκτική συγγένεια με το κείμενο του Υμνου.
Αξίζει, πιστεύω να υπογραμμιστεί ότι η Δήλος είναι ο επόμενος σταθμός του Θησέα, μετά την εγκατάλειψη της Αριάδνης στη Νάξο, και ο τελευταίος, πριν από την επιστροφή του στην Αθήνα.
Αξίζει ακόμη να επισημανθεί ότι στη Δήλο ο Θησέας χορεύει με τις «Υπερβόρειες Παρθένες», τον «Γέρανο», έναν κυκλικό χορό, όπως δείχνουν οι αποτυπώσεις του σε αγγεία που έχουν έρθει στο φως ανασκαφικά (Αρχαιολογικό Μουσείο Τήνου).
Η Δήλος είναι επίσης ένας τόπος σταθμός για το πέρασμα από τη Φαγγαρολατρεία (Αρτεμη) στη λατρεία του ήλιου (Απόλλωνας).
Στον Κύνθο, εκεί που ο Ομηρικός Υμνος στον Απόλλωνα, τοποθετεί τη γέννηση της Αρτεμης, έχουν εντοπισθεί Μινωϊκά ίχνη.
Στη Δήλο λατρεύεται και ο Διόνυσος (Στοιβάδιο). Το στοιχείο που θέλω να επικαλεστώ είναι μια επιγραφή που δεν σώζεται ολόκληρη. Ωστόσο εκείνο το κομμάτι της που μπόρεσα να φωτογραφίσω είναι, πιστεύω ένα ενδιαφέρον στοιχείο.




Το κείμενο της επιγραφής που διασώζεται είναι:
ΘΟΡΕΥΟΝΤΟΣ ΝΥΣΙΟΥ. 


Η αναθηματική επιγραφή στη Δήλο


Η λέξη «θόρε» του Υμνου, αντικρύζει επακριβώς τη μία από τις δυο λέξεις (ΘΟΡΕΥΟΝΤΟΣ) της επιγραφής. Και για να μη μένει καμμιά αφιβολία ποιός Θορεύει, η επιγραφή δηλώνει καθαρά ότι αυτός δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον ΝΥΣΙΟ, δηλαδή τον θεό Διόνυσο!
Αυτός που αφιέρωσε αυτή την αναθηματική επιγραφή στο θεό Διόνυσο στη Δήλο, μας λέει ότι αυτός ο θεός, ο Διόνυσος, κάνει αυτό ακριβώς, που οι λατρευτές του Υμνου καλούν και τον Μέγιστο Κουρο να κάνει: ΘΟΡΕ.πηγή http://zervonikolakis.lastros.net/

ΜΕΓΑΛΗ ΜΗΤΕΡΑ...[Μέρος Δ΄]

Η Μεγάλη Μητέρα
       Η γυναίκα που με τον έρωτά της μεταμόρφωσε σε ημίθεο το άνθρωπο-ζώο Ενκιντού, λατρεύεται από τους ανθρώπους εδώ και τουλάχιστον 30.000 χρόνια.
       Στα κείμενα των σαρκοφάγων η επωδός 15 αρχίζει ως εξής: «Ω εσύ του οποίου γεννήτορας είναι ο Ταύρος». Ο μεταφραστής του κειμένου σε σημείωσή του μας πληροφορεί ότι: πιθανώς Ταύρος αποκαλείται ο Όσιρης, τον οποίον ο γιός του Ώρος καλείται να σώσει. Η ονομασία Ταύρος αποτελεί τίτλο των θεών και μάλιστα εξαιρετικά τιμητικό.
Ο Άμμων-Ρα, σαν υπέρτατος θεός είναι “αυτοπάτωρ, απάτωρ,”γέννησε δηλαδή τον εαυτό του, γέννησε αλλά δεν γεννήθηκε και τα σχετικά τα γνωστά που αποδίδονται σε κάθε ανώτατο θεό. Ο Ύμνος στον Άμμωνα-Ρα, από τον πάπυρο Boulaq, ο οποίος βρίσκεται στο μουσείο του Καΐρου και χρονολογείται στον 16ο – 14ο αι. π.Χ. τον υμνεί, ως εξής:
. 
Χαίρε, Άμμων-Ρα, Κύριε των θρόνων των δυο χωρών, ιθύνοντα επί Του Καρνάκ,
Ο Ταύρος Της Μητέρας Του,
  Κυβερνάει στα Λιβάδια Του.
 Ο υπέροχος ταύρος της εννεάδαςο αρχηγός των θεών. (i)
Εξ’ αυτού το όνομά σου είναι Άμμων.
Ο Ταύρος της Μάνας του,
Δημιουργός όλης της ανθρωπότητας. (x)(67/367)
Η φράση Ο Ταύρος της Μάνας του αποτελεί τίτλο ανωτερότητας για τους θεούς ο οποίος ήταν γνωστός στους Έλληνες ως ‘Καμήφις’, από το αιγυπτιακό ‘Κα-μουτ-εφ’
                             
.                  
   Δεν νοείται πατρότητα οποιασδήποτε μορφής χωρίς συνουσία. Στο κεφάλαιο 17 της Βίβλου των Νεκρών απαντάται το παρακάτω εδάφιο:
. 
Ποιος λοιπόν είναι αυτός; Ο Όσιρις είναι. Ειπωμένο αλλιώς: Ρα είναι το όνομά του,ο φαλλός είναι του Ρα όταν αυτός συνουσιάστηκε με τον εαυτό του.
.  
                                                
           ( Βίβλος των Νεκρών,Κεφ.17, plate 7, γρ.24)
.
 
Στην επωδό 420 ο κριθείς που δικαιώθηκε κατά την Κρίση φέρεται να λέει ότι έχει εισέλθει στο διάδρομο με τους κίονες προκειμένου να δει τον θεό, τον Κύριο των θεών, τον οποίο αφού προσφωνεί με δυο ακόμη τιμητικά επίθετα, τον αποκαλεί:
Ο Ταύρος ο οποίος συνουσιάζεται με ωραίες κυρίες.
                                      (Bull who copulates with fair ladies)(71/68)
O Wallis Budge παραθέτει στο βιβλίο του "Egyptian Religion" το κεφάλαιο 110 της Βίβλου των Νεκρών όπως βρίσκεται γραμμένο στον πάπυρο του Anhai. O τίτλος του κεφαλαίου περιέχει, μεταξύ άλλων, μερικές γνωστές αναφορές των οποίων όμως τώρα ενδιαφέρει η εξέλιξη:
.
 Το κεφάλαιο για να πάει και να βγει* από τον ‘ Κάτω Κόσμο’,
 ... για να έχει δύναμη εκεί, για να γίνει ένας akh εκεί,
για να θερίζει εκεί, για να τρώει εκεί, για να πίνει εκεί,
για να κάνει ερωτική πράξη εκεί, και για να κάνει όλα όσα
ακόμα και σαν άνθρωπος κάνει πάνω στη γη.(58/215)
                                        
and of coming forth from the underworld. Πρόκειται για λανθασμένη μετάφραση. Κανένας δεν ζητάει να βγει από το Neter-khert. Στον πάπυρο του Άνι διαβάζουμε: Να μπει και να προχωρήσει.
Στο κυρίως κείμενο ο κρινόμενος προσεύχεται και λέει:
.
Είθε να οργώνω εκεί, είθε να θερίζω εκεί,
είθε να μάxομαι εκεί, είθε να κάνω έρωτα εκεί,
είθε οι λέξεις μου να έχουν ισχύ εκεί.
Όταν πλέον θεωρείται ότι οι προσευχές εισακούσθηκαν και έχει αρχίσει να περνάει τα διάφορα τμήματα των Ηλυσίων Πεδίων, όπου το Qenqentet είναι ένα από αυτά, τότε:
.
Ω Qenqentet, μπήκα σε σένα, και έχω δει τον Όσιρη [τον
πατέρα μου] και έριξα το βλέμμα μου πάνω στη μητέρα μου,
και έχω κάνει ερωτική πράξη.
W.Budge ο οποίος εδώ μεταφράζει μεταχειριζόμενος το ρήμα make love,χρησιμοποιούσε το ρήμα “fornicate,” ‘μοιχεύομαι,’ στην μετάφραση της Αρνητικής  Εξομολόγησης (όπου ο κρινόμενος διαβεβαίωνει τους Κριτές: "Δεν έκανα έρωτα") μη θεωρώντας αμάρτημα την φυσιολογική και νόμιμη ερωτική πράξη. Ο λόγος όμως που γίνεται στα κείμενα για το θέμα αυτό αναφέρεται αποκλειστικά στον χωρίς ενοχές έρωτα, ο οποίος όμως απαγορεύεται επί ποινή θανάτου σε όσους δεν φέρουν τον τίτλο του ‘Ταύρου’. Για τον λόγο αυτό ο κριθείς και δικαιωθείς αναφέρει ότι έγινε ταύρος σε ένα άλλο τμήμα των Ηλυσίων Πεδίων, το Smam:
 .
… και υπάρχει η αγαλλίαση της καρδιάς του ταύρου,
και των ουράνιων υπάρξεων* και της ομάδας των θεών.
Είμαι ο θεός που είναι ο ταύρος. ο Κύριος των θεών.
* Υπάρχουν διάφορες εκφράσεις που μπορεί να μεταφράζονται ως ‘ουράνιες υπάρξεις,’ μια από αυτές είναι ‘ουράνια γελάδια’ η οποία απλά σημαίνει ‘θεοί.’
.
 
Ο θεός που φέρει τον τίτλο του Ταύρου είναι πράγματι ένας ανώτερος θεός, ο Κύριος των θεών όπως αποκαλείται στο απόσπασμα, επειδή είναι αγνότερος των άλλων θεών. Θυμηθείτε την περίπτωση του Ώρου ο οποίος κατηγορήθηκε για ανεπαρκή αγνότητα. Δεν θα του επιτρεπόταν να λειτουργήσει σαν Ταύρος αν με την Κρίση δεν επιβεβαιωνόταν η αγνότητά του.
Το ερώτημα που προκύπτει, βεβαίως, είναι γιατί υπήρχαν υποψίες για θεούς όχι απόλυτα αγνούς; Η απάντηση βρίσκεται σε όσα καυχιέται παραπάνω ο κριθείς άνθρωπος, ο οποίος διατείνεται ότι μετά την επιτυχή Κρίση του έγινε ο Κύριος των θεών. Ο άνθρωπος αυτός, ο οποίος χρειάστηκε να κριθεί για να αποφασιστεί αν μοιάζει αρκετά στους θεούς (στην Παλαιά Διαθήκη ο Θεός αποφάσισε να κάνει τον άνθρωπο κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν (Γεν. 1:26) αλλά τελικά μόνο κατ’ εικόνα Θεού εποίησεν αυτόν [Γε. 1:27]) έχει πατέρα κάποιον θεό Ταύρο αλλά δεν έχει θεά μητέρα. Η μητέρα του είναι κάποια από τις ωραίες κυρίες με τις οποίες  συνουσιάζονταν οι Ταύροι.
.
Σύμφωνα με το επικό ποίημα ‘Ατραχάσις’ όταν οι θεοί αποφάσισαν να δημιουργήσουν το ανθρώπινο γένος κάλεσαν την θεά Νίντου:
.
Εσύ είσαι η μητέρα-μήτρα,
Εκείνη που δημιουργεί τους ανθρώπους.
….
[ . . .της φίλη]σαν τα πόδια,
[Λέγοντας: «Δημιουργό των ανθρώπων]          
                             σε αποκαλούμε·
[Η Κυρία των θεών θα είναι το όνομά σου!»
[Πήγανε] στο Σπίτι της Μοίρας,
[Ο Νιν]ίνγκου Έα (και) η σοφή Μάμα.
[Δεκατέσσερις μητέρες]-μήτρες συγκεντρώθηκαν.
Η θεά, η οποία αποκαλείται Μητέρα-μήτρα η ίδια, προκειμένου να δημιουργήσει ανθρώπους πρέπει να πάει σε συγκεκριμένο χώρο, στο Σπίτι της Μοίρας, και να συγκεντρώσει έναν αριθμό από κοινές, ανώνυμες, Μητέρες-μήτρες. Πράγματι, οι δεκατέσσερις αυτές Μητέρες-μήτρες παρήγαγαν δεκατέσσερα παιδιά. Εφτά κορίτσια και εφτά αγόρια.
 
.
Σε μια προσευχή που απευθύνει η βασίλισσα των Χετταίων, Pudu-hepas, προς την θεά του Ήλιου για την σωτηρία της ζωής του συζύγου της,Hattusilis, λέει μεταξύ άλλων τα κάτωθι:
.
 Παραχώρησέ μου ότι σου [ζητώ]. Δώσε ζωή στον [Hattusilis τον δού]λο σου.Μέσω [των Καλών Γυναικών] (και) των Μητέρων–θεαίνων. (67/393) 
                                                                                      
Ο Hattusilis είναι άρρωστος και η γυναίκα του προσεύχεται στην θεά του Ήλιου (όπως απαιτεί η θρησκεία) και της ζητάει να μεσολαβήσει στις Καλές Γυναίκες, τις Μητέρες-μήτρες, για να δώσουν ζωή στον άντρα της (όπως απαιτεί η μακρόχρονη παράδοση). Πηγή της ζωής δεν είναι η θεά, αλλά οι Καλές Γυναίκες .
Τον Heimdall, τον γιο του μεγάλου θεού των Βορείων, Όντιντον γέννησαν ταυτοχρόνως εννέα γιγάντισσες.
Αυτές οι Καλές Γυναίκες, οι Μητέρες-θεές ή Μητέρες-μήτρεςαναφέρονται στα κείμενα των σαρκοφάγων ως Γυναίκες-θεές’.
Περιγραφή των θεϊκών γυναικών βρίσκουμε στα κείμενα των πυραμίδων. Επειδή δε ο πατέρας ονομάζεται Ταύρος, η μητέρα αναφέρεται ως  Άγρια Αγελάδα, τόσο στα κείμενα της σφηνοειδούς γραφής όσο και στα αιγυπτιακά:
. .
Είναι μητέρα μου η Μεγάλη Άγρια Αγελάδα, με τα μακριά φτερά (Όχι φτερούγες. Φτερά του Μαάτ που δίνονταν στον επιτυχόντα κατά την δοκιμασία της Κρίσης και φορούνταν στο κεφάλι), με το λαμπερό κεφαλομάντηλο και τα κρεμαστά στήθια που με σήκωσε πάνω στον ουρανό, που δεν με άφησε πάνω στη γη, εκεί μεταξύ των θεών που έχουν τη δύναμη.(Ρήση 582 §1566)
Τα κρεμαστά στήθη και το κεφαλομάντηλο δεν λείπουν ούτε όταν παρουσιάζουν την Μάνα με μορφή ερπετού.
.
Ω Βασιλιά, δεν έχεις γήινο πατέρα που θα μπορούσε να σε σπείρει, δεν έχεις γήινη μητέρα που θα μπορούσε να σε γεννήσει· μητέρα σου είναι η Μεγάλη Άγρια Αγελάδα που κατοικεί στην Nekheb, με το άσπρο κεφαλομάντηλο, τα μακριά μαλλιά και τα κρεμαστά στήθη, σε θηλάζει και δεν σε απογαλακτίζει.
(Ρήση 675 §2002-3) 87/289) 
.                                                                                             
Παραλλαγή από την Ρήση 703:
. 
Ω Βασιλιά, το Ka [σου] είναι ισχυρό [ … ] δεν έχεις γήινο πατέρα και δεν έχεις γήινη μητέρα, γιατί αυτή η μητέρα η δική σου είναι το μεγάλο ερπετό ḥwrt , με το άσπρο κεφαλομάντηλο που κατοικεί στην Nekheb, του οποίου οι φτερούγες είναι ανοιχτές, του οποίου τα στήθη είναι κρεμαστά. (Ρήση 703§2203-5)
Τα κρεμαστά στήθη της Μητέρας είναι γνωστά από πάμπολλα αγαλματίδια τα οποία έχουν βρεθεί και είναι γνωστά ως Αφροδίτες.
Το διασημότερο απ’ αυτά είναι η Αφροδίτη του Willendorf. Ένα αγαλματίδιο ύψους 11 περίπου εκατοστών, το οποίο βρέθηκε στην Αυστρία και είναι κατασκευασμένο από μαλακό ασβεστόλιθο. Αποτελεί δε κλασσικό παράδειγμα απεικόνισης υπερτραφούς γυναικείας μορφής της οποίας το φαρδύτερο σημείο του σώματος είναι η μέση! Η τεράστια πλαδαρή κοιλιά της θα έπρεπε να κρύβει την ηβική ζώνη αλλά ο καλλιτέχνης βρήκε τρόπο όχι μόνο να μην την καλύψει αλλά και να τονίσει λεπτομέρειες της περιοχής αυτής. Η τελευταία εκτίμηση της ηλικίας του ανέρχεται στις 24.000 με 26.000 χρόνια. 
      
Τα χέρια, τα οποία είναι ακουμπισμένα πάνω στα υπερτραφή στήθη, είναι ατροφικά. Η κόμμωση της γυναικείας μορφής θεωρείται μυστήριο. Αποτελείται από επτά παράλληλες ανισοπαχείς ταινίες πράγμα το οποίο δεν είναι φυσιολογικό σε μια κόμμωση, όπου οι ταινίες θα έπρεπε να είχαν ελικοειδή διάταξη, και επιπλέον καλύπτουν και το πρόσωπο εμποδίζοντας την όραση.
.
 Το άσπρο κεφαλομάντηλο (head-cloth), το οποίο αναφέρεται στα κείμενα των Πυραμίδων, πιθανώς εννοεί καλύπτρα. Σε άλλα αγαλματίδια, τα οποία στερούνται κόμμωσης, παρατηρείται παντελής έλλειψη χαρακτηριστικών προσώπου. Δεν ήταν ορατό το πρόσωπο των Μητέρων! Ο φερετζές, τον οποίο ακόμα φορούσαν οι γυναίκες των σύγχρονων λιλιπούτειων εκτροφείων, των χαρεμιών, δεν μπορεί παρά να είναι απόγονος της καλύπτρας εκείνης.
Ένα αγαλματίδιο που βρέθηκε στην Παλαιολιθική θέση DolniVestonice, στην Τσεχία έχει ηλικία που ανέρχεται στις 27.000 με 31.000 χρόνια και αποτελεί το αρχαιότερο κεραμικό αντικείμενο που γνωρίζουμε.
  
Δεν διαθέτει κόμμωση ούτε χαρακτηριστικά προσώπου, εκτός από δυο σχισμές στην θέση των ματιών.
Άλλες περίοδοι κατά τις οποίες απαντώνται τέτοια αγαλματίδια είναι από 15.000 μέχρι 11.000 π.Χ. και από 7.000 μέχρι 2.200 π.Χ. Η γενική άποψη είναι ότι δεν υπάρχει άμεση συνέχεια η οποία να συνδέει τα αρχαιότερα Παλαιολιθικά αγαλματίδια με τα όμοιά τους πρώιμα Νεολιθικά· είναι όμως εξαιρετικά όμοια για να μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι κάποιοι συλλάμβαναν διαρκώς την ίδια ιδέα κάθε μερικές χιλιάδες χρόνια, και επιπλέον δεν διαθέτουμε τα αγαλματίδια που κατασκευάζονταν από ευπαθή υλικά.
Ενα αγαλματίδιο από το Τσατάλ Χιουγιούκ παριστάνει γυναίκα στο στάδιο του τοκετού.
Το Τσατάλ Χιουγιούκ υπήρξε ένα χωριουδάκι αγροτών στην Νοτιοανατολική Τουρκία πριν από 9.000 χρόνια. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν μια σφιχταγκαλιασμένη ομάδα σπιτιών, χωρίς δρόμους ή στενάκια μεταξύ τους, με μοναδική πρόσβαση στους εσωτερικούς χώρους από την στέγη. Το χωριό διέθετε τους αρχαιότερους, φαντάζομαι, γνωστούς ναΐσκους οι οποίοι ήταν πολύ προσεκτικά διακοσμημένοι.
 
Marija Gimbutas, The Goddesses and Gods of Old Europeσελ. 176
.
Η Marija Gimbutas γράφει τα εξής για τις παραστάσεις των ναΐσκων αυτών:
.
Η ζωοδότρα θεά, με τα πόδια της εντελώς ανοιχτά, υπάρχει ανάγλυφη στους τοίχους των ιερών του Τσατάλ Χιουγιούκ, συχνά σε συνάρτηση με κεφαλές ταύρων ή κέρατα ταύρων.
   (1/176)                         
                    
     Η είσοδος στον ναΐσκο του σχεδιαγράμματος βρίσκεται στην κορυφή της εικονιζόμενης σκάλας.  
Η MarijaGimbutas συνεχίζει:
. 
Κεφαλές ταύρων με τεράστια κέρατα, ή τα κέρατα σκέτα, ήταν προσαρμοσμένα στους τοίχους ή σε ειδικά βάθρα και σε μερικά ιερά μια ή περισσότερες ογκώδης κεφαλές ταύρων ήταν τοποθετημένες ακριβώς κάτω από την θεά σαν να επιβεβαίωναν και να ενίσχυαν την δύναμή της. Η κοιλιά της θεάς είναι συνήθως σημαδεμένη με έναν κύκλο ή με κύκλους ομόκεντρους.
Στα πιο πρόσφατα αγαλματίδια συναντάμε ορισμένα τα οποία είναι σχηματοποιημένα (ένας κύλινδρος με δυο καμπύλες και χαραγμένο επάνω του το ηβικό τρίγωνο), συνεχίζουν όμως να υπάρχουν και τα στεατοπυγικής μορφής αποδιδόμενα εντελώς νατουραλιστικά, καθώς και άλλα που απεικονίζουν γυναίκα εγκυμονούσα. Ιδιαίτερα ένα από αυτά (από την Μάλτα 3.000 - 2.500 π.Χ.), αποκαλείται "θεά του τοκετού" διότι μόνο έτσι μπορεί να εξηγηθεί η στάση στην οποία απεικονίζεται η γυναικεία μορφή.
 Τα γνωστά Κυκλαδικά αγαλματίδια (ειδώλια) θα μπορούσε να πει κανείς ότι αποτελούν συνδυασμό σχηματοποιημένης και νατουραλιστικής απόδοσης.
Τέλος, παρόμοια αγαλματίδια είναι γνωστά και από την Αίγυπτο.
              Οι μελετητές απορούν με την νατουραλιστική απεικόνιση τόσο παχύσαρκων γυναικών στα Παλαιολιθικά ειδώλια τύπου Willendorf. Πως θα μπορούσε μια γυναίκα της εποχής εκείνης, που ανήκε σε μια ομάδα νομάδων συνεχώς μετακινούμενων σε αναζήτηση τροφής, αφ' ενός μεν να αποκτήσει παχυσαρκία σε σημείο παραμόρφωσης και αφ' ετέρου να αντεπεξέλθει στις μετακινήσεις και στις υποχρεώσεις της. Η απορία αυτή λύνεται αν αναγνωρίσουμε στη μορφή της Αφροδίτης του Willendorf μια από τις Μητέρες-μήτρες.
.
Στον μύθο O Ένκι και η Νινουρσάγκ, Ο Ένκι καταστεί έγκυο την Νινουρσάγκ, την μητέρα του τόπου, η οποία γεννά την θεά Νίνμου. Ο Ένκι ζευγαρώνει με την κόρη του, Νίνμου, και γεννιέται η Νινκούρα, η οποία δέχεται και αυτή τις ερωτικές περιπτύξεις του παππού της, Ένκι,. και έτσι έρχεται στον κόσμο η Ούτου. Ο Ένκι στη συνέχεια ετοιμάζεται να βιάσει και την δισέγγονή του. Ο κρίκος που συνδέει τον μύθο αυτόν με τις στεατοπυγικές φιγούρες είναι το «Αρχοντικό πάχος»:
 .
Έβαλε το σπέρμα στη μήτρα της Νινουρσάγκ.
Εκείνη πήρε το σπέρμα μέσα στη μήτρα, το σπέρμα του Ένκι.
 (στίχοι 76-77)
       ….
Εννέα ημέρες ήταν για κείνη εννέα μήνες, οι μήνες της “γυναίκας”,
Σ[αν …πάχος], σαν … πάχος, σαν καλό αρχοντικό πάχος,
[Η Νίντου], η μητέρα της χώρας, σαν[….πάχος], (σαν ….πάχος,
σαν καλό αρχοντικό πάχος), Γέννησε την Νίνμου.(στίχοι 85-88)(67/39)
Μια ακόμα αναφορά στο πάχος βρίσκουμε στον ‘Θρήνο για την καταστροφή του Σουμέρ και της Ουρ.’ Η αναφορά γίνεται στο σπίτι του θεού Νάννα, ο οποίος είναι ο πατέρας της Ιστάρ (της θεάς του Έρωτα) και ιδιοκτήτης ‘Άγριων Αγελάδων’ τις οποίες όμως του πήραν οι εχθροί. Μετά την καταστροφή λέγεται για το σπίτι:
.
Η άγια κατοικία του Νάννα, το δάσος το αρωματισμένο από τον κέδρο – το άρωμα του έλαβε τέλος.
Το . . .
Το σπίτι του που τρόμο προκαλούσε, εκεί όπου το γλυκό πάχος . . . . . .       καταστράφηκε, (στίχοι 432- 434)(67/618)
Προφανώς οι Μητέρες ήταν παχιές διότι ήταν στεγασμένες και ακίνητες με μόνη απασχόληση τον έρωτα και την τεκνοποίηση.
Η πίστη στην γονιμότητα των Μητέρων ανάγκασε τις γυναίκες της αριστοκρατίας, των ιστορικών πλέον χρόνων, να εκπορνεύονται πριν παντρευτούν για να αποκτούν γονιμότητα.
Ο Στράβων γράφει τα εξής:
.
 Όλα τα ιερά των Περσών τα τιμούν επίσης Μήδοι και Αρμένιοι.  Εδικά οι Αρμένιοι τιμούν εξαιρετικά την Αναϊτιδα. Της αφιερώνουν ναούς και αλλού, και ιδίως στην Ακιλησηνή και αφιερώνουν εδώ δούλους και δούλες. Αυτό βέβαια δεν είναι παράξενο, παράξενο είναι πως αφιερώνουν τις παρθένες θυγατέρες τους οι πιο επιφανείς άνθρωποι της χώρας και κατά τον νόμο, αφού εξασκούν την πορνεία στον ναό της θεάς επί μεγάλο διάστημα, μετά τις δίνουν για γάμο. Κανένας δεν αρνείται να συνοικήσει με μια τέτοια γυναίκα. Κάτι τέτοιο μνημονεύει και ο Ηρόδοτος για τις γυναίκες της Λυδίας, όλες εξασκούν την πορνεία. Με τόση φιλοφροσύνη δέχονται μάλιστα τους εραστές τους, ώστε τους φιλοξενούν και τους κάνουν δώρα πολλές φορές περισσότερα απ' όσα παίρνουν. Κι έχουν τη δυνατότητα, αφού προέρχονται από εύπορες οικογένειες. Πάντως δεν δέχονται όλους τους ξένους, παρά αυτούς που έχουν την ίδια με αυτές καλή καταγωγή.   (ΙΑ ΧIV,16)
.
Για τις γυναίκες της Λυδίας ο Ηρόδοτος γράφει ότι:
.
Όλες ανεξαιρέτως οι κόρες της εργατικής τάξης στη Λυδία (περιοχή στη Δ. Μικρά Ασία) εκδίδονται, για να μαζέψουν χρήματα για την προίκα τους και συνεχίζουν αυτή τη δουλειά μέχρι να παντρευτούν. Αυτές διαλέγουν τους συζύγους τους.  (Α, 93)
.
Ο Ηρόδοτος, και πάλι, γράφει τα εξής για τους Βαβυλώνιους:
.
Υπάρχει όμως ένα έθιμο αυτού του λαού που είναι ολότελα αισχρό.
Κάθε γυναίκα που είναι ιθαγενής στη χώρα πρέπει μια φορά στη ζωή της να πάει στον ναό της Αφροδίτης και να δοθεί σε έναν ξένο. Πολλές πλούσιες γυναίκες, που είναι πολύ περήφανες για να αναμειχθούν με τις άλλες, πηγαίνουν στο ναό μέσα σε σκεπασμένες άμαξες με ένα πλήθος υπηρέτες να ακολουθούν και περιμένουν εκεί. Οι περισσότερες, πάντως, κάθονται στον περίβολο του ναού με μια κορδέλα από πλεγμένο κορδόνι γύρω από τα κεφάλια τους. Και είναι πάρα πολλές, αφού ενώ άλλες κάθονται ήδη, άλλες έρχονται και άλλες φεύγουν. Κι ανάμεσά τους υπάρχουν διάδρομοι προς κάθε κατεύθυνση, για να περνούν οι άνδρες και να κάνουν την επιλογή τους. Μόλις κάθεται μια γυναίκα, δεν μπορεί να γυρίσει σπίτι της προτού ένας άνδρας πετάξει ένα ασημένιο νόμισμα στην ποδιά της και την πάρει μέσα να ξαπλώσουν μαζί. Πετώντας το νόμισμα, ο άνδρας πρέπει να πει: “Στο όνομα της θεάς Μύλιττας”, αυτό είναι το όνομα της Αφροδίτης στα Ασσυριακά. Η αξία του νομίσματος δεν έχει καμιά σημασία, αφού μόλις δοθεί γίνεται ιερό και ο νόμος απαγορεύει να το αρνηθεί η γυναίκα.
 Αυτή δεν έχει κανένα περιθώριο επιλογής, πρέπει να ακολουθήσει τον πρώτο άνδρα που θα της δώσει το νόμισμα. Αφού κοιμηθεί μαζί του, έχει κάνει το καθήκον της απέναντι στην θεά και μπορεί να επιστρέψει στο σπίτι της. Μετά από αυτό είναι αδύνατο να την ξελογιάσει κανείς, όσο μεγάλο ποσό κι αν της προτείνει. Οι ψηλές, όμορφες γυναίκες καταφέρνουν γρήγορα να γυρίσουν στα σπίτια τους, ενώ οι άσχημες μένουν εκεί πολύ καιρό προτού εκπληρώσουν την υποχρέωση που τους επιβάλλει ο νόμος. Μερικές, μάλιστα, μένουν εκεί τρία και τέσσερα χρόνια! Ένα παρόμοιο έθιμο υπάρχει σε μερικές περιοχές της Κύπρου (Α 199)
.
Για την Κύπρο ο J.GFrazer μας πληροφορεί τα εξής:
.
 Καθώς το έθιμο της θρησκευτικής πορνείας στην Πάφο λέγεται ότι το καθιέρωσε ο βασιλιάς Κινύρας και το τήρησαν οι κόρες του, μπορούμε να εικάσουμε ότι οι βασιλιάδες της Πάφου έπαιζαν τον ρόλο του θεϊκού γαμπρού σε μια τελετή λιγότερο αθώα από αυτήν του γάμου με ένα άγαλμα (όπως ήταν η εξέλιξη του εθίμου)· είναι γεγονός ότι σε ορισμένες γιορτές καθένας από αυτούς έπρεπε να ζευγαρώσει με μια ή με περισσότερες από τις ιερές πόρνες του ναού, που έπαιζαν τον ρόλο της Αστάρτης με τον Άδωνη. Εάν λοιπόν αυτό ήταν έτσι, τότε επικυρώνεται περισσότερο η κατηγορία που διατύπωσαν οι χριστιανοί πατέρες, ότι η Αφροδίτη που λατρευόταν από τον Κινύρα ήταν μια κοινή πόρνη.
Στην Κύπρο, φαίνεται ότι όλες οι γυναίκες πριν από τον γάμο ήταν υποχρεωμένες σύμφωνα με ένα έθιμο να πέφτουν στην πορνεία με ξένους στο ναό της θεάς, που είχε το όνομα Αφροδίτη, Αστάρτη ή οτιδήποτε άλλο.
Πάντως η ιστορία δείχνει ότι οι πριγκίπισσες της Πάφου έπρεπε να συμμορφώνονται με αυτό το έθιμο, το ίδιο όπως και οι γυναίκες ταπεινής καταγωγής.
.
Καθώς και ότι:
.
Υπήρχε νόμος στους Αμορίτες (Σημιτικός λαός 2000 – 1600 π.Χ.) ο οποίος όριζε ότι αυτή που ήταν στα πρόθυρα του γάμου έπρεπε να μείνει στην πορνεία για εφτά ημέρες κοντά στην πύλη.
Στην Μπάαλμπεκ της Συρίας το έθιμο οι γυναίκες να εκδίδονται στον ναό της Αστάρτης το κατάργησε ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος, ο οποίος κατέστρεψε τον ναό και έχτισε στη θέση του μια εκκλησία.(81/Γ22-2
.
Στην Αίγυπτο, στο Νεολιθικό χωριό Merimda (5η χιλιετία π.Χ), το οποίο βρίσκεται 45 χιλιόμετρα ΒΔ του Καΐρου, έχουν ανακαλυφθεί 180 τάφοι παιδιών και γυναικών. Η Beatrix Midant-Reynes στο βιβλίο της  The Prehistory of Egypt γράφει σχετικά τα εξής:
.
 Η παντελής σχεδόν έλλειψη ενηλίκων αρρένων συγκρινόμενη με τους μεγάλους αριθμούς νεαρών παιδιών έχει οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι τα παιδιά (και μερικές φορές και οι γυναίκες) θάβονταν μέσα στις κατοικίες ή στην περιοχή που βρισκόταν γύρω από αυτές, ενώ οι άντρες, επειδή πιθανόν συχνά σκοτώνονταν στο κυνήγι ή στον πόλεμο, ίσως είχαν θαφτεί μακριά, εκεί που πέθαιναν.(Σελίδα 116)
.
Η Merimda ήταν, πιθανώς, ένα χαρέμι πριν εκφυλιστεί τόσο ώστε να χωράει στο αρχοντικό του άρχοντα.
Στα κείμενα από την Εγγύς Ανατολή ο χώρος όπου διατηρούνταν οι Μητέρες είναι γνωστός ως περίφραξη.
.
Να δινόταν σε μένα μύρο των γυναικών από την περίφραξη των κοινών ανθρώπων.
 
(Βίβλος των Νεκρών, Κεφ.125, pl. 30, γρ. 16)
 
.
Η λέξη šnwμε διάφορα προσδιοριστικά σύμβολα, βρίσκεται να σημαίνει δίχτυ, περίφραξη, κύκλος, κύκλωμα.  Σαν ρήμα σημαίνει περικυκλώνω, εγκλωβίζω,  περιστοιχίζω. Το παραπάνω απόσπασμα μας γνωρίζει ότι με τον όρο περίφραξη εννοέιται περίφραξη όπου βρίσκονται άνθρωποι κατώτεροι.
Στο απόσπασμα που ακολουθεί ή θέση της περίφραξης χρησιμεύει για να εντοπιστεί η θέση κάποιου άλλου χώρου:
 
Το μερίδιο, ο κλήρος, η περιουσία των θεών ονομάζεται hrt nṭrτο περίφημο Neter-khert, το οποίο στην γραφή παρουσιάζεται ως nṭr-hrt  χάρη τιμητικής μετακίνησης, η οποία φέρνει τον όρο nṭr, θεός, μπροστά από τον όρο hrt,μερίδιο.    Στην παραπάνω περίπτωση δεν υπάρχει λόγος για τιμητική μετακίνηση και έτσι η λέξη hrt, μερίδιο (share, portion, possessions)παραμένει στη θέση της. 
Η φράση íɜt n sḏt, η οποία παραπάνω αποδίδεται ως επικράτεια καμένη, στις μεταφράσεις βρίσκεται ως λίμνη της φωτιάς.  Κυριολεκτικά σημαίνειεπικράτεια της φωτιάς αλλά θα πρέπει να σημειωθεί ότι ḫt n sḏt, ξύλο της φωτιάς, σημαίνει καυσόξυλα και ms n šḏt, προσφορές της φωτιάς σημαίνειπροσφορές ψημένες. Ως εκ τούτου íɜt n sḏt πιθανότατα σημαίνει καμένη έκταση (κυριολεκτικά καμένο φέουδο). Η έκφραση λίμνη της φωτιάςπαραπέμπει σε… φαντασιώσεις πρωτόγονων και υποτιμά τα κείμενα.
  
Στο κεφάλαιο 17 επίσης, (pl.10, γρ.30) υπάρχει το απόσπασμα που ακολουθεί (για το υπογραμμισμένο τμήμα παρέχεται και το ιερογλυφικό κείμενο):
Δεν θα με καταβάλουν αυτοί. Δεν θα πέσω εγώ από τους μαχαιροβγάλτες*τους.
Ποιος είναι αυτός; Ο Άνουβις είναι. Ο Ώρος ο Em-khent-en-maa.
Ειπωμένο αλλιώς: Οι Κριτές είναι που απορρίπτουν τα γνωρίσματα των εχθρών τους (τους απορρίπτουν = τους καταδικάζουν κατά την Κρίση).
Ειπωμένο αλλιώς: Οι μεγάλοι θεραπαυτές** της περίφραξης είναι.
Δεν θα καταβάλουν τα μαχαίρια τους τον Nebseni.
Δεν θα πέσω εγώ από τα (κοφτερά) τους όργανα*.
 
 
 
 
 
 
 
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αποδειχτεί ότι τα κείμενα δεν αναφέρονται σε καζάνια διότι τα καζάνια παραπέμπουν σε πρωτόγονους μάγους κανίβαλους και προσβάλονται έτσι και πάλι τα κείμενα (Ο καθηγητής Faulkner αποδίδει και τις δυο προτάσεις όπου εμφανίζεται ο όρος ktwt ωςI will not fall into their cauldronsδεν θα πέσω μέσα στα καζάνια τους. Αυτό όμως είναι αναμενόμενο αφού προλογίζει την δική του μεταφράση της Βίβλου των Νεκρών γράφοντας ότι: The Book of the Dead is the name now given to sheets of papyrus covered with magical texts. Βίβλος των Νεκρών είναι η σύγχρονη ονομασία φύλλων  πάπυρου που περιέχουν μαγικά κείμενα).
.
Η λέξη wr-swnw, η οποία σημειώνεται με δυο αστερίσκους, είναι σύνθετη: wr σημαίνει μέγας και swnw σημαίνει θεραπευτής. Οι αρχιθεραπευτές αυτοί των περιφράξεων εξομοιώνονται με τους Κριτές και τους φονιάδες που χειρίζονται τα μαχαίρια και τα όργανα αποκοπής. Συμπεραίνεται επομένως πως το "θεραπευτικό τους έργο" ήταν η αποκοπή των ελαττωμάτων εκείνων που βρίσκονταν στις περιφράξεις.
.
Στο έπος του Γκίλγκαμες ο Ενκιντού προσφωνεί τον Γκίλγκαμες κατά τον εξής τρόπο:
 Μετάφραση υπό E.A.Speiser                     Μετάφραση υπό A.Heidel
 
 
32. Μονάκριβο η μάνα σου,                      31. Μονάκριβο η μάνα σου
33. Η άγρια αγελάδα απ’ τα                    32. Η άγρια αγελάδα από 
      μαντριά των  ευνουχισμένων                   τις  περιφράξεις                    
    μοσχαριών                                       
  (The wild cow of the steer-folds)                  (The wild cow of the  enclosures)
34. Η Νινσούννα.                                       33. Η Νινσούνα.
   (II,VI)(67/78)                                                        34. σε γέννησε.  (IIvi, )
                                                                                                                                (76/33)
 
 Η λέξη steer σημαίνει ευνουχισμένο μοσχάρι και γενικά το αρσενικό βοοειδές που εκτρέφεται για σφάγιο. Ο ένας μεταφραστής δηλαδή αποδίδει τον στίχο θεωρώντας ότι γίνεται αναφορά σε ζώα και ο άλλος σε ανθρώπους. Η μητέρα του Γκίλγκαμες έκανε ένα γιο ο οποίος ήταν κατά τα δυο τρίτα θεός και επομένως δεν έχει καμία σχέση με στάνες αλλά αναμφίβολα ζούσε σε μια περίφραξη.
Μια παρόμοια κατάσταση συναντάμε στον 14ο στίχο της 2ηςστήλης της 1ης πινακίδας του έπους, όπου σύμφωνα με την απόδοση του E.A.Speiser:
. 
Is this Gilgamesh the shepherd of ramparted Uruk?
Είναι ο Γκίλγκαμες ο Ποιμένας της οχυρωμένης Ουρούκ;
.
Σύμφωνα με την απόδοση του A.Heidel:
.
Yet Gilgamesh is the shepherd of Uruk, the enclosure.
Και όμως ο Γκίλγκαμες είναι ο Ποιμένας της Ουρούκ, της περίφραξης.
.
Το έπος στην προφορική του μορφή προηγείται του Γκίλγκαμες και της Ουρούκ κατά χιλιετίες και φυσικά καμιά αναφορά σε οχυρωμένες πόλεις δεν θα μπορούσε να γίνεται σ’ αυτό, αφού καμία τέτοια δεν είχε υπάρξει ακόμα. Αντιθέτως διαθέτουμε πλήθος ενδείξεων για την ύπαρξη των περιφράξεων και έτσι οδηγούμαστε να θεωρήσουμε σαν κυριολεκτική την απόδοση του Heidel.
    Ο ίδιος ο θεός Ρα γεννήθηκε από αγελάδα:
Είδα τον Ρα να γεννιέται εχθές από τους γλουτούς της ουράνιας αγελάδας.
.
 
 
   (Βίβλος των Νεκρών, κεφ.17, pl .9, γρ.75)(5/37)
.
 
 
Όπως θα θυμάστε, και στους μύθους των Βορείων ήταν μια τεράστια αγελάδα που προκάλεσε την γέννηση των θεών γλείφοντας τον πάγο. Τα γραπτά των Αιγυπτίων βρίσκονται πλησιέστερα στις πηγές, είναι πιο ρεαλιστικά και γι' αυτό αναφέρουν, χωρίς περιστροφές, την γέννηση του θεού κατευθείαν από τους γλουτούς της μητέρας αγελάδας.
 
Δεν μπορεί να υπάρξει αμφιβολία για την έννοια του όρου Άγρια Αγελάδα. Πρέπει, ωστόσο, να επισημανθεί ότι από τις Μητέρες – Άγριες Αγελάδες  γεννιόνταν και θεοί.
Η Μεγάλη Άγρια Γελάδα, είθε να σε οδηγεί, πήγαινε Ω Γκεμπ,..
….
..θα φέρει το στήθος της στο στόμα σου, θα σε βυζάξει και δεν θα σε απογαλακτίσει.   
 (Επωδός 517 §106-7)
Ο θεός Γκεμπ μαζί με την θεά Νουτ αποτελούν το ζευγάρι Γης-Ουρανού, το οποίο παρουσιάζεται ανεστραμμένο στην Αιγυπτιακή παράδοση διότι το θηλυκό μέρος είναι ο Ουρανός, η μεγάλη θεά Νουτ, η οποία και αυτή Αποκαλείται Μητέρα: mwt nwt, ‘Μητέρα Νουτ’. Το αρσενικό μέρος του ζεύγους των γεννητόρων είναι ο θεός της γης Γκέμπ. Αυτήν την καταφανώς αφύσικη κατάσταση έρχεται να επαναφέρει σε τάξη η διαπίστωση ότι οι Γυναίκες-Μήτρες ανήκουν στον θεό Γκέμπ.
Στην Βίβλο των Νεκρών, στο κεφάλαιο 82, συναντάμε την παρακάτω πρόταση:
 .
Επαναλαμβάνω με το στόμα μου τα λόγια του Ατούμ στον πατέρα μου.Όταν κατάστρεψε την σκλάβα γυναίκα του Γκέμπ.  (Kεφ. 82, pl. 27, γρ.11)
  
 
 
 
Σκλάβες γυναίκες ήταν οι γυναίκες των περιφράξεων.
 Η θεά την οποία οι Αιγύπτιοι παρουσιάζουν και με την μορφή αγελάδας είναι η Νηίθ, η θεία μητέρα, η κυρία των ουρανών, η ερωτική αγαπημένη των θεών, όπως γράφει ο W.Budge
 
Ένας μύθος αναφέρει πως όταν ο Ώρος έκοψε το κεφάλι της μητέρας του Ίσιδος, ο θεός Θωθ το αντικατέστησε με ένα κεφάλι αγελάδας.
 Από τα κείμενα των σαρκοφάγων:
….οι θεοί της Δύσης και της Ανατολής είναι ικανοποιημένοι με τον Μέγιστο ο οποίος ήρθε στην ζωή στα χέρια Εκείνης που γέννησε τους θεούς.  (Επωδός 349 §382)
Η μητέρα θεού δεν μπορεί παρά να είναι θεά. Κατά τον τρόπο αυτό οι Μητέρες αναγνωρίστηκαν ως θεές και προκαλείται η γνωστή σύγχυση.
  Ω εσείς θεοί, εσείς μητέρες, που είσθε πάνω από την γη στο Neterkhert
                                                          
(Kεφ.148, pl. 35-36, γρ. 6)
.
Το περίφημο Neter-khert, ο τόπος όπου όλοι θέλουν να πάνε να ζήσουν, αποδίδεται ως “Κάτω Κόσμος” από τους μεταφραστές και γενικά από όσους βλέπουν μόνο νεκρούς στην Βίβλο των Νεκρών. Αν και το παραπάνω απόσπασμα το τοποθετεί ξεκάθαρα πάνω από την γη, οι μεταφραστές επιμένουν. WBudge«Hail, ye gods, mothers, who are above the earth, who are in the underworld» Χαίρετε εσείς θεοί, μητέρες, που είσαστε πάνω από την γη, που είσαστε στον Κάτω Κόσμο. Αφήνεται να εννοηθεί ότι θεοί και Μητέρες βρίσκονται και πάνω από την γη αλλά και στον Κάτω κόσμο. Το ίδιο και από τονR.O.Faukner, ο οποίος μάλλον δεν μεταφράζει από τον πάπυρο του Άνι: “O fathers of the gods and mothers of the gods who are over sky and earth and who are in the realm of the dead” Ω πατέρες των θεών και μητέρες των θεών που είσθε πάνω από τον ουρανό και πάνω από την γη και οι οποίοι είστε στο βασίλειο των νεκρών.
Όμως δεν παρέχουν όλα τα κείμενα δυνατότητα παράφρασης. Στον υπότιτλο της επωδής 154 διαβάζουμε: «Ascending to the sky and opening the Netherworld», Ανεβαίνοντας στον ουρανό και ανοίγοντας τον Κάτω Κόσμο!!
   
     Ο ποιητής λέει ότι ο Γκίλγκαμες είχε ταχθεί από τους θεούς να γονιμοποιεί τις γυναίκες της πόλης του. Το... κοινωνικό αυτό σύστημα ήταν ευρέως διαδεδομένο και έτσι με βεβαιότητα μπορούμε να πούμε ότι ο ποιητής μεταφέρει πληροφορία. Δεν επινόησε το έθιμο.
 Από τις διάφορες σχετικές πληροφορίες συμπεραίνεται ότι στην αρχική του μορφή το σύστημα περιλάμβανε περιφράξεις-εκτροφεία ανθρώπων στις οποίες διατηρούνταν οι γυναίκες-θεές, οι Μητέρες-μήτρες, τις οποίες γονιμοποιούσαν Ταύροι γεννήτορες που αποδεδειγμένα ήταν  αγνά τέκνα της φυλής των θεών.
Η ονομασία των θεών στα αιγυπτιακά είναι Νετεροί, nṯrw, προφέρεταιneteru:    
                                             
Δεν μπορεί να αποκαλυφτεί η ταυτότητα αυτών των ατόμων όσο τους αποκαλούμε θεούς και παρασυρόμαστε από την πλαστή έννοια που έχει αποκτήσει η λέξη εδώ και χιλιετίες. Θα διευκολυνθούμε αν χρησιμοποιήσουμε την ονομασία τους στα αιγυπτιακά.
Το γεγονός, λοιπόν, ότι τα προϊόντα των εκτροφείων κρίνονταν, και τα ακατάλληλα εξοντώνονταν, αποδεικνύει ότι οι Μητέρες-μήτρες δεν ανήκαν στην φυλή των Νετερών. Ο Γκίλγκαμες, κατά τα δυο τρίτα Νετερός, λειτουργεί σαν γεννήτορας. Οι υπήκοοί του διαθέτουν μικρότερο ποσοστό νετέριου αίματος στις φλέβες τους, αλλά κρίθηκαν διατηρητέοι και επιβίωσαν. Εκείνοι που εξοντώνονταν δεν είχαν πάρει κανένα από τα γνωρίσματα του πατέρα. Είχαν κληρονομήσει μόνο τα ελαττώματα της Μητέρας.
. 
Οι άνθρωποι ακόμα θεωρούνται δούλοι του Θεού. Άρα τα εκτροφεία είχαν προορισμό την παραγωγή δούλων. Γιατί όμως εξόντωναν εκείνους που δεν θεωρούσαν αρκετά εξευγενισμένους; Δούλοι θα ήταν κι αυτοί και όσο πιο ρωμαλέοι τόσο πιο καλά. Τότε γιατί;
Είναι φανερό πως επρόκειτο για τους άντρες που ξερίζωναν δέντρα με τα χέρια τους, και αυτούς τους άντρες  τους φοβούνταν. Εξόντωναν εκείνους που εμείς γνωρίζουμε ως Γίγαντες!
       Οι γυναίκες των περιφράξεων έφτασαν, με την εξέλιξη της ιστορίας των θεών, να μεταμορφωθούν σε ιέρειες της θεάς του Έρωτα με την χροιά της πόρνης. Όπως δε η Αφροδίτη στην ελληνική μυθολογία δεν ανήκει στη φυλή των θεών, το ίδιο συμβαίνει με την Φρέγια, την θεά του Έρωτα των Βορείων, η οποία δεν ανήκει στους καθαυτό θεούς, στους Αίσιρ, καθώς και με την Ιστάρ (Ινάννα), την οποία οι θεοί την έκριναν και την θανάτωσαν.     
       
       Οι άνθρωποι που επέζησαν, αυτοί που γλύτωσαν από τα σφαγεία των θεών (Δείτε την σελίδα Εξόντωση), είναι όλοι παιδιά της Μεγάλης Μητέρας. Το γνωρίζουν και γι αυτό την τιμούν και την λατρεύουν πάνω από 30.000 χρόνια τώρα. Επειδή όχι μόνο τους έδωσε την ζωή, αλλά αγωνίστηκε και για να την διατηρήσουν.
 Η βασίλισσα των Χεταίων η οποία προσευχόταν στις Μητέρες για την θεραπέια του συζύγου της, κατά πάσα πιθανότητα έλεγε την προσευχή κοιτώντας ή κρατώντας ένα αγαλματίδιο της Μεγάλης Μητέρας.
.
         Η Μεγάλη Μητέρα είναι παρθένα διότι είχαν φροντίσει να την κλείσουν από τα παιδικά της χρόνια σε έναν τόπο σκοτεινό (= ο εγκλεισμός της Δανάης και η κλοπή της Περσεφόνης, την οποία οι θεοί κατέβασαν στα σκοτάδια του Κάτω Κόσμου. Δείτε την σελίδαΣκοτεινά Σπίτια) και έτσι έφτανε παρθένα στις περιφράξεις. Όταν γεννούσε το πρώτο της παιδάκι, αυτό ήταν γνωστό ως το παιδί της Παρθένας. Την Παρθένα αυτή λατρεύουμε ακόμη διότι, ευτυχώς, διατηρούμε αρκετό από το αίμα των Γιγάντων στις φλέβες μας
πηγήwww.sitemaker.gr

Η ΜΕΓΑΛΗ ΘΕΑ ΕΝΟΔΙΑ.....ΜΕΓΑΛΗ ΜΗΤΕΡΑ [ΜΕΡΟΣ Ε΄]

Εινοδίη, σοί τόνδε φίλης ανεθήκατο κόρσης
Πίλον ,οδοιπορίης σύμβολον Αντίφιλος*
Ήσθα γαρ ευχωλήσι κατήκοος, ήσθα κελεύθοις
Ίλαος*ου πολλή δ η χάρις, αλλ οσίη.
Μηδέ τις ημετέρου μάρψη χερί μάργος οδίτης
Αναθέματος*συλάν ασφαλές ούδ ολίγα

Επίγραμμα Αντιφίλου από την Παλατινή Ανθολογία, πρώτο μισό 1ου αιώνα ΜΘΕ

Αυτόχθων Θεά, τόσο πανάρχαια , που με το παρόν της όνομα εντοπίζετε από τα γεωμετρικά χρόνια, με το αυτό λατρευτικό επίθετο, ως Εν(ν)οδία ή Εινοδία ποιητικώ τω τρόπο. Εντοπίζεται και προ της αφίξεως των Θεσσαλών , είδη από την Μυκηναική Εποχή, χωρίς όμως να μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για το πρωταρχικό της όνομα, τ οποίο είναι ένα μόνο από τα προβλήματα των ερευνητών καθώς αγνοείται από το Επος, και τον όμηρο, μα και τον Ησίοδο που ουσιαστικά περιπλέκει τα πράγματα παρουσιάζοντας την Εκάτη, η οποία είναι μια Θεά σχεδόν παράλληλη με την Εννοδία, μα όχι η μόνη καθώς παραλληλισμούς εντοπίζονται και με την Αρτεμις και τον Ερμή. Ομοιότητες που και λόγο θεοκρασιών είχαν και έχουν οδηγησεί σε παρανοήσεις σχετικά με την ιδιόμορφη και αυτοτελή αυτή θεότητα. 

Λίκνο της Θεάς είναι οι Φερές της Μαγνησίας, η οποία είναι πολιούχος και έφτασε από την ανάπτυξη τις πόλεως να θεωρηθεί, ως Επίσημη Εθνική Θεά κι εκτός Μαγνησίας, μα και Θεσσαλίας * και συγκεκριμένα στην Μακεδονία , ενώ ήταν γνωστή πανελληνίως , και με ιερά ειδικά σε περιοχές που είχαν σχέσεις με Μάγνητες η και Θεσσαλούς. Στις γραμματειακές πηγές είναι κυρίος γνωστή ως Εν(ν)οδία ή Φέραία Θέα , και σχετικά με την έκταση και την δύναμή της , την πιο αναμφισβήτητη ιστορία έχουμε από τον Πολύαινο στα στατηγήματά του, ο οποίος αναφέρει το κάλεσμα των Ιωνων στις Ιέριες της Θεάς , στην προσπάθειά τους να εποικίσουν την Ασία.

Το ίδιον της Θεάς

Χθόνια Θεά, θεά των Δρόμων και τις επικοινωνίας, Θεά του κάτω κόσμου, της Μαγείας και των Νεκρών,  των καθαρμών και της προστασίας. Με βάση τα επιγραφικά ευρήματα , παρουσιάζονται οι εξής προσωνυμίες κι επικλήσεις

Εν(ο)δία Φεραία : Προσωνυμία Εθνική , αντίστοιχη των Αφροδίτη Παφία , Παλλάς Αθηναία , Ηρα Αργεία κλπ . Είναι μια γενική επικληση για την θεά εκτός Μαγνησίας και δη των Φερρών κυρίος χρησιμοποιημένη από ανθρώπους και περιοχές όπου η θεά δεν εχει Επίσημα Εθνικά χαρακτηριστικά

Εν(ο)δία Πατρώα: Προσωνυμία και επίκλησης ,που χρησιμοποιείται από τους Μάγνητες ,ως χαρακτηριστικό της  πατροπαράδοτης λατρείας τους. Ιερά με αυτήν την επιγραφή εντοπίζονται στην Μαγνησία (Δημητριάδα-Παγασαίες) , μα και στο Πύθιο (αρχές 1ου αιώνα ΠΘΕ) , δηλαδή σε πόλη που βρίσκονταν στην κύρια Οδική Αρτηρία της Περραιβίας με την Κάτω Μακεδονία και υποδηλώνει τις εμπορικές μετοικίσεις , ειδηκά την περίοδο της παντοδυναμίας του Ιάσωνα των Φερών. 
Εν(ο)δία Αστική : Προσωνυμία για την Θεά ως πολιούχο, μα και για τα χαρακτηριστικά της κι εντός της πόλεως και όχι μόνο ως Θεά της υπαίθρου. Η παλιότερη σχετική επιγραφή εχει βρεθεί στην Λαρισα.

Εν(ο)δία Οσία: Το επίθετο Οσιος σχετίζεται με τα υποχθόνια χαρακτηριστικά της Θεάς. Όσιος εστί ο ευσεβής. Παράγεται από το ρήμα Οσιόω που σημαίνει κατ αρχήν καθαίρω. Σχετίζεται με τους καθαρμούς από το μίασμα του Φόνου μα και του Πένθους , γέννας , συνουσίας , εκτρωσης, εμμήνων η άλλης μιαρότητας πχ, κατανάλωσης τροφων. Η Θεά πέραν των ισχυρών συνχύσεων (με την Εκάτη) που έχουν γίνει για το ίδιόν της σχετικά με τα φυλακτήρια χαρακτηριστικά της ως θεά των δρόμων, είχε περιπλακεί στο παρελθών από θρησκιολόγους και με αρσενικά χαρακτηριστικά και δη με τον Απόλλωνα , λόγο των εξαγνηστικών χαρακτηριστικών της και των σχετικών ιεροπραξιών. Νεότερα ευρήματα όμως απέδειξαν την σχετική μόνο συλλατρεία της  με τους Δία Μειλίχιο , Δία Θαύλιο , Εκάτη , Αρτεμη ,και τον Απόλλωνα Πύθιο-Φοίβο-Ξάνθο ο οποίος έχει το ίδιο επίθετο (Απόλλων Όσιος)

Εν(ο)δία Μυκαϊκή : Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα επίθετα. Σχετίζεται με το Μυκήτης που κατέχει και ο Ποσειδών . Προφανός (κατά προσωπική εκτίμηση) , το επίθετο δεν εχει να κάνει με τον τυχών δεσμό της Θεάς με τους Σεισμούς  ( Μυκηθμός = υπόγεια βοή , η βοή γενικώς) , μα για την Θεά που Βοά , που κατέχει υπόκωφο ήχο (ως θεά χθόνια και υποχθόνια η οποία σχετίζεται και συλλατρεύεται με την Βριμώ) και υποδειλώνει ίσως κλαγές σε τελετές νεκρικές αν συνεκτιμήσουμε τα χαρακτηριστικά της Εκάτης που βακχευει τους νεκρούς…Βέβαια, οι εκτιμήσεις για ποσειδώνια σεισμικά χαρακτηριστικά , είναι ισχυρές υπολογίζοντας την υψηλή σεισμικότητα της Ευρύτερης κεντρικής Ελλάδος.

Εν(ο)δία Σταθμία :  Παρατηρείται σε Λαρισαία Επιγραφή , και επιδέχεται πολλές ερμηνείες. Κάποιες από αυτές είναι οι λειτουργίες της Θεάς ως Κουροτρόφου και ως αποτροπαικής (αλεξεατίς) προστάτιδας των παιδίων από αρρώστιες , τα ατυχήματα και τις βλαβερές επενέργειες. Πέραν αυτών ενδέχονται και οι κλασσικές λατρείες ως προστάτηδα των θυρών , των σταθμών και γενικότερα ως φύλακά της επι των εισόδων.

Εν(ο)δία Κόριλος : Προέρχεται από το υποκοριστικό της Κόρης και δεν συναντάται σε κάμια άλλη θεότητα αυτό το επίθετο. Κόριλλος εστί και η παρθένος, και υποδειλώνει τα στοργικά χαρακτηριστικά της Θεάς ως προστάτηδα των παιδιών και πιθανός εκείνων που προετοιμάζονταν για γάμο, όπως η Εκάτη – Αρτεμις-Εκάτη.

Εν(ο)δία Αλεξεατίς : Η προσωνυμία δεν εχει εξηγηθεί ικανοποιητικά . Προσπερνούμε τις εξηγήσεις που επικαλούνται προέλευση της προσωνυμίας από μια κώμη Αλέξεια , διότι η Εν(ο)δία κατάγεται από τις Φερές και δεν είναι δυνατό να δεχτούμε ότι είχε και άλλη Εθνική προσωνυμία. Ετσι δεχόμαστε την προέλευση από το ρήμα Αλέγω , που σημαίνει αποτρέπω , προστατεύω , προφυλάσσω .

Γενικότερα συνοψίζοντας , η Εν(ο)δία ηταν θεά του Κάτω κόσμου αφέντρα των δαιμώνων και των φαντασμάτων ,  των ταξιδιών,  θεά της μαγείας και κουροτρόφος , που όταν εξευμενίζονταν με ειδηκές τελετές και καθαρμούς γινόνταν μειλήχια, ευμενής, φιλική και προστάτιδα των ανθρώπων. Η Εν(ο)δία Αλεξεατίς θα μπορούσε λοιπόν να θεωρηθεί ως θεά φύλακας των εισόδων και των προπυλών, αλεξιτηρια , αλεξίκακη, απωσίκακη, αποτροπαική και προστάτηρα. Με τον εξευγενισμό της θα μπορούσε να εχει αποτροπαικό χαρακτήρα στα ατυχήματα , τις αρρώστιες, τους δαίμονες και γενικώς τις κακοποιές αόρατες και αγνωστες σκοτηνές δυνάμεις . Σε αντίθετη περίπτωση , με την οργή της , θα μπορούσε ν απελευθερώσει και να οδηγήσει τα φαντάσματα και τους δαίμονες εναντίον των ανθρώπων , κατά το μεσονύχτιο η τα μεσημέρια προκαλώντας φόβο, τρόμο και κακό. 
Ιέρειες της Θεάς
Η Εν(ν)οδία ιερητεύονταν αποκλειστικά από Ιέρειες, πιθανόν μέλη της τοπικής Αριστοκρατίας αν μιλάμε ειδηκά για το λίκνο της , τις Φερές. . Η θητεία του Επίζηλου αυτού Αξιόματος ηταν ετήσια , και ένα από τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα για την πλήρωση της Θέσεως ηταν η Παρθενία. Θα  ήταν σύνηθες δε, μετά το τέλος της θητείας οι νεαρές κοπέλες να πανδευονταν για να συμπληρώσουν έτσι τις λειτουργίες της Θεάς , που όπως είπαμε , μια από αυτές ηταν  η Εν(ν)οδία Κόρυλος δηλαδή η ιδιότητα της προετημασίας των γυναικών για το γάμο.

Οι Ιέρειες της Εν(ν)οδίας (παρ ότι νεαρές παρθένες) ηταν τρομερές και ξακουστες καθώς ένα από τα προσόντα ηταν η κατωχή της τέχνης της Φαρμακείας…Ας σημειώσουμε επι του σημείου αυτού , πως στις Φερές ο κατ εξοχήν Θεός των καθαρμών , ο Απόλλων, υπηρέτησε την Θητεία του εκεί. Ονομαστή Ιέρεια  ηταν η Χρύσαμη  για την οποία αναφέρει ο Πολύαινος , και περιληπτικά η ιστορία της είναι η εξείς.

Όταν οι Ίωνες , ηλθαν για ν αποικίσουν την Ασία, ο Κνώπος ,από την οικογένια του Κόρδου, διεξήγαγε πόλεμο εναντίων εκείνων που κατήχαν τις Ερηθρές, δηλαδη τους Κρήτες. Επιδή δεν τα κατάφερε, ζήτησε χρησμό και ο Θεός του ανέφερε πως θα έπρεπε να έχει ως Στρατηγό του , την Ιερεια της Εν(ν)οδίας .Εστηλε λοιπόν αντιπροσώπους και εκείνοι του απέστηλαν την Χρήσαμη. Εκείνη, και ως εξαίρετη Μάγησα επραξε τα εξής. Πήρε τον μεγαλήτερο και καλύτερο Ταύρο , επιχρύσωσε  τα κέρατά του, τον στολισε με κορδέλες και χρυσάφι , και του έδωσε να φάει ένα μαντζούνι που προκαλεί τρέλα!

Ετοιμάζοντας τον Βωμό προς θυσία, κι ενώ ο αντίπαλος στρατός είχε παραταχθεί, ο Ταυρος από το φαρμάκι της Χρύσαμης δεν συγκρατιόνταν!!! Τινάχτηκε πέρα και άρχισε να τρέχει προς το μέρος του εχθρού!

Τότε , και νομίζοντας το αντίπαλό στρατοπεδο,ως καλό οιωνό το περιστατικό επιδώθηκαν σε μια δική τους τελετουργία με βάση αυτόν ακριβώς τον Ταυρο που ως τροφή στο θυσιόδειπνο του στρατεύματος είχε την εξής εξαίρετη αποτελεσματικότητα. Οι Στρατιώτες (που θεωρούσαν ότι με την σφαγή του ταυρου κοινονούσαν και έκαναν Θεία Μεταληψη) Άρχισαν  να έρχονται σε κατάσταση παρανοικότητας !!! Όταν η Χρύσαμη είδε τα σημάδια της τρέλας στον αντίπαλο κόσμο και δη στους Τρομοκράτιμένους Οπλιτες διέταξε γενική επίθεση!!! Το αποτέλεσμα δικαίωσε πλήρως το μαντειο !!!

Ζητήματα Εικονογραφίας της Εν(ν)οδίας

Σε παμπολλες αναφορές , σε σχετικά βιβλία κατά βάσην απαρχαιομένα ως προς την ενημέρωσή τους με νέα ευρήματα η ουσιαστικά ξεπερασμένα , είδη από τις μεσοπολεμικές έρευνες επι αρχαιολογικών ευρημάτων η και επι των γραμματιακών πηγών, μπορεί ο καθείς να παρατηρίσει εικονογραφίες της Εν(ν)οδίας ν αποδείδονται στην Εκάτη, η στην Άρτεμη. Το πρωταθλητικό Ελληνικό Διαδύκτιο στο κοπυ πέιστ είχει συμβάλει θετικότατα στην ενύσχηση των παρανοήσεων, δυστυχώς.

Η Εν(ν)οδία, παρούσιαζεται  πάντοτε με στεφάνι μυρτιάς , με νεανική μορφή , συνήθος με κατατέμνηση προς τ αριστερά , και απαρετήτος φωσφορική. Μπορεί να εμφανίζεται Ιππέυουσα , με συντροφιά κυνών , μπορεί και να είναι ορθία δαδούχος με συντροφία Ιππών και κυνέων, με τ ακρα της (ανω και κατω) να  σχηματίζουν Χ ( η κατεστημένη εικονογραφία της Θεάς )

Ιερά Ζώα και Φυτά

Τα Ιερά Ζώα της Θεάς , όπως πιστοποιήτε από τα ευρήματα είναι  το Θηλυκό σκυλί, και το Άλογο. Πιθανών είναι και ο Ταύρος και το Φίδι , όμως τα σχετικά ευρήματα είναι αμφίβολα.

Τα Ιερά Φυτά της Θεάς είναι η Μυρτιά και το Άγριο Ρόδο 
  
Θεότητες που ταυτίστηκαν  από την έρευνα με την Εν(ν)οδία


Στην συνέχεια του άρθρου θα ασχοληθούμε με της ταυτήσης  άλλων θεοτήτων που λανθασμένα στο παρελθόν είχαν συνχυστεί με την Εν(ν)οδία, είτε λόγο αγνοιας είτε λόγο σχετικής Θεοκρασίας. Οι θεότητες αυτές  είναι

Άρτεμη

Βριμώ

Εκατη  Εν(ν)οδία

οι περισσότερες συνχύσεις  της  Εν(ν)οδίας συναντώνται από τα αρχαία χρόνια με τη Άρτεμη  μα και την Εκάτη. θα συνεχίσουμε μία προς μία να αναλύουμε Μα και ν  αποδεικνύουμε τις λάθος σχετίσεις.

Άρτεμις


Φερές

Η Άρτεμις  λατρεύοταν ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, όπως δείχνουν οι γράμματιακές  πηγές, τα θεοφορά ονόματα ανθρώπων και  μηνών  οι παραστάσεις της  σε  νομίσματα( θεσσαλικού κοινού, κοινού των Μαγνητών) των πόλεων της  Δημητριαδας  της Λαρισσας και της Εκκάρας) καθώς και ο μεγάλος αριθμός των επιγραφών οι οποίες κατατάσσουν την θέα στην  πρώτη προτίμηση της κεντρικής Ελλάδας.

Ηδη ο Πίνδαρος και ο Φερεκύδης αναφέρονται στην εκδικητική  δράση της Άρτεμις στη Λακέρεια , πολη του Δωτίου πεδίου , βορεια της λίμνης Βοιβηίδας και της χώρας των Φερών. Η Αρτεμη ως θεά των Λοιμών σκότωσε την Κορωνίδα και πολλες γυναίκες Φλέγυες. Ο Απολλόδωρος ονομάζει Άρτεμη τη Θεα των Φερών  που συμμετέχει στον μύθο της Αλκηστης πώς εκδικήτρια, στελνωντας σπείρες φιδιών στο νηφικό θάλαμο του Αδμήτου. είμαστε υποχρεωμένοι όμως να δούμε την πηγή αυτή με μεγάλη επιφύλαξη επειδή οι άλλες πηγές αναφέρουν την περσεφόνη η κόρη , θεότητα μάλιστα που παραθέτη ο ίδιος ο Απολλόδωρος . Ο Μυθογράφος στο εργο του και δεν κάνει τίποτε άλλο από το να διηγείται τις κοινότερες παραλλαγές σύμφωνα με τις πηγες που διέθετε σημειώνοντας συνήθως και τις άλλες εκδοχές και παραδόσης. Στην περίπτωση αυτή  φαίνεται ότι η πληροφορία του Μυθογράφου δεν ήταν σωστη γιατί υπάρχει αντίφαση στη συμπεριφορά της Άρτεμις στον τοπικό μύθο. Αυτό μπορεί να διαπιστωθεί τουλάχιστον από δύο παραστάσεις της Αττικής Αγγειογραφίας. Στη λουτροφόρο του μουσείου της Ακρόπολις , παριστάνετε ο Αδμητος με την Άλκηστη πάνω στο άρμα που το  σέρνουν άγρια ζώα να πλησιάζει την πύλη  του παλατιού του. Το νεόνυμφο ζευγάρι συνοδεύεται από τον Απόλλωνα,  την Αρτεμη  και την πειθώ όπως δείχνουν οι επιγραφές διπλα απο τις μορφες. ο ίδιος μύθος με την παρουσία του Απόλλωνα και της Άρτεμις πιθανότατα εικονίζετε και σε πυξίδα  , που αρχικα ειχε ερμηνευτεί ως γάμος του Πηλέα. Η Άρτεμις στις αγγειογραφίες αυτές προφανώς δεν είναι η θέα του θανάτου των Φερών Εν(ν)οδία αφού παρευρίσκεται στο γάμο του Αδμήτου. Άλλωστε στις Φερές  η Άρτεμις δεν  υπερείχε έναντι άλλων θεοτήτων  και από την έρευνα εντοπίζονται μόνο ένα θεοφόρο όνομα  και ένα μικρό ιερό  με άγαλμα  της θεάς με φαρέτρα  στο δεξί της  ώμο.(σ.σ. Η εικονογραφίες εστω της Θεοκρασίας της Άρτεμης με την Εν(ν)οδία δεν την παρουσιάζουν ως κινηγέτιδα η αλλιώς παρα μόνο ως Φωσφόρα Θεότητα) συμπεριλαμβανομένων των γενικότερων ευρημάτων είναι ξεκάθαρο πώς στις Φερές δεν υπήρχε σύγχυση της  Εν(ν)οδίας με την  Άρτεμη, και πως οι κάτοικοι τις  ελάμβαναν  ως ξεχωριστές οντότητες .

Αρτεμη  Εν(ν)οδία

Φερές

η Άρτεμις στις Φερές μαρτηρείται ακόμα σε μια άλλη επιγραφή. Πρόκειται για το πάνω αριστερό τμήμα μικρής μαρμάρινης ανάθηματικής στήλης με μορφή ναίσκου . Βρέθηκε τυχαία το 1978 στα ερείπια της κατεστραμμένης από τους σεισμούς του 1957 εκκλησίας της Παναγίας (έτος ανέγερσης 1865), στη βορειοανατολικές υπωρείες του δυτικού λόφου της Ακρόπολης των Φερών. Στην ίδια θέση κατά την εποχή του Ρήγα Φεραίου υπήρχε η μοναδική εκκλησία των Φερών  στο χριστιανικό νεκροταφείο και πιθανότατα στην αρχαιότητα υπήρχε εκει αντίστοιχο νεκροταφείο απο τις Φερές

η στήλη είχε χρησιμοποιηθεί ως οικοδομικό υλικό στην εκκλησία της Παναγίας όπως και αλλα  αρχιτεκτονικά μέλη αρχαίων κτιρίων. Από τη στήλη σώζεται η κάτωθι επιγραφή 

Περ Αρισ[τ….]

Αρτέμιδι Ε[ννοδίαι]



Μαγνησία και Θεσσαλία

η Λατρεία της Αρτεμις Εν(ν)οδίας εντοπίζεται και στην Δημητριάδα  στο νεκροταφείο της πόλεως εντός του ιερού της Πασικράτας με πλήθος αναθυμάτων,  εκ των οποίων κάποια είναι από τις Φθιωτήδες Θήβες , την Λαρισσα την Κραννωνα και την Αζώρο και χρονολογούνται περι τα Ελληνιστικά χρόνια.

Υπολοιπη Ελλάδα

η λατρεία της Άρτεμις  Εν(ν)οδίας  ήταν γνωστή  σε όλη  την Ελλάδα , μα  με ιδιαίτερα σχετικά ιερά και την Οπούντα Λοκρίδας , στην Νεμέα,  στο Ασκληπιείον της Επιδαύρου, στην Θήρα, Ακόμα και στην Κόπτο της Αιγύπτου!

 
 Άρτεμις  Φεραία


Σικυώνα , Αργος , Αθήνα

Σύμφωνα με δύο χωριά του Παυσανία η λατρεία της Αρτεμις Φεραίας (Εθνικό Ονομα) ήταν γνωστη  -πάντα αναφέρομαστε βάση ευρημάτων Ναών Ιερών και βωμών η και γραμματειακών πηγών που ξεκάθαρα μιλούν για Ναούς Ιερά η τέλος Βωμούς- στην Συκυώνα το Αργος και την Αθήνα.

από την ανασκαφήκη ερευνα στην Σικυώνα δεν έχει εντοπιστεί σχετικό ιερό, παρόλα αυτά, σε δύο τύπους χάλκινων  νομισμάτων  των χρόνων του Γέτα (209 -211) και του Καρακάλλα (209 – 217) πιθανότατα  παριστανετε λατρευτικό ξόανο της Αρτεμις Φεραίας που σύμφωνα με τα λεγόμενα των Σικυωνίων είχε μεταφερθεί απο τις Φερές.
αμέσως μετά την περιγραφή του Ασκληπιείου του Άργους ο Παυσανίας αναφέρεται στην Άρτεμις Φεραία , η οποία λατρεύονταν τόσο από τους Αθηναίους και τους Σικυωνίους όσο και απο τους Αργείους. Οι τελευταίοι μάλιστα έλεγαν το ίδιο πράγμα που ισχυρίζονταν και οι Σικυώνιοι, ότι δηλαδή το άγαλμα της Αρτεμις Φεραίας είχε μεταφερθεί απο τις Φερές .Είναι αξιοσημείωτο οτι ο Παυσανίας  ότι ενώ αναφέρει σχετικά αγάλματα στην Σικυώνα και το Αργος ( και είναι ιδιαίτερα αναλυτικός)  δεν αναφέρει τίποτα στα Αττικα του για σχετικά αγάλματα παρά μόνο την αναφέρει απλά.

οι μαρτυρίες του όμως (σχετικές με την Αθήνα) επιβεβαιώνονται από τον καλλίμαχο.

Ο ποιητής στον Υμνο του για την  Αρτεμη  συνδέει Μουνιχία  με την Φεραία επειδή προφανώς είχαν συγγενικο λατρευτικό περιεχόμενο

Ποτνια Μουνιχίη Λιμενοσκόπε, Χαίρε Φεραίη

Ο Πλάτων  στους Νομους αναφέρει μια Ενοδίαν Δαίμονα  καθώς αναφέρονταν στην περίπτωση της τυχαίας εύρεσης θυσαυρου που έπρεπε να παραδοθεί στον θεό των Δελφών. Σχολιαστής του χωριου αυτου του Πλατωνα ταυτίζει την Αρτεμη με την Σελήνη και το φως της νυχτας, οπως ο Απολλωνας Αγυιέας φωτήζει την ημέρα.

στις  θεότητες ο σχολιαστής παραθέτει τον Ερμη Ενόδιο και ηγεμόνιο τον θεό των δρόμων και οδηγό στα έργα των ανθρώπων ο οποίος λατρεύωνταν επίσης στους  δρόμους με στήσιμο Εραμαικών στηλών και βωμών.

ο Πλάτωνας αποφεύγει να ονομάσει τη θέα η οποία ήταν υπεύθυνη για την φύλαξη των εγκαταλελειμμένων  αντικειμένων στους δρόμους και φρόντισε να επανέλθουν στον ιδιοκτήτη τους, επειδή στην νομολογία του αναφέρεται απρόσωπα στο θείο. Τα αντικείμενα (Ερμαία) που άφηναν  σε δρόμο με ή χωρίς την θέληση κάποιου δεν έπρεπε να μαζεύονται από τους ανθρώπους αλλά να αφήνονται στη θέση τους ήταν καθιερωμένα στη Θεα.

Συρακούσες

Η λατρεία της Άρτεμις Φεραίας στις Σειρακούσες διαπιστώνεται από αγγείο με σχετική επιγραφή. Προκοιτε για έναν κρατήρα που βρέθηκε το 1968 σπασμένο σε 180 κομμάτια!!! στο καλούμενο πηγάδι της Αρτέμιδος κατά την διάκεια ανασκαφών που έγιναν εξαιτίας της ανοικοδόμησης της εκκλησίας της Παναγίας  την περιοχή της σύγχρονης νεκρόπολις των Συρακουσών . Το αγγείο βρέθηκε μαζί με πολλα άλλα ειδώλια και προτομές που παριστάνουν τη Αρτεμη η και την Κόρη Περσεφόνη. Μεταξη αυτών , υπάρχει και μια μεγάλη προτομή που πιθανότατα παριστάνει την Αρτεμη Φεραία



Ισσα Δαλματίας

Η λατρεία της Άρτεμις Φεραίας μαρτυρήτε  επίσης στην πόλη Ισσα, αποικεία των Συρακουσων .
Ο Απολλώνιος ο Ροδιος στ αργοναυτικά , μιλά περι δυο ιερα νησια της Αρτεμις , στο ένα απο τα οποία υπηρχε Ναός της . 
  
συμπεράσματα

Στις Φερές μαρτυρείται  επιγραφικά ξεχωριστή  Λατρεία της Άρτεμις όπως και Λατρεία της  Εν(ν)οδίας  και επομένως οι δυο θεότητες  δεν είναι δυνατόν να ταυτίζονται . Η τοπική θέα, Εν(ν)οδία ήταν αυτή η οποία κατείχε τη θέση της Άρτεμις στον επίσημο βωμό των έξι Θεαινών της Πόλης. Η εντύπωση προκαλεί η διαπίστωση ότι παρόλο που η πανελλήνια θέα Άρτεμις δεν κατόρθωσε ποτέ να εκτοπίσει από το επίσημο 12 θεό την Εν(ν)οδία, εντούτοις έξω από την κεντρική Ελλάδα είναι γνωστή μια θεά που αποκαλείτο Αρτεμη Φεραία- Αρτεμη Εν(ν)οδία. αυτή τη θέα η νεότερη έρευνα είχε ταυτίσει με την Εν(ν)οδία η Φεραία Θεά



Η Άρτεμις στις Φερές μαρτυρείται σε δύο αναθηματικές επιγραφές 4ου αιώνα. Στη μία μάλιστα από αυτές αναφέρεται ένα επίσημο ιερό της Θεάς  στην Θέση Σκιά όπου τα κορίτσια των Φεραίων  υπηρετούσαν την Άρτεμις, για ένα διάστημα πριν από το γάμο τους, όπως και στην περίπτωση της Αρτεμις Παγασίτιδας , λατρείας των Παγασών, μεταφερμένης και στην Δημητριάδα. Στην δεύτερη επιγραφή αναφέρεται λατρεία  της Άρτεμις που πιθανότατα έφερε την προσωνυμία Εν(ν)οδία

αυτό σημαίνει ότι η πανελλήνια θέα Άρτεμις πιθανότατα υπέστη Θεοκρασία με την τοπική θεά Εν(ν)οδία ,όπως η Άρτεμις με την Εκάτη σε άλλες περιοχές του ελληνικού κόσμου. Με την Θεοκρασία αυτή δημιουργήθηκε στις Φερές η λατρεία της Αρτεμις Εν(ν)οδίας  η οποία πιθανότατα διαδόθηκε έξω από τις Φερές, στη Θεσσαλία και εκτός αυτής ως Αρτεμις Εν(ν)οδία η ως Αρτεμις Εφοδία (Νεμέα) η ως Αρτεμη Φεραία. Στις ιδιες τις Φερες η πανάρχαια τοπική θεά ήταν γνωστή ως Εν(ν)οδία,  ενώ έξω από αυτές ως Εν(ν)οδία η ως Φεραία Θεά η ως Εν(ν)οδία Φεραία. Ενισχυτική των απόψεών μας είναι η διαπίστωση ότι σε κανένα ιερο της Εν(ν)οδίας η αντιστοιχα της Αρτεμις Εν(ν)οδίας – Αρτεμις Φεραίας δεν βρέθηκε κάποιο επιγραφικό η αρχαιολογικό στοιχείο πού να τις ταυτίζει.Σημαντικό είναι ακόμα ότι η εικονογραφία της Άρτεμις Εν(ν)οδίας διαφέρει από αυτήν της Εν(ν)οδίας. Επομένως η Αρτεμη Εν(ν)οδία  δεν πρέπει να ταυτίζεται με την Εν(ν)οδία η Φεραία Θεά.

Σημειώνεται επίσης ότι οι επιγραφές της θήρας που αναφέρονται στην Αρτεμη Εν(ν)οδία Σώτειρα Φωσφόρο- Αρτεμη Τριοδίτιδα, πιθανότατα δείχνουν ότι πρόκειται για λατρεία εισαγμένη από τις ίδιες τις Φερές, γιατι ο λατρευτής της Ανηκε σε αριστοκρατική οικογένια της Θήρας (όπως διαφένεται από τα ευρήματα) , η οποία υποστηρίζει ότι κατάγονταν από τις Φερές, έχοντας προγόνους τον Αδμητο και τον Φέρητα. Άλλη  ενισχυτική διαπίστωση είναι ότι η Εν(ν)οδία υπηρετείτο από ιέρειες σε αντίθεση με την Άρτεμις Εν(ν)οδία η οποία υπηρετείτο από Ιερείς.

Επίσης οι Σικυώνιοι, οι Αργείοι και οι Αθηναίοι είχαν εισαγάγει στις πόλεις τους την λατρεία της Αρτεμις Φεραίας φέρνωντας από τις Φερές τα ξόανά της. Αυτό πιθανότατα σημαίνει ότι η Αρτεμη Φεραία παριστάνονταν ως Αρτεμη στις Φερές, αφου τα ξόανά της ειχαν κατασκευαστεί από Φεραίους Τεχνίτες. Επομένος η λατρεία της είχε έρθει αυτούσια από τις Φερές.
Η υπόθεση ότι οι Σικυώνιοι οι Αργείοι και οι Αθηναίοι, αποκαλούσαν Αρτεμη  Φεραία την Θεά των Φερών Εν(ν)οδία, δεν μπορεί να ευσταθήσει παρόλο που η Αρτεμις δεν συγκαταλέγεται στον επίσημο Βωμό των 6 Θεαινών της Πολεως των Φερών. Και αυτό γιατί υπάρχει η λατρεία της Αρτεμις Εν(ν)οδίας , η οποία δεν μπορεί να εξηγηθεί διαφορετικά. Η ύπαρξη της λατρείας της Άρτεμις Εν(ν)οδίας στις Φερές στην Θεσσαλία και στον υπόλοιπο αρχαίο ελληνικό κόσμοδείχνει μια παράλληλη και ξεχωριστή λατρεία από αυτην της Εν(ν)οδίας η Φεραίας Θεάς, η Εν(ν)οδίας Φεραίας, με ίδιο τόπο καταγωγής τις Φερές. Η λατρεία της Άρτεμις των Φερών – Αρτεμις Εν(ν)οδίας – Αρτεμις Εφοδίας – Αρτεμις Τριοδίτιδος – Αρτεμις Φεραίας  μαρτυρείται εκτός Φερών την κεντρική Ελλάδα  (Λάρισα,Κραννώνα-Φθιώτιδες Θήβες , Δημητριαδα, Αζωρος κλπ)  στη νότια Ελλάδα (Οπούντας , Επίδαυρος Αθήνα , Συκιώνα, Αργος, Νεμεα, )  στην Θήρα στον Κοπτο της Αιγύπτου, στις Συρακούσες και στις Ισσα της Δαλματείας. Κυριο ρόλο στη διάδοση της Λατρείας  έπαιξε η  ακμή των Φερών κατά τα αρχαικά  και τα κλασικά χρόνια.

Η Θεά  αυτή φαίνεται ότι ήταν παρόμοια με την Άρτεμις του Πλουτάρχου, δηλαδή κουροτρόφος, των καθαρμών , των δρόμων, των τριστράτων και των προπυλών Θεά σώτειρα φωσφόρος και αποτροπαική, γι αυτό και λατρεύονταν στα νεκροταφεία στους δρόμους, στα τρίστρατα και στα πρόθυρα. Η λατρεία της είναι γνωστή σε πόλεις οι οποίες ήταν ιδρυμένες πάνω σε βασικές οδικές αρτηρίες η σχετίζονταν με κάποιο τρόπο με τις Φερές και την κεντρική Ελλάδα.
από Φωτεινή

Η ΜΕΓΑΛΗ ΘΕΑ ΕΝΩΔΙΑ[ΜΕΓΑΛΗ ΜΗΤΕΡΑ ΜΕΡΟΣ ΣΤ΄]

Βριμώ

Μια θεά Βριμώ που όπως θα δούμε στη συνέχεια αναφέρεται από τη γραμματεία στην περιοχή των Φερών, ταυτίστηκε από την έρευνα με την Εν(ν)οδία, αλλά δεν φαίνεται να συμβαίνει κάτι τέτοιο. Οι λιγοστές πηγές που αναφέρονται στη Θεά θ αναφερθούν διεξοδικά  ώστε να γίνει κατανοητό το περιεχόμενο της λατρείας και να γίνει συναγωγή συμπερασμάτων

Προπέρτιος Ελεγείες στ ΙΙ,2 στ 11-12 29πθε

Mercurioaut quails fertur Boebeidos untis
Virgineum Brimo composuisse latus

Αρνόβιος Adversus nations V,20 (τέλος 3ου αι.μθε
Ex continya passione Brimo deinceps ut appelletur adsumpsit

Σχόλιο Τζέτζη 698 στην Αλεξάνδρα του Λυκόφρονα (12ος αιώνας μθε)

Οβριμούς, Ομβριμώ η Περσεφόνη παρά το όμβριμον και βαρύ. Ομβριμώ και οβριμώ η Περσεφόνη ότι τω Ερμή Βιάζοντι αυτήν εν κυνηγεσίω ενεβριμήσατο και ούτος  επαύθη του ενχειρήματος . 
Τίνες δε γράφουσιν οβρίμους παρά το όβριμον και βαρύ

Σχόλιο Τζέτζη 1176 στην Αλεξάνδρα του Λυκόφρονα (12ος αιώνας μθε)

Βριμώ η Περσεφόνη αυτή λέγετε και Εκάτη (και) Απολλώνιος Βριμώ νυκτιπόλον χθονίην ενέροισιν άνασσαν (Γ, 862)
Ειρήσθαι δε ότι Ερμήν ερασθέντα επί κυνηγεσίαν εξιούση θέλησαι βιαίως μιγήναι , η δε ενεβριμήσατο αυτώ, ο δε  φοβηθείς απετράπη . Και εντεύθεν  Βριμώ προσηγορεύθη.




Ο Προπέτιος στους στίχους 11-12 της Δευτερης Ελεγείας του δεύτερου βιβλίου των Ελεγειών του  αναφέρει ότι ο Ερμής με την επιμονή του κατόρθωσε να κιμήθεί με την Παρθένο Βριμώ στην όχθη της Βοιβηίδας λίμνης . Ο ποίητης συνγκρίνει την ομορφιά της αγαπημένης του Κυνθίας με την Ηρα , την Αθηνά, την Ισχομάχη, τη Βριμώ και την Αφροδίτη. Η Ισχομάχη που αναφέρεται πριν από την Βριμώ  είναι η λαπιθίδα Ιποδάμεια η οποία αρπάχτηκε από τους Κενταύρους κατά τον γάμο του Πειρίθου. Ο ποιητής που φαίνεται να γνωρίζει το Θεσσαλικό μύθο της Βριμούς για να τον αναφέρει στο έργο του. Δεν μας λέει όμως γιατι η σχέση του Ερμή με την Βριμώ ολοκληρόθηκε στην όχθη της λίμνης Βοιβηίδας και τη σχέση είχε η θεά με τις Φερές.

Ο Κικέρων μας πληροφορεί, ότι πρώτος ο Ερμής από τους τέσσερις ο ιχθυφαλλικός γιος του Ουρανού , προσπάθεισε να βιάσει την Περσεφόνη. Αυτή η Θεά προφανός ταυτήζεται με την Βριμώ που αναφέρει ο Προπέρτιος .Στην Βριμώ της Βοιβηίδας αναφέρετε κι ο Αρνόβιος . Ο Τζετζής στα σχόλια στην Αλεξάνδρά του Λυκόφρονα
Σημειώνει ότι η Βριμώ η Ομβριμώ η Οβριμώ είναι η Περσεφόνη η οποία ταυτίζεται με την Εκάτη. Το πρώτο σχόλειο αναφέρετε στην καταχθώνια Κόρη Βριμώ η Περσεφώνη , που λατρεύονταν σε αντρο στην όχθη της Αόρνου λίμνης της Ιταλίας όπου ο Ηρακλής περνόντας με τα βόδια του Γηρυόνη κατασκεύασε την Ηράκλειαν οδόν παρα θάλατταν. Ο σχολίαστής γνωρίζει μια θεά  Περσεφόνη, που αποκαλούνταν Βριμώ στο νεκρομαντείο της Αορνου λίμνης , που βρισκόνταν κοντά στην όσσα, στην πηγή Μελίβοια και στην Κύμη της Ιταλίας , όπως επίσης και στ αντιστοιχα μητροπολιτικά μέρη (Η κύμη της Ευβοιας ηταν η πατρίδα του Μάγνητα Κάρυστου) δηλαδή την στην λίμνη Βοιβηίδα κοντά στο βουνό Όσσα στην πόλη Μελιβοία (Μαγνησία) και στον Πηνειό της Θεσσαλίας. Σύμφωνα με τον Διόδωρο, κάτι αντίστοιχο αποδίδονταν στον Ηρακλή στην Θεσσαλία. Ο Ηρωας έσκαψε έναν αυλώνα ανάμεσα στην όσσα και τον όλυμπο , για ν απομακρύνει τα νερά της λίμνης από το Θεσσαλικό πέδαμο. Αυτή η Βριμώ η οποία ταυτήζεται με την Περσεφόνη , έπεσε θυμα βιασμού από τον Ερμή. Ο σχολιαστής πιθανών έχει ως πηγή το Μέγαν Ετοιμολογικόν . Η θεά εδώ φωνάζει οργισμένα (ενεβριμήσατο) αναγκάζοντας τον Ερμή να σταματήσει το ενχείρημα, και γι αυτό ονομάστικε Βριμώ (σ.σ. Άλλες διηγήσεις λέν πως ο Ερμής πέτυχε τελικά το σκοπό του). Ο τζέτζης αναφέρει ότι το επισόδιο ειχε γίνει σε σε κυνηγέσιο (κυνήγι με σκυλιά) έχοντας ίσως υπ όψην του κάποια άλλη πηγή. Ο ίδιος όμως στα σχόλιά του , φένεται πως δεν γνωρίζει καλά τα πράγματα και γράφει: Δοκεί δε η αυτή είναι Εκάτη και Βριμώ. Ο Τζετζης χρεισημοποιή της πηγές με σεβασμό, μα δεν φένεται να είναι πάντα κοντά στην Αλήθεια 

Ο Λουκιανός αναφέρει μια Θεά Βριμώ Που είναι θεα του κάτω κόσμου και ερμηνεύη το όνομά της από το ενεβριμήσατο. Προκειτε για την Θεά  που βγάζει άγρια οργισμένη και δυνατή φωνή, την οποία συνοδεύει ο κέρβερος με την υλακή του. Βριμώ αποκαλείται και η Δηώ –Δήμητρα εξαιτίας της Οργής της , επιδή βιάστικε από τον Δια.. Στα Ορφικά – Αργοναυτικά η Βριμώ είναι κόρη της Δήμητρας και του Διός Καταχθονίου. Ταυτήζεται με την Περσεφόνη, η οποία γέννησε τον Βάκχο η Ζαγρεα , τον ισχυρό κούρο , που κατασπαράχθηκε από τους Τιτάνες. Πρόκειται για την ίδια θεα , που αναφέρεται μαζί με τη Δήμητρα και τη Ρέα από τον Θεοδώρητο (θεραπευτικά) . Ακόμα η Προσονυμία ή τ ονοματοποιημένο επίθετο Βριμώ μαρτυρήται σε μαγικά κείμενα, που αναφέρονται στην Αιγυπτιακή Εκάτη η στην Περσεφόνη της Υστερης αρχαιότητας, καθώς και στην Αφροδίτη. Τέλος συναντάνται σε καταδέσμους η σε σφραγιδόλιθους των υστερορωμαικών χρόνων , όπου παριστάνεται η τρίμορφη Εκάτη 
Η Θεά Βριμώ , που είναι λοιπόν γνωστή στην Μαγνησία , και δή στην Βοιβηίδα λίμνη (επικράτια που άνοικε στις Φερές) μαρτυρείτε σε χρυσό ορθογώνιο περίτμητο έλασμα με δυο πλευρικές αποφύσης , που αρχικά ηταν τυλιγμένο σε σχήμα κυλίνδρου. Βρέθηκε στο νότειο νεκροταφείο των Φερών το 1970 όταν αυτό καταστράφεικε για να γίνει το αθλητικό γήπεδο Βελεστίνου. Πιθανότατα προέρχεται από τάφο μύστη της Βριμούς και του Ανδρικεπαιδόθυρσου, όπως δηλώνει η σχετική επιγραφή.(σ.σ. Το έλασμα καταγράφικε χωρίς να δημοσιευτή λογο των δυσκολιών που παρουσιαζε στην ανάγνωση και στην Ερμηνία του) Φέρει 5στιχη επιγραφή σχετικά καλογραμένη 

Σύμβολα*: Αν<δ>ρικε-
Παιδόθυρσον. Ανδρικεπα-
Ιδόθυρσον. Βριμώ. Βριμώ. Είσιθ<ι>
Ιερόν λειμώνα. Αποινος.
Γαρ ο μύστης.
<ΝΟΔΕΠΑΓ>.

(σ.σ. Τα γραμματα στο τελευταίο στίχο είναι όχι μόνο από δεξιά προς τα αριστερά όπως φενονται μα και ανάποδα )

Η χρονολόγηση από την κρίση των γραμμάτων μας οδηγούν μετά τα μέσα του 4ου αιώνα πθε 

Σύμβολα.  πρόκειται για την αρχαιότερη επιγραφική μαρτυρία  τις λέξεις και σημαίνει τα λεκτικά σύμβολα μύησης στα τοπικά μυστήρια τα συνθήματα (δηλαδή τις κρυφές μυστικές συνθηματικές συνολικές λέξεις η φράσεις) με τα οποία αναγνωρίζονταν οι μύστες μεταξύ τους  στη ζωή η με τους φύλακες  της εισόδου του κάτω κόσμου μετά το θάνατό τους. Τα σύμβολα αυτά χρησιμοποιούνταν με σκοπό να μην καταλαβαίνουν όσοι τυχόν τα άκουγαν και ήταν αμύητοι. λεκτικά σύμβολα ήταν ακόμα η λειτουργική λόγοι των μυστηρίων. Είναι αξιοσημείωτο ότι τα σύμβολα και το σύνθημα συναντώνται έναν αιώνα περίπου αργότερα από την επιγραφή των Φερών, στον Πάπυρο Gurob. Χωριό κοντα στο Φαγιούμ της ομόνυμης επαρχίας της Αιγύπτου. Ο Παπυρος αυτός αναφέρεται σε μια Θεά Βριμώ, που ίσως σχετίζεται με την Βριμώ των Φερών, μια και πολλοι Ελληνες (θεσσαλοί, Φεραίοι και λοιποί Μάγνητες) ήταν εγκατεστιμένοι στον Αρσινοίτη νομό.
ο Πλούταρχος στον παρηγορητικό,  πουέγραψε με σκοπό  να παρηγορήσει τη γυναίκα του Τιμοξένα (για το θάνατο της ομώνυμης κορούλας τους) και να την διαβεβαιώσει οτι η ζωή δεν τελειώνει με το φυσικό θάνατο ,θυμίζει τα σύμβολα τον Διονυσιακών μυστηρίων που τα κατέχουν και οί δυο τους. ακόμα σε μαγικό ύμνο της ύστερης αρχαιότητας αναφέρεται το εξής λεκτικό σύμβολο για τη Σελίνη.

Ακουσον / ηω Φόρβα Βριμώ Σαχμι νεβουτο //σουαληθ, τουτο γαρ σου το σύμβολον. Το σάνδαλόν σου έκρυψα και κλείδα κρατώ. 

Κρυφά (κρύπτα- μυστικά )  σύμβολα αναφέρονται σε μαγικό κείμενο για τον Μελιούχο-Μελικέρτη-Μελιγενέτορα. Τα διονυσιακά  συνθήματασε σχέση με τα Ορφικά – Διονυσιακά (στο εξείς Βακχικά) μυστηρια αναφέρονται και από τον Πρόκλο (5ος αιώνας μθε) 

τα λεκτικά σύμβολα συνήθως αποτελούνταν από το σημείο, το γνώρισμα, το τεκμήριο, τη συνθηματική συμβολική λέξη, η φράση (signum) και την ανταπόκριση η ανταπάντηση (responsum).

Στον Πάπυρο Gurob, στο Δουβλίνο ένα από τα σύμβολα του Διονύσου είναι η φράση: ο θεός διά κόλπου, όπως αναφέρεται και από τον Κλήμεντα τον Αλεξανδρέα ( προτρέπτικος ΙΙ ,13-14 Ρ: Σαβαζίων γούν μυστήριον σύμβολον τοις μυουμένοις, ο δια κόλπου θεός). Ο ίδιος συγγραφέας πιο κάτω(ΙΙ,16) σημειώνει τον εξής οι λειτουργίκο, λόγο των μυστηρίων του Σαβαζίου : ταύρος Δρακοντος  και πατήρ ταύρου  δράκων , εν ορεί το κρύφιων , βουκόλος , το κεντρίον

Επίσης οι λόγοι των Ορφικών μυστηρίων θεωρήθηκαν και οι εξής εκφράσεις: 

Αίαι δίκερως , δίμορφε , ταυρος [πατήρ] δράκοντος και ταυρου δράκων πατήρ (εν ορεί το κρ΄φιον , βουκόλος το κέντρον). Ο πρώτος αναφέρεται στον ταυρόμορφο Διόνυσο και ο δεύτερος ίσως στη γέννηση του Ζαγρέα από τον ιερό γάμο του Διός Καταχθονίου η Διός Μειλιχίου και της Περσεφόνης Βριμούς 

στα άγνωστα μέχρι σήμερα ορφικά  χρυσά ελάσματα τα οποία συνόδευαν τον μυημένο νεκρό προς τον τάφο  και την ψυχή του στον κάτω κόσμο μια σειρά λόγοι που δήθεν τα λέει ο νεκρός πιθανότατα έχουν τον τύπο των λειτουργικών λόγων των Βακχικών μυστηρίων . Σε δύο τέτοια ελάσματα από τη Θεσσαλία και άλλα τόσα από την Κρήτη, ο μύστης δηλώνει στους κριτές του κάτω κόσμου ότι είναι γιος της γης και του ουρανού όπως και η Τιτάνες. σε δύο άλλα ελάσματα από την Πελίννα της Θεσσαλίας μαρτυρείτε  ένας διαφορετικός λόγος 

(ταύρος / εις γάλα εθορες/αιψα εις γαλα έθορες / κριός εις γάλα έπεσες) 
ο οποίος συναντάτε σε παραλλαγή στα ελάσματα από τους Θουρίους της κάτω Ιταλίας (έριφος ες γάλα έπετον ) . Ένας άλλος λειτουργικός λόγος που αναφέρεται από τον Ιππόλυτο (Ελενχος για τα ελευσίνια Μυστήρια ιερον ετεκε  πότνια κούρον Βριμώ  βριμόν) είναι αμφίβολο αν σχετίζεται με αυτά, όπως θα συζητήσουμε στην συνέχεια. Στα μυστήρια της Ισιδας η ίδια η θεά ήταν αυτή που πιστευόταν ότι έγραψε και παρέδωσε  στους μυστες τον ιερό λόγο των μυστηρίων της.


Τα σύμβολα τα οποία χρησίμευαν, ως συνθήματα για την αναγνώριση του μύστη της τη ζωή, χρειάζονταν ακόμα για την αναγνώριση και την ανάλογη ανταμοιβή του τον κάτω κόσμο από τους θεούς μυστηρίων στους οποίους είχε μυηθεί. Η ψυχή του μύστη έχει να πεί στους  φυλακές αποσπάσματα των ιερών λόγων και τα συνθήματα, που έμαθε κατά την μύησή του. Αυτοί οι λόγοι η τα συνθήματα γραμμένοι σε χρυσά ελάσματα συνόδευαν τον νεκρό τον τάφο, στο μεγάλο ταξίδι για την άλλη ζωή 

Στ 1-3 Αν<δ>ρικε-
Παιδόθυρσον. Ανδρικεπα-
Ιδόθυρσον.

Η ανάγνωση είναι βέβαιη. Ο μύστης καταθέτει αρχικά το όνομα του θεού των μυστηρίων και του κάτω κόσμου ο  Ανδρικεπαιδόθυρσος φαίνεται να είναι ο θεός των τοπικών Βακχικών μυστηρίων , ο γιος της Βριμούς του οποίου το μυστικό όνομα γίνεται για πρώτη φορά γνωστό δίπλα στην Βριμώ. Στο μύστη Δίνεται από τους φύλακες της εισόδου του κάτω κόσμου ως ανταπάντηση το ίδιο όνομα του θεού των μυστηρίων. Το όνομα μπορεί να είναι σύνθετο από τα ουσιαστικά ανήρ , παις , και θύρσος μαζί με το συμπλεχτικο κε . Επίσης μπορεί να είναι εξελληνισμός του ονόματος του ανατολικού ξένοφερτου θεού Ηρικεπαίου,Ερικαπαίου,η Ηρικαπαίου των Ορφικών κειμένων η του Ιρικεπαίγε (Ηρικεπαίο – Ευβουλέα-Διόνυσο) του   Πάπυρου Gurob, ο οποίος αναφέρεται μαζί με τηυ θεά Βριμώ ήδη από το τέλος του 3ου αιώνα μθε 

Ο Ανδρικεπαιδόθυρσος μπορεί να είναι ο δίμορφος θεός των τοπικών μυστηρίων, ταυτόχρονα κούρος παις , που γέννησε η Βριμώ και κατασπαράχτηκε από τους Τιτάνες , καθώς και ο άνδρας ο πάρεδρος της Βριμούς τον κάτω κόσμο (ο Διόνυσος-Ζαργέας η Διόνυσος-Αδης). Το θεϊκό παιδί είναι Θυρσοφόρος , έχει δηλαδή για έμβλημα του το θυρσό που του είχαν δώσει οι Τιτάνες μαζί με άλλα παιχνίδια με σκοπό να τον παρασύρουν μακριά από το θρόνο του και τους φύλακες του Κουρήτες, να τον διαμελίσουν  και να τον καταβροχθήσουν. 
  
Ο Ανδρικεπαιδόθυρσος φαίνεται να είναι ένα συγγενικός Θεός με τον Διόνυσο Ηρικαπαίο το γιό της Βριμούς στον Πάπυρο Gurob , με τον Βριμό  τον γιο της Βριμούς ,που αναφέρει ο Ιππόλυτος  , και με τον βάκχιο τον έλασματων της Πελίννας.

Στ 3 : Βριμώ. Βριμώ

πρόκειται  για την αρχαιότερη μαρτυρία της θεάς. Το μυστικό ονόμα της δηλώνεται δύο φορές για τον ίδιο λόγο που αναφέραμε για τον γιο της. Η θεά αυτή , όπως ήδη σημειώσαμε παραπάνω είναι γνωστή κυρίως στις Φερές και στην περιοχή τους. Τα μυστήρια της Περσεφόνης – Βριμούς δεν ήταν γνωστά μόνο στις Φερές αφού κάποια στοιχεία Βακχικών μυστηρίων μπορούν να αναγνωριστούν και στην Μακεδονία που δείχνουν ότι υπήρχαν βακχικές ομάδες και στην περιοχή αυτή του αρχαίου ελληνικού κόσμου που γειτονεύε με την Θεσσαλία .

Η προσωνυμία Βριμώ αναφέρεται κυρίως για την περσεφώνη αλλά και για την Δήμητρα και την Εκάτη όπως είδαμε παραπάνω. Σύμφωνα με τον Ησύχιο , Βριμώ σημαίνει η ισχυρη. Το ονοματοποίημένο επίθετο  της Θεάς Βριμούς και η προσωνυμία Βριμώ που φέρουν μερικές άλλες θεότητες, πιθανότατα προέρχεται από το ουσιαστικό Βρίμη , που σημαίνει την δύναμη που ξεσηκώνει φρίκη τρόμο φόβο ορρωδία . Επομένως Βριμώ  είναι η θεά του κάτω κόσμου  και του θανάτου η οποία βγάζει δυνατή και οργισμένη φωνή τρομοκρατώντας τους θνητούς

Στ 4 Ιερόν Λειμώνα . 

Οι ιεροί λειμώνες (ο Βακχικός Παράδεισος) συναντώνται στα λεγόμενα ορφικά ελάσματα και στα ορφικά  μυστήρια  και κείμενα.

Στ 4 Άποινος

πρόκειται για επίθετο που δεν μαρτυρείτε από αλλού . Ο μύστης του έλασματος είναι άποινος γιατί με τη μύηση στους παραπάνω θεούς πλήρωσε τα λύτρα τόσο για τις δικές στο αμαρτίες όσο και για τα αδικα έργα , αιτία της ανθρώπινης πτώσης που προέρχονταν από τους ανόσιους Τιτάνες , οι οποίοι είχαν σκοτώσει και να φάει , τον Ζαγρέα . Κατά τους ορφικούς το αμάρτημα αυτό βαραίνει όλους τους ανθρώπους , γιατί το ανθρώπινο γένος κατάγονταν από τη στάχτη (η το αίμα) των θεοκτώνων Τιτάνων , έχοντας δύο φύσης, την κακή τιτανική και την καλή ζαγρεική.

Στ 5 Μύστης

Επιγραφήκα οι λέξεις μύσται  και βάκχοι  συναντώνται σε ορφικό έλασμα  (τέλος 5ο αρχές 4ου αιώνα πθε) από το ιππώνιον, ελληνική πόλη  δυτικά των Θουρίων και στο φυλόσχημο έλασμα από την Πέλλα. Η τελευταία λέξη του έλασματος των Φερών είναι γραμμένη ανάποδα ΓΑΠΕΔΟΝ  το πρώτο γράμμα μπορεί να είναι Γ.

Το έλασμα των Φερών είναι μοναδικό και πρωτότυπο, γιατί παρόλο που ανήκει στην ομάδα των λεγόμενων ορφικών χρυσών φύλλων , το κείμενο διαφέρει ουσιαστικά από των υπολοίπων γνωστών. Ο Μύστης στο έλασμα των Φερών, εφοδιασμένος με την πιστοποίηση της μύησης της τα τοπικά βακχικά μυστήρια  που φτάνει μπροστά στις φυλακές των πυλών του Άδη έτοιμος και χωρίς φόβο να αντιμετωπίσει την κρίση. Αυτή τον ρωτούν με οξύ τόνο και αυτός βεβαίως δηλώνει τα λεκτικά σύμβολα – συνθήματα της μύησής του , που είναι ο Ανδρικεπαιδόθυρσος και η Βριμώ η αυστηροι και φοβεροι Θεοι του κάτω κόσμου, αλλά ταυτόχρονα ελπιδοφόροι , καθαρτήριοι και λυτρωτικοί   που τα ονόματά τους γίνονταν γνωστά μόνο σε όσους μυούνταν . Τα διαβατήρια συνθήματα επιβεβαιώνονται από τους φύλακες και στη συνέχεια εκδίδεται θετική ετυμηγορία για τον μύστη . Το επιτρέπεται έτσι η είσοδος στον ιερόν λειμώνα όπου βρίσκονταν το βασίλειο των οσίων και ευσεβων . Ο πιστός με την μύησή του κατά την διάρκεια της ζωής του στις θεότητες αυτές πλήρωσε την ποινή, δηλαδή τα λύτρα για τις δικές του αμάρτίες, για το αμάρτημα των Τιτάνων και για τη λύπη της Περσεφόνης  η Βριμούς. Ο μύστης στα μυστήρια αυτά γνώρισε τους θεούς του κάτω κόσμου και έτσι έμαθε τα συμβόλα και της μεταθανάτιες επαγγελίες τους . Αποκτώντας νόημα η ζωή του και αποκομίζοντας διδάγματα και κανόνες για δίαιτα>>, με την ηθική και πνευματική έννοια , έζησε έκτοτε μια ζωή ασκητική, αγνή,  καθαρή και δίκαιη, έχοντας μετά το θάνατο του το προνόμιο και την αμοιβή να ξεφύγει από το δρόμο το μάταιο, της ύπαρξης του, να μπει στον ιερόν λειμώνα και να πάρει τη θέση του ανάμεσα στους άλλους οσίους ,ευωχούμενος με αιώνια Θεική ευδαιμονία  η να αναγεννηθεί μια θεϊκή υπόσταση.

Στα Χρυσά ελάσματα της Πελίννας  (τέλος4ου αιώνα πθε) οι θεοί των μυστηρίων είναι η Περσεφόνη και ο Βάκχιος , αντίστοιχες αλλά όχι ταυτόσημες Θεότητες με αυτές του έλασματος των Φερών.

Σύμφωνα με την Ορφική Θεογονία , ο Βάκχιος  είναι ο Ορφικός Διόνυσος , ο γιος του Διός και της Περσεφόνης . Στα ελάσματα της Πελίννας η μύστηδα με την μύησή της ο γνωρίζει για την τελευτήν του βίου της και την διόσδοτον αρχήν του, για αυτό και μετά το θάνατο της έχει το δικαίωμα να γίνει αθάνατη και τρισόλβια . Επιβεβαιώνεται έτσι ακόμα μια φορά ο συσχετισμός όλων των περίφημων χρυσών έλασματων με τα βακχικά μυστήρια, πράγμα που είχε ηδη υποθεση η έρευνα μετά τις δημοσιεύσεις αυτών του Ιππώνιου και της Πελίννας. Στην περίπτωση των Φερών , όπως και αλλού πρόκειται για μυστήρια γνωστά μόνο σε περιορισμένο κύκλο ανθρώπων και όχι για επίσημη κρατική θρησκεία. Όσοι μυούνταν σε αυτά, πίστευαν στη δύναμη της Βριμούς και του γιου της Ανδρικεπαιδόθυρσου,  οι οποίοι θεωρούνταν κυριαρχοί  του κάτω κόσμου ως  εύφοροι του θανάτου και πάσης Βακχίας , θεοί που είχαν τη δύναμη να μεταβάλουν το πεπρωμένο και να χαρίσουν νέα ζωή.

Από τον Κλήμεντα τον Αλεξανδρέα (προτρεπτικός ΙΙ 13-14 Ρ)  γνωρίζουμε το περιεχόμενο των Ορφικών μυστηρίων. Ο Δίας με την μορφή Δράκοντα βιάζει την Δηώ (δηλαδή την Θεά του Δώτιου πεδίου της πελασγιώτιδας, η οποία αργότερα ταυτίστηκε με την Δήμητρα) των για τον λόγο αυτό απέκτησε την προωνυμία Βριμώ. Γενιέται η Κόρη Περσεφόνη η οποία συνεβρίσκεται με τον πατέρα της  με τον ίδιο τρόπο. Από την ένωση αυτή γεννιέται ο ταυρόμορφος Διόνυσος Ζαργέας ο οποίος αποκαλείται ταύρος και είναι γιος του δράκοντα. Πατέρας και βιαστής είναι ο Δίας Καταχθόνιος , ο αρσενικός Θεός του Ιερού γάμου. Σύμφωνα με τις Ορφικές Ραψωδείες της Θεογονίας που πιθανόν συνεργάψε ο Θεόγνητος , ο Ορφικός Διόνυσος γεννήθηκε στην Κρήτη. Μετά τον σπαραγμό του  η Αθηνα κατόρθωσε να αρπάξει την καρδιά του  και να την παραδώσει στον Δία μέσα σε ένα καλάθι. Οι Τιτάνες έβρασαν τα μέλη του Θείου Θύματος , μετά τα έψησαν και τα γεύτικαν. ο Δίας, τότε οργίστικε , κατακεραύνοσε τους Τιτάνες και  τους εξαφάνισε από τη γη από τη στάχτη τους όμως γεννήθηκε ένα νέο είδος, ένα νέο γένος ανθρώπων που είχε δύο ρίζες. Η μια προέρχονταν από τους Τιτάνες και οι άλλη από το Ζαγρέα, ο οποίος φαγώθηκε από αυτούς. 
  
Είναι γεγονός ότι εκτός από τα στοιχεία που παρέχει το έλασμα των Φερών , δεν γνωρίζουμε τίποτε άλλο για τα μυστήρια αυτά, και αν ακόμα , οι μελλοντικές ανασκαφές μας έδιναν τη δυνατότητα να γνωρίσουμε την οργάνωση των μυστηρίων εν τούτοις ποτέ δεν θα είμαστε σε θέση να συλλάβουμε την ουσία η το ίδιο το γεγονός της μύησης.

στις πηγές που εξετάσαμε παραπάνω και οι οποίες αναφέρονται στην Βριμώ των Φερών δεν διαπιστώνεται κάποια σχέση με την Εν(ν)οδία. Δεν γνωρίζουμε  Αν στις πίστεις των μυστών των Βακχικών μυστηρίων  των Φερών  οι δύο Θεές  σχετίζονταν μόνο ως προς την κοινή καταγωγή τους, ότι δηλαδή ήταν και οι δύο κόρες της Δήμητρας του Διός.

Επομένως , η Βριμώ  της επιγραφής των Φερών δεν μπορεί να ταυτιστεί με την Εν(ν)οδία όπως υποστήριξε η παλαιότερη έρευνα, ούτε διαθέτουμε κάποιο στοιχείο ώστε να θεωρηθεί ότι η Θεά αποτελεί θεοκρασία της Εν(ν)οδίας με την Βριμώ, την τοπικη Περσεφόνη . Η Βριμώ  η κόρη της Δήμητρας Χθονίας η οποία μαρτυρείται στις Φερές σε ένα σύγχρονο χρυσό έλασμα λατρεύονταν από τους Ορφικούς των Φερών. Είναι ενδεικτικό ότι εκτός από την επιγραφή αυτή, η Θεά δεν μαρτυρείται έως τώρα από άλλη στην ευρύτερη κεντρική Ελλάδα. Αυτό δείχνει ότι η λατρεία ήταν περιορισμένη  σε ολιγάριθμους και κλειστους ιδιωτικούς κύκλους ανθρώπων. 
  
Εκάτη Εν(ν)οδία

Σε διάφορα μέρη του αρχαίου ελληνικού κόσμου είναι γνωστή στη γραμματεία η Θεά Εκάτη που φέρει την προσωνυμία Εν(ν)οδία . Όπως θα δούμε αναλυτικά παρακάτω Εκάτη Εν(ν)οδία είναι η Εν(ν)οδία που αναφέρουν οι Αντίφιλος και Στέφανος Βυζάντιος και ο Ιουλιανός. Επίσης είναι η  Εν(ν)οδία του Λουκιανού η Ενοδία η Ενόδιος του Παυσανία και η Ενοδία του Αρτεμιδώρου Δαλδιανού. Τέλος , επιγραφικά  είναι γνωστή στην Λάρτο της Ρόδου μια Θεά που αποκαλείται Ιερή Εύηκος Φωσφόρος Εννοδία.  Στο κεφάλαιο αυτό θα συζητηθούν ολές αυτές οι τοπικές λατρείες της Εκάτης , με σκοπό να καταδειχθεί , ότι δεν μπορούν να σχετισθούν με την Εν(ν)οδία των Φερών

Η Ενοδία του Αντιφίλου και του Στεφάνου Βυζάντιου και του Ιουλιανού.

Εινοδίη, σοί τόνδε φίλης ανεθήκατο κόρσης
Πίλον ,οδοιπορίης σύμβολον Αντίφιλος*
Ήσθα γαρ ευχωλήσι κατήκοος, ήσθα κελεύθοις
Ίλαος*ου πολλή δ η χάρις, αλλ οσίη.
Μηδέ τις ημετέρου μάρψη χερί μάργος οδίτης
Αναθέματος*συλάν ασφαλές ούδ ολίγα

Η Ενοδία, σύμφωνα με το Επίγραμμα αυτό του  Αντιφίλου είναι μια θεα των δρόμων προς τιμήν της οποίας αφιερώνει το πίλο του , το συμβολο της οδοιπορείας  γιατι η θεά  ακούει τις προσευχές των οδοιπόρων και τους βοηθάει. Ο Αντίφιλος καταγώνταν από το Βυζάντιο , αποικία των Μεγαρέων στην οποία υπήρχε τέμενος της Θεάς Εκάτης από την Δημιουργία της Πόλεως. Η Εκάτη συνγκεκριμένα (και όχι η Αρτεμις Φωσφόρος η η Αφροδίτη όπως έχω δεί σε περιοδικά αλλα η Εκάτη Φωσφόρος) αναφέρεται από τους Ησύχιο και Στέφανο ως η σωτείρα Θεά της Πόλεως από την Επίθεση του Φιλίππου του Β καθώς με τις υλακές των σκυλίων και με αστραπές σε ασέληνη νύκτα ειδοποίησε τους κατοίκους από την ύπουλη επίθεση και τους παρείχε φωτισμό ώστε ν αντιμετοποίσουν επιτυχώς τον Φίλιππο.

Η Θεά του Επιγράμματος πιθανότατα είναι η Εκάτη (Εκάτη Φωσφόρος) του Βυζαντιου που έφερε την προσωνυμία Ενοδία. Ηταν η προστάτηδα της Πόλεως καθως Βρίσκονταν πάνω στη διασταύρωση των χερσαίων   και των θαλάσσιων δρόμων

Σύμφωνα δε και με τον Στέφανο των Βυζάντιο η Θεά ονομάστικε Ενοδία , επιδη βρέθηκε στο δρόμο από το Ιναχο και αποκαλείτο Τριοδιτίς γιατι λατρεύονταν στα τριστατα.

Ο Ιουλιανός ο τελευταίος αναμορφωτης  της παραδοσιακής λατρείας  αποτελεί σημαντική πηγή με τις δύο επιστολές του στις οποίες αναφέρεται η Ενοδία

Ιουλιανού Επιστολες  34 : Ευσταθίω Φιλοσόφω (361 μθε)
Τι ουν ατοπον τι λεγον κύκλο περιειμι, δεν ειπείν ηκε και σπεύδε και, το λεγόμενον ίπτασο>>; Πορεύσει δε σε θεός ευμενής μετα της Ενοδίας παρθένου και υπουργήσει δρόμος δημόσιοςοχήματι, βουλομένω χρησασθαι και παριπποις δυσίν  

Ιουλιανού Επιστολες  41: Ιουλιανός Ευστοιχίω (τέλος 361 μθε)
Ήκε τοίνυν μεθέξων της υπατείας αυτός, άξει δε σε ο δημόσιος δρόμος οχήματι χρώμενον ενί και παρίππω. Εί δε χρή τι και επεύξασθαι , την Ενοδίαν ευμενή σοι και τον Ενόδιον παρεκλήκαμεν 

Θα μπορούσε βάσιμα να υποστηριχθεί ότι ο ευμενής Θεός των δρόμων η Ενόδιος είναι ο Ερμής ενώ η Ενοδία που αναφέρεται από τον Ιουλιανό  με δύο επίθετα (παρθένος και ευμενής) είναι η θεά των δρόμων η οποία προστάτευε τη δημόσια συγκοινωνία τους οδοιπόρους  και γενικά τους ταξιδιώτες, όπως ακριβώς αναφέρουν οι Αντίφιλος και Στεφανος από το Βυζάντιο . Άλλωστε ο Ιουλιανός όταν έγραφε τις επιστολές του βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη που πριν ονομάζονταν Βυζάντιο και όπου η Εκάτη όπως προαναφέρθηκε είχε ονομάστο ιερό. Βέβαια, τα επίθετα παρθένος και Ευμενής μαρτυρούνται τόσο για την Εκάτη , όσο και για την Εν(ν)οδία των Φερών , αλλά τα παραπάνω χωριά στις επιστολές του αυτοκράτορα δεν προσφέρουν κανένα επιπλέον στοιχείο,  για να μπορούν να συνδεθούν  με την Εν(ν)οδία των Φερών . Επίσης το ότι η πρώτη επιστολή απευθύνεται στο φιλόσοφο Ευστάθιο από την Καππαδοκία  αποτελεί ακόμα ένα επιπλέον στοιχείο ότι η Ενοδία αυτή είναι γνωστή από άλλες πηγές και είναι η μικραστιατική Εκάτη Ενοδία  και όχι η Εν(ν)οδία της κεντρικής Ελλάδος. Έτσι με βάση τα παραπάνω δεδομένα, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η Ενοδία του Ιουλιανού πιθανότατα είναι η από παλιότερα γνωστή Εκάτη Ενοδία του Βυζαντίου

Η Ενοδία του Παυσανία

Ο Παυσανίας (ΙΙΙ , 14, 9 ) και ο Πλούταρχος (αίτια Ρωμαικά 111, Ηθικά, 290 D)  μας πληροφορούν ότι οι έφηβοι της Σπάρτης θυσίασαν στον πολεμικό και φονικό θεό Ενυάλιο μικρό θηλυκό σκυλί, επειδή θεωρείτο ως το πιο δυνατό από τα ήμερα ζώα, κατάλληλο για σφάγειο . Ο περιηγητής  επίσης μας κάνει γνωστό ότι μόνο οι Κολοφώνιοι απ' όλους τους άλλους Έλληνες συνήθιζαν να θυσιάζουν σκυλιά στην Ενοδία. Ως προς το θέμα αυτό  δεν φαίνεται να ήταν καλά πληροφορημένος. Σκυλιά Θυσιάζονταν από τους Έλληνες και σε άλλες πολεμικές Θεότητες αλλά και σε Θεότητες του Θανάτου και των Καθαρμών . Στην Κολοφώνα μαρτυρείτε  επιγραφικά  λατρεία μιας Θεάς Ανταίας , μητέρας των Θεών  η οποία ταυτίστηκε με την Εκάτη, χωρίς να είναι βέβαιο. Με τα στοιχεία που διαθέτουμε η Ενοδία (η Ενόδιος) της Κολοφώνας δεν μπορεί να ταυτιστεί με την Εν(ν)οδία των Φερών αλλά πιθανότατα πρόκειται για την Εκάτη που έφερε την προσωνυμία Ενοδία.


Η Ενοδία του Αρτεμίδωρου του  Δαλδιανού

Ο Αρτεμίδωρος ο Δαλδιανός ηταν ένας πεζογράφος που έζησε στην Εφεσο τα χρόνια των Αντωνίνων (β μισό του 2ου αιώνα μθε) . Το έργο του Ονειροκριτικά αποτελεί πολύτιμη πηγή για τη μελέτη του λαϊκού πολιτισμού και της κοινωνικής ιστορίας της εποχής του γιατί είναι το μοναδικό στο είδος του που σώθηκε στην αρχαία ελληνική γραμματεία . Στο χωριό αναφέρεται στις πίστης των ανθρώπων της εποχής του για τους θεούς που εμφανίζονταν σε αυτούς,  υποδηλώνοντας φόβους, κινδύνους κτλ.

Ονειροκριτικά , ΙΙ 37 : οίον Εκάτην ιδείν  τριπρόσωπον εστώσαν επί βάσεως, κινήσεις και αποδημίας σημαίνει . Ενοδία γαρ η θεός , καλείται. Μονοπρόσωπον δε ιδείν , πονηρόν πάσιν, ως δε επί το πλείστον από ξένης τα δεινά η από ξένου εσόμενα προαγορεύει

Σύμφωνα με τον Αρτεμίδωρο, η τριπρόσωπη Εκάτη η οποία βρίσκεται σε διαστολή με την μόνοπρόσωπη  αποκαλείται Ενοδία. Όταν η τριπρόσωπη Εκάτη Ενοδία εμφανίζονταν πάνω στο βάθρο της στο όνειρο κάποιου αυτό σήμαινε μετακινήσι και αποδημία από το ένα μέρος στο άλλο γιατί ήταν θεα τών δρόμων και της οδοιποροίας . Αντίθετα η εμφάνιση της Μονοπρόσωπης Εκάτης σήμαινε πονηρό πράγμα, γιατί θεωρείτο προάγγελος κακού η συμφοράς, που θα προέρχονταν από ξένο άνθρωπο.

Κανένα από τα  στοιχεία του κειμένου (και είναι αρκετο, έχω βάλει ένα ελαχιστο απόσπασμα) δεν μας βοηθά να  συσχετίσουμε την Ενοδία αυτήν του Αρτεμιδώρου με την Εν(ν)οδία των Φερών. Ισως πρόκοιτε για την Εκάτη της Εφέσου, που έφερε την ονομασία Ενοδία και γενικότερα για την Εκάτη της Μικράς Ασίας

Η Ενοδία του Λουκιανού

Ο Λουκιανός  που έζησε στην Αθήνα κατά την εικοσαετία 160 – 180 μθε αποκαλεί Ενοδία τη γνωστή από μερικές άλλες πηγές αιγινητική Εκάτη

Λυκίνος: … καιτοι πρώην και ες Αίγιναν επι την της Ενοδίας τελετήν , οίσθα εν ηλίκω σκαφιδίω πάντες άμα οι φίλοι τεττάρων έκαστος οβολών διαπλέυσαμεν , και ουδέν εδυσχέραινες  ημάς συμπλέοντας …

Οι Αιγινήτες σύμφωνα με τον Παυσανία ΙΙ , 30, 2 έλεγαν ότι η Λατρεία της Εκάτης  είχε ιδρυθεί από τον Ορφέα. Το ιερό της θεάς αυτής πιθανότατα βρίσκονταν στην αρχαία Οίη . Ο Ναός που υπήρχε  στο ιερό στέγαζε το Ξόανο θεάς το οποίο ο Παυσανίας αναφέρει ως έργο του γλύπτη Μύρωνα. Από το περιεχόμενο της λατρείας της Εκάτης είναι γνωστό μόνο πώς γίνονταν μια μύηση , όπως στα μυστήρια της Ελευσίνας. Στο ιερό δηλαδή της Εκάτης υπήρχαν μυστήρια που θεωρούνταν έργο του Ορφέα. Πιθανότατα πρόκειται για την λατρεία της Αιγινητικής Εκάτης που τουλάχιστον τα ύστερα χρόνια της αρχαιότητας έφερε την προσωνυμία Ενοδία

Η Ιερή Σώτειρα Ευήκος Φωσφόρος της Λάρδου της Ρόδου

Μια θεά Ιερή Σώτειρα Ευήκος Φωσφόρος Εννοδία μαρτυρείται  επιγραφικά στην θέση Γράμματα  του χωριού Λάρδος στη Ρόδο . Η επιγραφή η οποία χρονολογείται στο 2ο αιώνα πθε βρίσκεται πάνω σε ψηλο κάθετα, κομμένο βράχο  και σε ύψος 5.50 μ από το έδαφος. Η θεά αυτή  πιθανοτατα δεν πρέπει να ταυτίζεται με την Άρτεμις Σωτείρα η οποία λατρέυονταν σε σπήλαιο της περιοχής του Αγ.Γεωργίου της Λάρδου. Η τελευταία παριστανετε  με αρχαιστικό τρόπο όρθια κατενώπιον με χιτώνα και ιμάτιο κρατώντας δαδες  ενώ δίπλα παριστάνετε σκυλί 

Ο Wilamowitz  συμπληρώνει Εννόδιος, όμως ο Cook και ο Kraus  δέχονται  την γραφή Εννοδίαι και ταυτίζουν την θεα με την Εκάτη , η οποία συλλατρεύονταν  με τον πατέρα της Δία στο γειτονικό  νησί Χάλκη σε ιερό με δύο ενεπίγραφους λαξευτούς σε βράχο θρόνους . Σημειώνεται ότι απέναντι από τον βράχο με την επιγραφή της Ιερής Σώτειρας Ευήκου Φωσφόρου Εννοδίας υπάρχει λαξευτός στο βράχο Θρόνος , ενώ ανάμεσά τους περνάει δρόμος ο οποίος οδηγούσε στα λατομία του λάρτιου λίθου. Τα παραπάνω δείχνουν ότι πρόκειται για υπαίθριο τέμενος της Θεάς . Η Εκάτη αυτή δεν πρέπει να είναι η κόρη του Πέρση αλλά του Διός και της  Δήμητρας όπως και η Εκάτη των Λάγινων. Η λατρεία της Εκάτης  στη Ρόδο πιθανότατα εισήχθηκε από τα Λάγινα , κώμη της Στρατονίκειας της Καρίας και κέντρο της λατρείας της μικρασιατικής – Καρικής Εκάτης. Αυτό άλλωστε δείχνει έμμεσα και ένας Βωμός που βρέθηκε στο ιερό της Εκάτης στα Λάγινα , ανάθημα του Μηνόφιλου Λέοντος (197 – 166 πθε) 
  
Συμπεράσματα

Ανάμεσα στον Ησίοδο στον οποίο για πρώτη φορά αναφέρεται η Εκάτη και στις αναφορές (που συναντώνται από την η υστεροελληνιστική εποχή και μετά) για την Ενοδία και οι οποίες υπονοούν , όπως υποθέσαμε την Εκάτη Ενοδία , μεσολαβούν αναφορές για την Ενοδία Εκάτη από τον Ορφικό Υμνο Ι εις Εκάτην . Η Εκάτη του Ησιόδου είναι κόρη του Περσέως και της Αστερίας . Η σκοτεινή πλευρά της θεάς όμως, ο όπως τη γνωρίζουμε από τις μεταγενέστερες πηγές δεν δηλώνεται από τον ποιητή. Έτσι ο Ησίοδος δεν την συσχετίζει με τους δρόμους και τα τρίστατα , με τον Θάνατο και την Μαγεία  με το σκυλί και τους Καθαρμούς.



Η Ενοδία Εκάτη  γίνεται για πρώτη φορά γνωστή από ένα ενδιαφέρον απόσπασμα μιας χαμένης τραγωδίας του Σοφοκλή που είχε ως θέμα την σφαγή του Πελία από τις κόρες του τις Ριζοτόμους (=Μάγισσες). Η τραγωδία ανήκει στην χαμένη τετραλογία που αποτελείται από τα υπόλοιπα έργα Λήμνιαι Κολχίδες και Σκήθες

Ριζοτόμοι απόσπασμά 532 (μεσα 5ου αιώνος πθε)

Ηλιε δέσποτα και πύρ ιερόν
Της Εινοδίας Εκάτης έγχος
Το δι ο υλύμπου πωλούσα φέρει
Και γής ανιούσ’ιεράς τριόδους
Στεφανωσαμένη δρύί και πλεκταίς
Ωμών σπείραισι δρακόντων.

ο ποιητής μέσα σε έξι στίχους καθορίζει παραστατικά τα κύρια εικονογραφείκα χαρακτηριστικά της θεάς. Περιφέρεται αδιάκοπα διαμέσου του Ολύμπου μεταφέροντας με τις δάδες  το ιερό φως και έχει ως ιερα της τα τρίστατα της γής δηλαδή είναι θεά των τριστράτων  Είναι χθόνια θεά φοβερή στην όψη αφου φέρει στο κεφάλι της  στεφάνη από κλαδιά βελανιδιάς  και πλεκτες σπείρες φιδιών . Αποκαλείτε Ενοδία Εκάτη και όχι Εινοδία ή Εκάτη Ενοδία. Ως γνωστόν η ιστορία διαδραματίζεται στην Ιωνικό της Μαγνησίας. Ο χoρος απευθύνεται στον Hλιο των πρoγoνo της Μήδειας , καθώς και στην Ενοδία Εκάτη της Κολχίδας τη θεα της μαγείας που έφερε μαζί της η Μήδεια. Αυτή η θεα στη μεταγενέστερη γραμματεία αποκαλείται Εκάτη (Ευριπίδης) , Βριμώ Εκάτη (Απολλώνιος ο Ροδιος) ή Αρτεμις (Διόδωρος). Είναι Χθόνια και φοβερή  φωσφόρος σελασφόρος λαμπαδούχος θεά της Μαγείας, που έχει για ιερά ζώα τα φίδια και τα σκυλιά. Λαμβάνοντας υπόψη, πρώτον τις στενές σχέσεις Ιωλκού και Φερών κατά την Μυκηναική Εποχή , δεύτερον ότι η Εν(ν)οδία των Φερών έχει όμοια εικονογραφεικά  και λατρευτικά χαρακτηριστικά, καθώς και παρόμοιες λειτουργίες με την Εκάτη , τρίτον ότι η Εν(ν)οδία σχετίστηκε στη λατρεία με τις παραπάνω Θεότητες, όπως και η Εκάτη, τέταρτον ότι η θεσσαλική στη θεά της μαγείας ίσως ήταν η Εν(ν)οδία , που στη γραμματεία και τις πηγές αναφέρεται ως μια Εκάτη διαφορετική (ετέρα) με Αιολική καταγωγή, και πέμπτον ότι η λατρεία της Εν(ν)οδίας ήταν γνωστή ήδη από τα κλασικά χρόνια στην Αθήνα, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η Ενοδία Εκάτη του Σοφοκλη αποτελεί θεοκρασία της Εν(ν)οδίας με την Αττική Εκάτη. Μια παρόμοια Θεοκρασία μπορεί να διαπιστωθεί και στην Εκάτη του Ιππόλυτου (ελενχος Δ 35-36).
Στον ορφικό ύμνο Ι Εις Εκάτην , που χρονολογείται μετά τα κλασικά χρόνια η Εκάτη αναφέρεται ως Εινοδία και Τριοδίτις . Είναι η θεα των δρόμων και των Τριστράτων , έχει δικαιοδοσίες  και στα τρία μέρη του κόσμου ως Ουρανία Χθονία και Ειναλία , και είναι Θεά Κουροτρόφος , θεά της Νυχτας (νυχτερίη) των Νεκρών (ψυχαίς νεκύων μεταβακχέβουσα) και των Ταφων (τυμβιδίη) Ενώ χαρακτηρίζεται ως σκυλακίτις , ταυροπόλος και θηρόβρομος

Ανάμεσα στην Εκάτη που αναφέρει ο Ησίοδος (Θεογονία στ 411-452) στην Εκάτη  του ομηρικου Υμνου στην Δήμητρα (στ 24 κ.ε. , 52. κ.ε. , 438 κ.ε. ) στην Ενοδία Εκάτη που αναφέρει ο Σοφοκλής ( Ριζοτόμοι αποσπασμα 532) στην Εκάτη Ενοδία του Ορφικού Υμνου  (Υμνος Ι Εις Εκάτην) καθώς και τις μεταγενέστερες τοπικές Λατρείες της Εκάτης Ενοδίας που προαναφέρθηκαν, υπάρχει η ισχυρή λατρεία της παλαιάς θεσσαλικής θεάς Εν(ν)οδίας ή Φεραίας Θεάς η οποία αποτελεί τη σκοτεινή τη μαγική τη νυχτερινή και τη φοβερή πλευρά της Εκάτης . Το λατρευτικο κέντρο της Εν(ν)οδίας βρίσκονταν πάνω στον κύριο οδικό άξονα επικοινωνίας της βόρειας και της νότιας Ελλάδας ενώ η Λατρεία  της ήταν γνωστη και στη Μακεδονία στην Εύβοια και στην Αθήνα. Επομένως είναι εύλογο να υποθέσουμε ότι η Εν(ν)οδία θα μπορούσε να επιδράσει στη διαμόρφωση του λατρευτικού περιεχωμένου της Εκάτης μια και ήταν παράλληλη θεότητα. Δηλαδή μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι δύο θεότητες υπέστησαν Θεοκρασία όπως συζητήθηκε παραπάνω στη διαπραγμάτευση των αμφιβολιών μνημείων της Εν(ν)οδίας . Η Εκάτη πιθανότητα απέκτησε κάποια λατρευτικά και εικονογραφεικά χαρακτηριστικά όπως αντίστοιχα η Εν(ν)οδία των Φερών (πχ την τριμορφία) . Αργότερα σε ορισμένες ισχυρές τοπικές Λατρείες της Εκάτης η προσωνυμία Ενοδία ονοματοποιήται και αναφέρεται παράλληλα με το όνομα της Εκάτης. Η Εν(ν)οδία των Φερών παρέμεινε όμως αυτοτελής τουλάχιστον στις περιοχές της Μαγνησίας της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας έως και την ύστερη αρχαιότητα. 
  πηγή toxolyros.gr

Ο ΙΕΡΟΣ ΓΑΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΘΕΑΣ...[ΜΕΓΑΛΗ ΜΗΤΕΡΑ ΜΕΡΟΣ Ζ']

Ο ΙΕΡΟΣ ΓΑΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΘΕΑΣ

Γράφει η Αγγελική Κοτταρίδη
Δρ Αρχαιολόγος



Η τελετή του Ιερού Γάμου βρισκόταν στο επίκεντρο της θείας λατρείας σε πολλά μέρη του αρχαίου κόσμου και εξακολούθησε να τελείται ώς το τέλος της αρχαιότη­τας, ενώ κάποια στοιχεία της κατάφεραν, μέσα από τα λαϊκά δρώμενα, να ξεπερά­σουν ακόμη και το αυστηρό ιδεολογικό φράγμα των μονοθεϊστικών θρησκειών {Χριστιανισμός, Ισλάμ) και να επιβιώσουν ώς τις μέρες μας.
Συχνά ένα μέρος (κάποτε και το σύνολο) των δρωμένων που σχετίζονταν με τον Ιερό Γάμο τελούνταν μυστικά ή αποτελούσαν συστατικό μέρος των μυστηριακών λατρειών και ήταν άρρητα. Ακόμη όμως και όταν η τελετή αυτή, σαν μέρος της επί­σημης λατρείας της πόλης, τελούνταν ανοιχτά, όπως συνέβαινε στις γιορτές της Ήρας στη Σάμο (τα Τόναια). στα Δαίδαλο, στις Πλαταιές της Βοιωτίας, ή στις γιορ­τές της Κνωσού, οι πληροφορίες που αντλούμε από τις πηγές για την ίδια την τελε­τή είναι πολύ περιορισμένες. Τα κενά έρχεται να καλύψει και εδώ ο μύθος που, ξε­κινώντας από την τελετή, δίνει τροφή στη φαντασία των αφηγητών του και μέσα από τα έργα του λόγου και της τέχνης φωτίζει αρχαίες πίστεις και δοξασίες.



Το θέμα του Ιερού Γάμου, κατ'εξαίρεση, το βρίσκουμε να εμφανίζεται στα πλαί­σια της λατρείας αρσενικών θεοτήτων, όπως συμβαίνει στην Αττική, στις γιορτές του Διονύσου- Ο κανόνας όμως είναι ν'αποτελεί επίκεντρο της λατρείας της Μεγά­λης Θεάς της Φύσης, που μπορεί να έχει διάφορα ονόματα και υποστάσεις, εξακο­λουθεί όμως πάντα για τους πιστούς της να είναι η Δέσποινα της ζωής και του θα­νάτου.
Η συγκριτική μελέτη του υλικού από τη Μεσοποταμία, τις χώρες της ανατολι­κής και της δυτικής Μεσογείου, το προελληνικό Αιγαίο, ακόμη και την ίδια την Ελλάδα των Ιστορικών χρόνων, δείχνει ότι η τελετή του Ιερού Γάμου είναι ριζωμένη πολύ βαθιά πίσω στο χρόνο και σχετίζεται άμεσα με τις απαρχές της ιερής βασιλεί­ας. Η θεά σμίγει με τον εκλεκτό της, που είναι θνητός, για να γεννήσει τον πρώτο βασιλιά, η εξουσία του οποίου αποκτά έτσι απόλυτο κύρος και συγχρόνως μαγική δύναμη. Η πίστη αυτή, κοινός τόπος για τους λαούς της Ανατολής, αλλά και τους Ετρούσκους της Δύσης, φαίνεται να απηχεί μια παλαιότερη τάξη πραγμάτων, όπου η συγγένεια βασιζόταν στη σχέση με τη μάνα και οπωσδήποτε δημιουργούσε προ­βλήματα στην ιδεολογία της πατριαρχίας. Κάτω από αυτό το πρίσμα, οι ιδέες και οι πίστεις που συνδέονται με το θέμα του Ιερού Γάμου της θεάς είναι φυσικό να μην έβρισκαν ιδιαίτερη απήχηση στους Έλληνες της Ιστορικής εποχής, που είχαν απορρίψει τη βασιλεία και είχαν αναγάγει την πατριαρχία σε απόλυτη αξία. Ωστό­σο, και αυτό είναι ενδεικτικό της ακατάλυτης δύναμης των αρχέγονων δομών, ακό­μη και στην ορθολογιστική 

, ο Ιερός Γάμος με το Διόνυσο τελούνταν από τη βασίλιννα (=τη βασίλισσα), τη σύζυγο του άρχο­ντος βασιλέως, που στο θρησκευτικό επίπεδο διατηρούσε τις εξουσίες του μακρι­νού προκατόχου του, ενώ στο μύθο της γέννησης του Εριχθόνιου από το σπέρμα του Ηφαίστου που απόρριψε η Αθηνά στη Γη και την υιοθεσία του γηγενούς βασι-
λιά της Αθήνας από την παρ'ολίγο μητέ­ρα του μεγάλη θεά της πόλης διατηρεί­ται το αρχαίο σχήμα, μολονότι η Αθηνά, για να προσαρμοστεί στα πατριαρχικά πρότυπα, χρειάστηκε να θυσιάσει το ουσιαστικά θηλυκό κομμάτι της.
Η ιδέα του γάμου του εκλεκτού με τη θεότητα ξεπερνά τα χρονικά και τοπι­κά όρια του αρχαίου κόσμου. Στη σύγ­χρονη Ιαπωνία, προτού στεφθεί ο νέος αυτοκράτορας Ακιχιτο. χρειάστηκε να αποσυρθεί για μια νύχτα με τη μεγάλη θεά Αματεράσου.
Στην αρχαία Ελλάδα οι γοητευτικό­τεροι μύθοι με θέμα τη σχέση της θεάς με το θνητό αγαπημένο της πλέχθηκαν γύρω από το όνομα της Αφροδίτης, της παντοδύναμης θεάς του έρωτα που ήρ­θε από την Κύπρο.
Την πιο παλιά και συγχρόνως πιο χαρακτη­ριστική περιγραφή των ερώτων της θεάς με το νεαρό θνητό τη βρίσκουμε στον λε­γόμενο ομηρικό ύμνο στην Αφροδίτη, ένα ποίη­μα που γράφτηκε στις αρχές του 7ου προχρι­στιανικού αιώνα: μόλις είδε τον Αγχίση, τον όμορφο βοσκό που έβοσκε τα ζώα του στις κο­ρυφές της Ίδας. η Αφροδίτη τον ερωτεύτηκε. Ο πόθος άλωσε το νου της και θέλησε να σμίξει, θεά αυτή. με το θνητό. Πήγε στην Πάφο, στο ναό της. όπου οι Χάριτες την έλουσαν, άλειψαν το κορμί της με μυρωμένο λάδι, την έντυσαν με όμορφα ρούχα, τη στόλισαν με χρυσάφι. Έτσι στολισμένη η φιλομειδής Αφροδίτη, η "κυρά του χαμόγελου", πέταξε με τα σύννεφα και έφτασε στην Ίδα με τις πολλές πηγές, τη μάνα των θηρίων. Με βήμα γρήγορο περνούσε η θεά το δάσος. Την ακολουθούσαν λύκοι, λιοντάρια, αρκούδες και παρδάλεις, ήμερα σα σκυλάκια. Εκείνη τα έβλεπε και χαιρόταν η ψυχή της, κι έβαλε στην καρδιά τους πόθο και όλα τα ζώα έσμιξαν δυο-δυο στις σκιερές λόχμες.



Η Αφροδίτη έφτασε στο μαντρί. Βρήκε το αγόρι του βουνού μονάχο να παίζει την κιθάρα του, ωραίος σα θεός. Για να μη τον τρομάξει, πήρε μορφή παρθένας που δε γνώρισε ακόμη άντρα και στάθηκε μπροστά του λαμπροντυμέ-νη, χρυσοστόλιστη, με το στήθος να λάμπει σαν το φεγγάρι, "θαύμα ιδέσθαι".
Γεμάτος θαυμασμό ο νέος τής απηύθυνε το λόγο, όπως θα ταίριαζε στην πραγματική της φύση:
"Χαίρε βασίλισσα, αν κάποια από τις αθάνα­τες θεές ήρθες εδώ, η Αρτεμη ή η Λητώ ή η χρυσή Αφροδίτη, η Θέμις η ευγενικιά ή η Αθηνά η αοτραπομάτα, ή καμιά από τις Χάριτες που συντροφεύουν τους θεούς και λέγονται αθάνα­τες, ή ακόμη και καμιά από τις Νεράιδες που κα­τοικούν στα δάση σαυτότο όμορφο βουνό, μέ­σα στις πηγές και στα ποτάμια. Για σένα εγώ σ' έναν ψηλό τόπο θα στήσω βωμό και θα σου προσφέρω ωραίες θυσίες όλες τις ώρες, καθώς αρμόζει. Και συ δείξε μου την εύνοια σου και κά­νε να γίνω άνθρωπος δοξασμένος ανάμεσα στους Τρώες και ν'αφήσω πίσω μου λαμπρή γε­νιά. Κι εγώ ο ίδιος να ζω καλά, να βλέπω το φως του ήλιου, γερός κι ευτυχισμένος να φτάσω στων γηρατειών μου το κατώφλι."



Θυσία και προσευχή, αυτός είναι ο μόνος ασφαλής δρόμος για την επικοινωνία των θνη­τών με τους αθάνατους. Όμως οι βουλές της θεάς είναι άλλες, και βέβαια δε δυσκολεύεται να ξεγελάσει το φρόνιμο νέο. Του λέει πως δεν είναι θεά αλλά θνητή, κόρη θνητού, του βασιλιά των Φρυγών, και πως, παρθένα άπειρη από τα έργα της αγάπης, την άρπαξε ο Ερμής από το λιβάδι που χόρευε και του την έφερε να την κά­νει γυναίκα του, και τον παρακαλεί να ειδοποιή­σει τους γονείς της και να φροντίσει να γίνουν όλα όπως πρέπει, ανάβοντας στην ψυχή του τον πόθο.
Ο Αγχίσης, που ο έρωτας τον έχει πια κυριέ­ψει και δεν μπορεί να κρατηθεί άλλο, της απα­ντάει: "Αν είσαι θνητή και σε γέννησε γυναίκα και ο πατέρας σου είναι ο δοξασμένος Οτρεύς,καθώς λες, και σ' έφερε εδώ η βούληση του αθάνατου Ερμή, γυναίκα μου, συντρόφισσα της κλίνης μου θα είσαι ώς το τέλος των ημερών. Όμως κανείς από τους θεούς ούτε από τους θνητούς ανθρώπους δε θα μπορέοει να μ'εμπο-δίσει να σμίξω ερωτικά μαζί σου τώρα αμέσως εδώ. Ακόμη κι αν ο ίδιος ο Απόλλωνας με το ασημένιο τόξο του μου ρίξει τα πικρά του βέλη, ακόμη και τότε θα ήθελα, γυναίκα που μοιάζεις με θεά, ν'ανέβω στο κρεβάτι σου, και ας κατεβώ στον Αδη."

Στα λόγια του αρσενικού υπάρχει ακόμη η δυσπιστία και η σκιά του φόβου, όμως ο πόθος νίκησε το λόγο και η ερωτική επιθυμία έπνιξε τη λαχτάρα της ζωής. Ο άντρας οδηγεί την "κυρά τού χαμόγελου" στο κρεβάτι το στρωμένο με μαλακές κουβέρτες και προβιές. Ξαπλώνουν. Ενα ένα της βγάζει τα χρυσά κοσμήματα, λύνει τη ζώνη της. την ξεντύνει, και σμίγει ο θνητός με την αθάνατη θεά, χωρίς να ξέρει ακριβώς τι κά­νει.
Ύστερα έρχεται η ώρα της αλήθειας. Η Αφροδίτη δείχνει στον εραστή της την πραγμα­τική της όψη. Έντρομος ο Αγχίσης αποστρέφει το κεφάλι του και κρύβει το πρόσωπο του, ζη­τώντας έλεος από τη θεά που τον γέλαοε, γιατί ξέρει τον κίνδυνο που ελλοχεύει στο αγκάλια­σμα που χάρηκε. Εκείνη τον καθησυχάζει: δεν θα του συμβεί κακό, όμως δεν θα γίνει ούτε άντρας της ούτε αθάνατος, γιατί αιώνια ζωή χω­ρίς αιώνια νιότη είναι κατάρα και όχι ευλογία. Θα συνεχίσει να ζει ανάμεσα στους ανθρώπους, ευτυχισμένος. Εκείνη θα του γεννήσει γιο που θα πάρει το όνομα Αινείας, "άχος αίνόν", για τη φοβερή θλίψη που έφερε στη θεά η ταπείνωση να ξεπέσει σε κρεβάτι θνητού. Το παιδί θα το αναθρέψουν οι νεράιδες του βουνού. Οταν έρ­θει η ώρα, θα φέρει η ίδια το γιο στον πατέρα του για να δοξάσει τη γενιά του. Για να γίνουν όμως όλα αυτά, αναγκαία προϋπόθεση είναι να συνεχιστεί το παιχνίδι όπως άρχισε. Κανείς δεν πρέπει να μάθει την αλήθεια για την ωραία επι­σκέπτρια του βοσκού. Ο Αγχίσης θα λέει ότι το γιο του τον γέννησε μια νεράιδα της Ίδας. Γιατί αν τολμήσει να καυχηθεί ότι απόλαυσε την ίδια την Αφροδίτη, θα τον κάψει κεραυνός...



Σ'έναν κόσμο αυστηρά πατριαρχικό, που θέλει τις γυναίκες κατώτερες και υποταγμένες στους άντρες, σ'έναν κόσμο που στο ερωτικό σμίξιμο αναγνωρίζει τον κατ'εξοχήν μηχανισμό επιβολής της αντρικής ισχύος, σ'έναν κόσμο γε­μάτο δαμασμένα θηλυκά, δμωές και δάμαρτες (σκλάβες και σύζυγοι), γυναίκες δορυάλωτες που έμαθαν να βλέπουν στο σύντροφο της κλί­νης τον αφέντη τους. το σμίξιμο μιας αθάνατης θεας -ενός πλάσματος θηλυκού, θέσει και φύ­σει ανώτερου- μ'έναν άντρα θνητό -ένα πλά­σμα αρσενικό, θέσει και φύσει κατώτερο- απει­λεί να τινάξει στον αέρα τα θεμέλια της κοινω­νίας. Στην απόλαυση του ισχυρού θηλυκού κα­ραδοκεί ο τρόμος του ευνουχισμού και ο κεραυ­νός του Δία, ο φύλακας της έννομης τάξης, απειλεί ν'αναλάβει δράση.



Αυτό το ξέρει ο Αγχίσης και φοβάται, το ξέ­ρει ο πολυμήχανος Οδυσσέας και είναι πολύ προσεκτικός, όταν συναντάει στα ταξίδια του θεές που πολλά υπόσχονται, το ξέρει και ο Βαβυλώνιος Γιλγαμές και αρνιέται τον έρωτα της μεγάλης Ιοτάρ. Λιγότερο φρόνιμος ο κυνη­γός Ωριων, σμίγει με την Ηώ, της θεά της αυ­γής. Τα βέλη της Αρτέμιδος του κόβουν το νήμα της ζωής. Ένας άλλος κυνηγός, ο Ακταίων, τολ­μά να επιθυμήσει την ίδια την κυρά των αγρι­μιών. Γίνεται θήραμα και τον σπαράζουν τα σκυ­λιά του. Ο Ιασίων σμίγει με τη Δήμητρα στις αυ­λακιές τρισοργωμένου χωραφιού. Τον καίει ο κεραυνός του Δία1.

Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται σε όλους αυτούς τους πανάρχαιους μύθους που έσωσαν οι επικοί ποιητές των πρώιμων αρχαϊκών χρό­νων σαν απολιθώματα -κάπως παράξενα-μιας άλλης τάξης πραγμάτων, που οι Έλληνες της Κλασικής εποχής μοιάζουν να θέλουν να τους ξεχάσουν. Πίσω τους αχνοφέγγει η κοινή ρίζα, η αρχέγονη τελετή, ο Ιερός Γάμος, που υπόσχεται την ευλογία της γονιμότητας και εγ­γυάται τη διατήρηση της ζωής.



Γιος της Δήμητρας και του θνητού συντρό­φου της είναι ο Πλούτος. Το όνομα Ιασίων μοιά­ζει πολύ με το Ιάσων, και αυτός, ο Ιάσων, ο πρώ­τος ταξιδιώτης της θάλασσας, είναι θνητός που έσμιξε με θεά, τη σοφή Μήδεια. Ιασίων, Ιάσων, ιάσομαι, ιατρός, ίασις είναι λέξεις με την ίδια ρί­ζα. Την ίδια ρίζα που ξαναβρίσκουμε στον Ίακχο, όνομα του μυστικού έφηβου της Ελευσίνας. Ίώ, ίώ. "Ιακχε", κραυγάζουν οι μύστες, Ιερός Γάμος υπάρχει και εκεί. και την ύψιστη στιγμή της τελε­τής, την ώρα που η λάμψη της φωτιάς σκίζει το απόλυτο σκοτάδι, ο Ιεροφάντης αναγγέλλει με δυνατή φωνή: "Ιερόν έτεκε πότνια κοϋρον, Βριμώ Βριμόν"2, η σεβαστή δέσποινα γέννησε το θείο βρέφος, η βροντερή το βροντερό - και δείχνει το κομμένο στάχυ.



Ο έφηβος που αντρώθηκε γυρίζει από το δάσος, μονοσάνδαλος, με τα μακριά μαλλιά λυ­τά, παιδί και άντρας, άγριος και ήμερος συγ­χρόνως. Ο εκλεκτός, βασιλιάς και φαρμακό 

πρέπει να συναντήσει τη δέσποινα της ζωής και του θανάτου. Οργώνεται η γη. Η μήτρα της θε­άς δέχεται το σπόρο, ο γιος του ανθρώπου γεν­νιέται. Η παρουσία του σφραγίζει την ευλογία που υπόσχεται η μάνα του. Χρόνο με το χρόνο η τελετή εξασφαλίζει τη συνέχεια.



Σένα χρυσό δαχτυλίδι από τις Μυκήνες η Μεγάλη Θεά, που τη λατρεύουν οι ιέρειες με τα γυμνά στήθη, καθισμένη σε θρόνο, συνοδεύεται από μια πολύ μικρότερη όρθια αντρική μορφή. Να είναι αυτός άραγε ο θνητός σύνευνος της θεάς; Το παλίμψηστο του μύθου οδηγεί βαθιά πίσω στο χρόνο, αλλά οι Έλληνες δεν αγαπούν να μιλούν για το θέμα αυτό. Ol πληροφορίες λί­γες, τα λόγια φειδωλά. Η μοίρα του εκλεκτού κρύβεται στη σιωπή των πηγών. Η σκοτεινή πλευρά του Ιερού Γάμου παραμένει άρρητη...



Ο συνειρμός έρχεται να καλύψει το κενό... Το θνητό πλάσμα που πλησιάζει περισσότερο από κάθε άλλο τη θεότητα είναι το σφάγιο της θυσίας της: σκεύος της θείας εκλογής, φορέας και θύμα της θεότητας συγχρόνως. Το κεφάλι του ακουμπάει στο βωμό, το αίμα του γράφει στις στάχτες βαθυπόρφυρο αυλάκι. Το αρχαίο μονοπάτι ανοίγει. Η επικοινωνία της ανθρώπινης ομάδας με το θείο γίνεται εφικτή: πρόσφορο και διάμεσο το θύμα.



Η πάναγνη Δέσποινα της Κρήτης, Ευρώπη και Πασιφάή, αυτή που η όψη της φέγγει σε όλους, σμίγει με τον ιερό ταύρο. Το ζώο θα θυ­σιαστεί, ο γιος της θεάς, ο νέος βασιλιάς, θα γεννηθεί. Στεφανωμένος, με χρυσωμένα κέρα­τα, οδηγείται ο ταύρος στο βωμό. Σειρές βου-κράνια, τα κρανία των θυσιασμένων ζώων στολι­σμένα με γιορτινές γιρλάντες κοσμούν τις ζω­φόρους των ιερών. Μαζί με το αίμα προσφέρο­νται στη θεότητα και τα "τόμια", οι κομμένοι όρ­χεις, η έδρα της ζωοποιού δύναμης του αρσενι­κού ζώου. Γίνονται ολοκαύτωμα στην ιερή φω­τιά, ντύνουν το άγαλμα της φοβερής Δέσποινας της Εφέσου.



Μια κυρά των ταύρων είναι και η Κυβέλη, η Μεγάλη Θεά της Μικρός Ασίας, που η λατρεία της οδηγεί στις απαρχές της νεολιθικής προϊ­στορίας. "Μήτηρ όρεία", μάνα των βουνών, "Μεγάλη Μητέρα" ή απλά μητέρα, όπως αγα­πούσαν να τη λένε οι Έλληνες, κυρά των αγρι­μιών, συντροφευμένη από λιοντάρια, θυμίζει πο­λύ την Αφροδίτη του ομηρικού ύμνου. Δέσποινα του γενετήσιου ενστίκτου, η μεγάλη αυτή θεά



ελέγχει τη ζωή και το θάνατο. Οι πιστοί και οι μύστες τής Θυσιάζουν ταύρους. Με το δέρμα των θυσιασμένων ζώων φτιάχνουν τα τύμπανα της θεάς που αγάπησε τον Αττι, το νεαρό βοσκό από τη Φρυγία^. Ο μύθος λέει πως ο Άττις, που λάτρευε απόλυτα τη θεά του, της αφοσιώθηκε "ψυχή τε και σώματι", και για ν'αποδείξει την αφοσίωση του αποφάσισε να αυτοευνουχιοτεί στο όνομα της. Η λίθινη λεπίδα έκανε καλά τη δουλειά της, όμως το αίμα δε σταμάτησε και ο Αττις πέθανε. Με θυσίες ταύρων, εκστατικές ορειβασίες και οργιαστικές τελετές γιόρταζαν οι πιστοί τη Μητέρα και θρηνούσαν το θάνατο του Άττι. Στο αποκορύφωμα της τελετής, κάτω από τους ήχους των τύμπανων, των αυλών και των κυμβάλων, μεθυσμένοι από τη θεία έκστα­ση, άντρες λάτρεις αφιέρωναν τον εαυτό τους στη θεά με την ίδια φρικτή τελετή, μυθικό αρχέ­τυπο της οποίας ήταν η τραγική μοίρα του βο­σκού από τη Φρυγία. Κάποιοι από αυτούς πέθαι­ναν. Άλλοι επιζούσαν, σημαδεμένοι για πάντα, οι ευνούχοι της θεάς, οι αλλόκοτοι Γάλλοι, από­στολοι και θεματοφύλακες της άγριας λατρεί­ας, πέρα και πάνω από τους νόμους των ανθρώ­πων, ζωντανοί μάρτυρες της απόλυτης υποτα­γής στη δύναμη της Μητέρας.



Στην αρχή του καλοκαιριού, ανάμεσα στο τέλος του Ιούνη και στις αρχές του Ιούλη, ολό­κληρη η Ανατολή, από τη Φοινίκη ως τη Βαβυλώνα, αντηχούσε από τις κραυγές των γυ­ναικών που θρηνούσαν το θάνατο του βιβλικού Ταμμούζ·1. του αγαπημένου της Αστάρτης, της Αφροδίτης της Ανατολής. Ακόμη πιο παλιά, οι γυναίκες της Σουμερίας αποχαιρετούσαν τον ωραίο Ντουμουζί. που γνώρισε τον έρωτα και το θάνατο από το χέρι της Ινάννα, της τρομερής θεάς της ζωής και του θανάτου.



Την ίδια εποχή που στην Ανατολή θρηνού­σαν τον Ταμμούζ, στην Ελλάδα γιόρταζαν τα Αδώνεια, την πικρή γιορτή του ωραίου Αδωνι. του Ανατολίτη εραστή της Αφροδίτης, που το όνομα του, Adoni-Adonai, σημαίνει στα σημιτι­κά: "Κύριε μου".



Η Μυρρα, η κόρη της θεϊκής ευωδιάς, έσμι­ξε σε ανόσιο κρεβάτι με τον πατέρα της Κινύρα, το βασιλιά της Πάφου. Καρπός της αιμομιξίας ο Άδωνις5. γιος και αδερφός της μάνας του, πρό­βαλε μέσα από το δέντρο που έκλαιγε με μυρω­μένα δάκρυα. Η Αφροδίτη είδε το όμορφο παιδί του δάσους και το λαχτάρησε. Το πήρε, το έκρυψε σε μια λάρνακα και το έδωσε στην Περ­σεφόνη να το φυλάξει. Το παιδί έγινε γρήγορα έφηβος και η ομορφιά του σκανδάλισε και αυ­τήν ακόμη τη Δέσποινα του θανάτου, που τον ερωτεύθηκε και τον ήθελε για πάντα δικό της. Ο Δίας ανέλαβε να λύσει τη διαφορά. Μοίρασε το χρόνο σε τρία μοιράδια- ένα της Αφροδίτης, ένα της Περσεφόνης και ένα του ίδιου του Αδωνι. Όπως και να'χει όμως, ο νέος δε χάρηκε για πο­λύ την αγκαλιά της θεάς του έρωτα. Στο κυνήγι τον βρήκε ο θάνατος.



Στην Κύπρο θεωρούσαν γιο της Αφροδίτης και του Αδωνι τον Γόλγο, επώνυμο ήρωα και βα­σιλιά των Γόλγων, επιβεβαιώνοντας έτσι για μια ακόμη φορά το αρχαίο μοτίβο που θέλει το βα­σιλιά γιο της θεάς. Στην Ελλάδα τα πράγματα ήταν αλλιώς. Το βάρος έπεφτε στην απώλεια του αγαπημένου. Στη γιορτή του Αδωνι, του τρυφερού νέου που κοιμήθηκε στη χρυσή αγκα­λιά της Αφροδίτης για να ξυπνήσει στο σκοτεινό κόρφο της Περσεφόνης, το τραγούδι του υμέ-ναιου έδινε τη θέση του στο θρήνο.



Πολυαγαπημένος των γυναικών ο ωραίος εραστής της Αφροδίτης, τον θρήνησε η Σαπφώ και οι κοπέλες της:



"Τον Υμέναιο ψάλλετε το τραγούδι του Άδωνι



πεθαίνει ο Άδωνις ο τρυφερός



αχ Κυθερεία πεθαίνει



και τώρα π θα κάνουμε;



κορίτσια εμπρός ελάτε,



σκίστε γο ρούχα σας



το στήθος σας χτυπάτε



όπως επάνω στα βουνά



κάποτε τον υάκινθο βλέπεις με τα ποδάρια τους



βοσκοί να τον πατάνε



κείτεται καταγής το πορφυρό λουλούδι..."6



Το χυμένο αίμα του Αδωνι έγινε ανεμώνες, τα δάκρυα της Αφροδίτης για το χαμένο ερα­στή, τα πρώτα τριαντάφυλλο.



Φυλακισμένες όλο το χρόνο στη σκιά του γυναικωνίτη, καταδικασμένες στη σιωπή και την ανωνυμία, χωρίς δικαίωμα να θέλουν, οι γυναί­κες τη μέρα του Αδωνι7 έβγαιναν στο φως. Ανεβασμένες στις στέγες και τα δώματα, άφη­ναν ελεύθερη να ξεσπάσει η φυλακισμένη κραυ­γή. Ολολυγμοί και κοπετοί, θρήνοι και δάκρυα, όλος ο πόνος και όλος ο θυμός έβρισκε διέξοδο στο θρήνο για τον Αδωνι, στο θρήνο για τον έρωτα που πέθανε πριν τον γνωρίσουν. Η παρά­φορα των γυναικών ενοχλούσε το έλλογο ήθος των πολιτών. Η απειλή, έστω kol φευγαλέα, να ξεσπάσει κάποτε το υπόγειο ποτάμι τρόμαζε τους άνδρες. Όμως ο Άδωνις ήταν ένα αγόρι σγουρό και τρυφερό σαν την καρδιά του μαρου­λιού, εφήμερος, όσο και αυτό. Οι κήποι του, τα μαρουλάκια που οι γυναίκες φύτευαν σε σπα­σμένα αγγεία άνθιζαν και ξεραίνονταν μέσα σε λίγες ώρες. Τα ξύλινα κουτιά με την εικόνα του ιδανικού εραστή βούλιαζαν στο νερό και έπαιρ­ναν μαζί τους των γυναικών τα όνειρα. Επιτάφιος χωρίς ανάσταση...



Στην αιγυπτο στίς οχθες τού Νείλου αντι



~
χούσε κάθε χρόνο το μοιρολόι της Ίσιδος για τον Όσιρι8. Κόρη του ήλιου και κυρά του θρό­νου, η μάγισσα θεά αναζητούσε τα κομμάτια του διαμελισμένου εραστή της, ξανάπλαθε το αγαπημένο σώμα. έσμιγε με το νεκρό, έχοντας τη μορφή της γερακίνας. Ο γιος της θεάς, ο Ώρος, το βασιλικό γεράκι, γεννιόταν, και ο Όσι-ρις συνέχιζε να ζει σε μια άλλη διάσταση, βασι­λιάς των νεκρών για πάντα.
Στα σύνορα του κόσμου, στο στρογγυλό νη­σί, συνάντησε ο Οδυσσέας την κόρη του ήλιου, τη φοβερή μάγισσα θεά, τη γερακίνα Κίρκη . Με το φυλαχτό που του είχε δώσει ο Ερμής αντι­στάθηκε στο βοτάνι της λησμονιάς. Γυμνώνο­ντας το σπαθί του, ο άντρας κέντρισε την προ­σοχή του θηλυκού, που του ζήτησε να σμίξουν, "εύνή κα'ι φιλότητι μιγήσομεν άλλήλοις", και του ορκίστηκε να μην του πάρει αντρεία και δύ­ναμη, ούτε να τον μαγέψει. Ο ήρωας ήπιε από την κούπα της θεάς. Στο κρεβάτι της Κίρκης ο Οδυσσέας έμαθε τα μυστικά του έρωτα και το δρόμο που οδηγεί στη χώρα του θανάτου. Για να γυρίσει ο ήρωας από την αγκαλιά της θεάς στον κόαμο των ανθρώπων πρέπει να περάσει από το θάνατο. "Δισθανής" -αυτός που πέθα­νε δυο φορές- ο Οδυσσέας, ο πρώτος μύστης, ο άντρας, θα γυρίσει φέρνοντας γνώση στους θνητούς. Ο Ελπήνορας, ο νιούτσικος που έλπιζε να αντρωθεί. θα μείνει για πάντα στα δώματα του Αδη.



Επάνω στο χρυσωμένο δέρας του κριαριού που θυσιάστηκε, έσμιξε ο Ιάσων με τη Μήδεια, τη σοφή θεά από τη γενιά του ήλιου. Υστερα ο γαμπρός έγινε ο ίδιος το πρόσφορο της θυσίας. Το σώμα του κομμάτια μπήκε στο λέβητα. Η θεά. που τον αγάπησε πολύ, του έδωσε το βο­τάνι της ζωής. Ο Ιάσων αναστήθηκε πιο νέος και πιο όμορφος από ό,τι ήταν πριν. Στις μετόπες του ναού της Ήρας. κοντά στις εκβολές του αρ­χαίου ποταμού Σίλαρι, στο σημερινό κόλπο του Σαλέρνο, βλέπουμε τη Μήδεια να βοηθά τον αναστημένο εκλεκτό της να βγει γεμάτος ζωή από το λέβητα.



Όμως οι ποιητές αποφεύγουν να μιλούν γι'αυτά. Η τύχη του θνητού που άγγιξε το θείο είναι γνώση άρρητη. Μόνον ο μύστης ξέρει τι σημαίνει να αγγίξει τη θεά του. Σε ένα χρυσό έλασμα που βρέθηκε σε τάφο ορφικού διαβά­ζουμε: "Ήμουνα κατσικάκι και πνίγηκα στο γά­λα. Βούτηξα στον κόλπο της θεάς, της φοβερής Περσεφόνης," Ο κόλπος της θεάς είναι για το μύστη η ζωοποιός πηγή.













Η θεά έχει πολλά πρόσωπα, πολλά ονόματα, πολλές εικόνες. Στην ουσία όμως είναι η ίδια η Αφροδίτη, και η Περσεφόνη η αρχή και το τέλος των πλασμάτων της, η αέναη δύναμη που βρί­σκεται στο κέντρο της κοσμικής σφαίρας και συ­νέχει το παν. Στο χέρι της ο έρωτας σμίγει με το θάνατο και ο θάνατος γίνεται αρχή νέας ζωής.
πηγή Αρχαιολογία και τέχνη
από Φωτεινή

RSS

© 2014   Created by πενθεσιλεια.   Με την υποστήριξη του

Αναφορά προβλήματος  |  Όροι χρήσης